Chiến tranh nước: Cải tổ uỷ hội Mekong (MRC) để củng cố an ninh nguồn nước trong khu vực

Việc cai quản các lưu vực sông quốc tế thường bị ngăn cản bởi “trò kéo dây” bế tắc giữa chủ quyền lãnh thổ và hiệu quả của các khuôn khổ luật pháp về nguồn nước quốc tế để bảo đảm rằng nguồn nước chung được sử dụng “công bằng” và “hợp lý”. Sông Mekong là con sông lớn thứ 8th trên thế giới và là nơi cư trú của trên 80 triệu người, đa số từ các cộng đồng nông nghiệp dựa vào sông để lấy nước uống, đánh cá, canh tác và vận chuyển (Fisher, 2009). Việc xây cất các dự án hạ tầng cơ sở thủy điện được đề nghị trong Mekong của các quốc gia duyên hà tạo áp lực quá sức chịu đựng làm căng thẳng thêm mối quan hệ mong manh giữa năng lượng, nông nghiệp và an ninh nguồn nước. Bằng cách tập chú vào những khiếm khuyết của cơ cấu tổ chức và quyền hạn pháp lý của Ủy hội Sông Mekong (Mekong River Commission (MRC)) như một khí cụ của luật nước quốc tế; bài viết nầy đề nghị một vài cải tổ để cải thiện các hoạt động hiện nay nhằm mục đích củng cố an ninh nguồn nước cho các quốc gia duyên hà dựa vào sông để sinh tồn. Nó cũng cứu xét xem làm thế nào để MRC có thể thu hút thêm kiến thức địa phương và trình độ chuyên môn của ASEAN để phát triển một khái niệm cỗ vũ sự hợp tác và phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia duyên hà trong một cung cách thăng tiến các mục tiêu của Thỏa ước MRC năm 1995 (Thỏa ước Mekong) để thực hiện tốt hơn việc cai quản nguồn nước.

Chiến tranh nước: Cải tổ uỷ hội Mekong (MRC) để củng cố an ninh nguồn nước trong khu vực

Các vấn đề phải giải quyết

Xung đột giữa các mục tiêu an toàn kinh tế và môi trường của các quốc gia duyên hà Mekong cản trở khả năng thực hiện an ninh nguồn nước của MRC

Ngoài việc tuyên bố chủ quyền lãnh thổ tuyệt đối đối với việc thực hiện các dự án thủy điện dọc theo Mekong, các quốc gia duyên hà ở thượng lưu, như Trung Hoa, cũng nắm những lợi thế địa dư tự nhiên so với các quốc gia duyên hà ở hạ lưu, như Cambodia và Thái Lan, vì họ không thể kiểm soát những thay đổi bất lợi của dòng chảy trong sông Mekong, gây gián đoạn sự di chuyển của cá và làm suy thoái phẩm chất của phù sa mà các cộng đồng ở hạ lưu dựa vào để sinh sống (Reddy, Pavelic et Hanira, 2017). Trung Hoa đã xây 6 đập trên Lancang – dòng chánh Mekong ở thượng lưu, nơi họ nói có chủ quyền lạnh thổ tuyệt đối, và đang hoạch định một dự án thủy điện khác, đập hạ Sesan 2 có công suất 400 MW (Hunt, 2018).


Ngoài Trung Hoa và Myanmar, 4 trong số 6 quốc gia duyên hà Mekong – Lào, Việt Nam, Cambodia và Thái Lan chịu ràng buộc pháp lý bởi Thỏa ước Mekong để thành lập MRC. Vì thế, nguyên tắc chung của luật nước quốc tế (nguyên tắc vô hại) được ghi trong Điều 7 của thỏa ước đã bị cố tình vi phạm bởi việc xây đập ở thượng nguồn (Belinsky, 2015). Vào năm 2015, Quốc hội Lào chấp thuận một thỏa thuận nhượng quyền để xây nhà máy thủy điện Don Sahong có công suất 260 MW. Mặc dù chánh sách của Lào hợp pháp về mặt kỹ thuật, vì chánh phủ Lào có quyền đối với việc sử dụng nguồn nước; các quốc gia lân bang khác ở hạ lưu trong khu vực Mekong – Cambodia, Thái Lan và Việt Nam, xem dự án đầy tranh cãi nầy với thái độ khinh bỉ vì việc xây cất sẽ thay đổi lớn lao dòng chảy và gián đoạn bất lợi cho sự di chuyển của cá (Rieu-Clarke, 2014). Mặc dù chán nãn và thất vọng, người bản địa Kuoy ở Cambodia và Lào có thể dựa vào Hiến chương về Quyền Kinh tế và Nhiệm vụ của Quốc gia, được Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc công nhận trong năm 1974, Điều 2(1) tuyên bố:

“Mỗi Quốc gia có và sẽ tự do thi hành chủ quyền vĩnh viễn toàn vẹn, bao gồm việc sỡ hữu, sử dụng và vứt bỏ, đối với tất cả tài sản, tài nguyên thiên nhiên và các hoạt động kinh tế.”

để áp đặt chủ quyền của mình đối với thủy lộ. Tuy nhiên, Lào cũng ký tên vào Thỏa ước Mekong, trong đó họ phải giảm thiểu và làm nhẹ bớt các ảnh hưởng tai hại của việc phát triển và sử dụng Mekong theo Điều 7 cũng như bảo đảm việc sử dụng nguồn nước công bằng và hợp lý theo Điều 5 của Thỏa ước Mekong (Belinsky, 2015). Hơn nữa, các quyền không thể tranh cãi về “tự quyết” và cai quản tài nguyên thiên nhiên của người bản địa Kuoy ở Cambodia được công nhận bởi Tuyên bố Chung về Nhân Quyền bị vi phạm, trong khi MRC thiếu dũng khí chánh trị lẫn cơ chế pháp lý để có thêm hành động (Braig, 2018).

Dựa trên tiền lệ được phác họa trong vụ kiện Corfu Channel ở Tòa Án Quốc tế (ICJ) năm 1949 cấm các quốc gia cố tình sử dụng lãnh thổ của mình để vi phạm quyền của các quốc gia khác, nguyên tắc vô hại trong Điều 7 của Thỏa ước Mekong, trên lý thuyết, trao quyền cho MRC để giảm việc xây cất dự án thủy điện không khả chấp dưới danh nghĩa bảo tồn an ninh nước và môi trường (Sithirith, Evers et Gupta, 2016). Tuy nhiên, trước hết có rất ít vụ kiện ở ICJ để xác định sự phân phối công bằng quyền dùng nước, được cho là tham nhũng bên trong các hoạt động của MRC ở thủ đô Vientiane của Lào và thiếu hợp tác và minh bạch đã làm suy giảm nặng nề sự tín nhiệm quốc tế của MRC để cai quản quyền dùng nước Mekong (Fawthrop, 2018). Vấn đề càng phức tạp thêm, nền kinh tế của quốc gia không có bờ biển ở hạ lưu Lào tùy thuộc rất lớn vào việc xuất cảng thủy điện sang các nước lân bang. Là quốc gia duy nhất không có bờ biển ở ĐNA, các kế hoạch của Lào với Sáng kiến Phân vùng Mekong và Phụ cận (Greater Mekong Subregion (GMS) Initiative) để nối thủ đô Vientiane với hải cảng Đà Nẳng của Việt Nam sẽ giúp Lào đạt mục tiêu phát triển khả chấp (SDG) thứ 9th của Liên Hiệp Quốc và thoát khỏi tình trạng quốc gia kém phát triển nhất (LDC) vào năm 2020 (Belinskij, 2015). Mặc dù quyền sử dụng nước của Lào rất cần thiết để tăng trưởng kinh tế, các lân bang ở hạ lưu Mekong – như Cambodia, Thái Lan và Việt Nam cùng với xã hội dân sự đặt nghi vấn về tính hợp pháp của việc xây đập của Lào. Dù vậy, Cambodia cũng đang đề nghị xây đập ở Sambor mà không tham vấn với Việt Nam hay Lào và thêm 30 đập trên phụ lưu và 11 đập thủy điện trên dòng chánh được dự trù vào năm 2030 được tán thành theo Điều 5 của Thỏa ước Mekong (Fischhendler, 2015).

Sự xung khắc của luật lệ quốc tế và quyền lợi khác biệt của các quốc gia duyên hà làm phức tạp thêm định nghĩ của cái gọi là “sử dụng công bằng và hợp lý”, “hợp tác” và “vô hại” tương ứng với khuôn khổ thông thường của luật nguồn nước quốc tế. Hơn thế, ngoài phán quyết về Dự án Gabčikovo-Nagymaros trên sông Danube, có rất ít vụ kiện quốc tế tạo tiền lệ để làm rõ các nguyên tắc của luật nguồn nước quốc tế. Giữa sự mơ hồ nầy là MRC đang chật vật để duy trì sự cai quản Mekong có hiệu quả trong khi cắt chi phí, quản lý tài chánh yếu kém và giảm viện trợ đe dọa hiệu lực của tổ chức vốn đã suy yếu (Ratner, 2003).

Dưới hình thức hiện thời, MRC là hậu thân của Ủy ban Mekong 1957, bị chỉ trích nặng nề là thụ động và chỉ là một tổ chức “đóng dấu” cho các dự án đập thủy điện (Belinskij, 2015). Ba bộ phận then chốt trang bị MRC với hạ tầng cơ sở luật pháp để phán xét có hiệu quả việc sử dụng nguồn nước Mekong là Hội đồng Bộ trưởng, Ủy ban Hỗn hợp và Văn phòng. Hội đồng Bộ trưởng gồm có đại diện cấp bộ từ các quốc gia thành viên, Ủy ban Hỗn hợp thi hành các chánh sách của Hội đồng Bộ trưởng, và Văn phòng cung cấp phần kỹ thuật và hành chánh cho 2 bộ phận kia. Một khiếm khuyết cố hữu của cơ cấu tổ chức là các thành viên trong Hội đồng chỉ cần thông báo mà không phải tham vấn với các thành viên khác trước khi có quyết định, do đó, bỏ qua các điều kiện trong các Điều 20, 27 và 34 của Thỏa ước Mekong đòi hỏi các quyết định của Ủy hội phải được toàn thể đồng ý (Zawahari, Dinar et Nigatu, 2014). Điều nầy tạo nên một lỗ hổng pháp lý cho các quyền lợi kinh tế của các quốc gia duyên hà được ưu tiên, nếu có thể được, để xây đập mà các thành viên khác của Hội đồng không được biết. Lỗ hổng pháp lý nầy phát sinh việc phát triển đập không bị trở ngại trong lưu vực sông Sekong, Sesan và Srepok (Lưu vực 3S) mặc dù MRC không có cơ chế trong kho vũ khí pháp chế để ngăn chận sự phát triển ở thượng nguồn như thế. Thay vào đó, Thỏa ước Mekong nên thừa nhận ngôn ngữ pháp lý “hợp tác” được ghi trong luật quốc tế thông dụng trong Điều 8 của Quy ước về Thủy lộ của Liên Hiệp Quốc và Điều 2.6 của Quy ước Nguồn nước ECE, theo thứ tự, để bảo đảm rằng những quốc gia ký tên vào MRC có thể áp đặt quyết định đối với mỗi thành viên MRC, hay bất cứ một nhóm thành viên dù là một quốc gia hay một tổ chức (Devlaeminck, 2017).

Sự thiếu minh bạch trong hoạt động của MRC đã châm ngòi cho một chu kỳ tệ hại đục khoét nặng nề sự tín nhiệmcủa MRC đến độ viện trợ của đối tác phát triển ngoại quốc cho thời kỳ 2016-2020 giảm từ 115 triệu USD xuống còn 53 triệu USD (mrcmekong.org, 2018). Từ năm 2016, con số quan sát viên độc lập tham dự các phiên họp của MRC về các vấn đề an ninh môi trường đã giảm từ 15 xuống 2 với nhiều mạnh thường quân truyền thống của MRC (Australia, các quốc gia EU và Nhật Bản) khuyến cáo thành lập một khuôn khổ độc lập để điều tra các cáo buộc gian lận (mrcmekong.org, 2018). Năm 2018, MRC tổ chức một diễn đàn các bên liên hệ trong khu vực cho dự án thủy điện Pak Lay ở Lào, kêu gọi sự tham gia của nhiều bên liên hệ. Tuy nhiên, hiệu quả của diễn đàn các bên liên hệ trong khu vực bị xói mòn bởi trách nhiệm mập mờ của tiến trình Thủ tục Thông báo, Tham vấn Trước và Thỏa thuận (Procedures for Notification, Prior Consultation and Agreement (PNPCA)) của MRC đối với việc cứu xét các ý kiến của các bên liên hệ tham dự diễn đàn (Sithirith, Evers et Gupta, 2016). Tiến trình PNPCA đòi hỏi nước đệ trình – Lào – chứ không phải MRC phải cứu xét xem liệu dự án được đề nghị có những ảnh hưởng xuyên biên giới đối với môi trường và đời sống của các cộng đồng ven sông trước khi tham vấn với MRC liệu dự án có thể tiếp tục (Zeitoun, Cascao et al, 2016). Điều nầy mở ra những xung đột quyền lợi giữa nước đệ trình và vai trò của MRC để đánh giá khả năng thành tựu của các dự án thủy điện, đi ngược lại mục đích của diễn đàn các bên liên hệ trong khu vực cho dự án Pak Lay là minh bạch hơn. Tiến trình PNPCA thực sự cho phép bất cứ quốc gia duyên hà nào chấp thuận các dự án thủy điện của chính mình mà không cần bất cứ hậu quả pháp lý nếu dự án gây tai hại môi trường (Zeitoun, Cascao at al, 2016). Thất bại của MRC để ngưng việc xây đập Xayaburi trong năm 2011 là một bằng chứng của các khiếm khuyết về tổ chức cố hữu của tiến tình PNPCA vì thời biểu tham vấn, thu thập và chia sẻ dữ kiện cần thiết cho một tiến trình tham vấn có hiệu quả của MRC (Wu et Chen, 2017). Hơn nữa, vì Thỏa ước Mekong không có điều khoản về việc đánh giá ảnh hưởng môi trường xuyên biên giới, vẫn không rõ làm thế nào để diễn đàn các bên liên hệ trong khu vực gia tăng sự cai quản dân chủ bên trong MRC.

Các giải pháp có thể áp dụng

MRC nên thu hút thêm kiến thức địa phương và chuyên môn ASEAN để cỗ vũ an ninh khu vực cho các quốc gia duyên hà Mekong

Khi nói đến các quyết định liên quan đến việc thiết kế các hệ thống thủy nông khả chấp, MRC thường bỏ qua kiến thức địa phương. Các giải pháp kỹ thuật trong loạt phúc trình Phát triển Mekong của MRC thường không được các cộng đồng địa phương thông hiểu, cho nên, họ không thể đóng góp vào việc dân chủ hóa việc cai quản nguồn nước ở Mekong. Các cộng đồng ngư dân dọc theo lưu vực 3S, bất quá, chỉ tham dự trên mặt mặc dù không thiếu các nhóm xã hội dân sự, chánh quyền và các tổ chức tư nhân đại diện cho quyền lợi của họ (Keskinen et al, 2015). Việc xậy đập Don Sahong được xem như một chánh sách kinh tế sẽ cải thiện đời sống của ngư dân dọc theo lòng lạch Siphandone. Bỏ qua di sản văn hóa và kiến thức đánh cá địa phương của cộng đồng ngư dân Siphandone, MRC đã quay mặt với chánh sách của chánh phủ Lào để cấm sử dụng “giàn đánh cá Li” truyền thống vì cho rằng nó gây trở ngại việc phát triển kinh tế xã hội của các dự án hạ tầng cơ sở ở Lào. Tin tức về những lo ngại của người dân địa phương ở Cambodia về ảnh hưởng của việc chuyển nước và sự khô hạn tăng tốc ở hạ lưu cũng thường bị MRC bỏ qua với lý do thiếu khoa học hay không thể kiểm chứng. Sự mất cân xứng quyền hạn trong việc phân phối sự cai quản nước giữa kiến thức địa phương và MRC – được xem là “môi giới kiến thức” – không sử dụng hết khả năng của Ủy hội như cơ quan soạn thảo phúc trình môi trường liên quan đến việc phát triển khả chấp sông Mekong (Fisher, 2009). Bằng cách thiết lập thêm diễn đàn giáo dục để góp phần và ghi nhận kiến thức với các cộng đồng địa phương dọc theo Mekong, MRC có thể đối phó tốt hơn vấn đề an ninh nguồn nước trong khu vực của các quốc gia duyên hà Mekong.

Để giải quyết các cơ chế pháp lý không thích hợp nhằm giúp các bộ phận cai quản của MRC đưa ra các quyết định có hiệu quả, MRC có thể chuyển các vấn đề liên quan đến việc xây đập thủy điện ở thượng lưu qua một tổ chức khu vực có nhiều tài nguyên và ảnh hưởng hơn – ASEAN. Vì nhiều quốc gia thành viên của MRC cũng là thành viên của ASEAN, MRC có thể dựa vào hiệp ước ràng buộc pháp lý đầu tiên của ASEAN – Hiệp ước Hữu nghị & Hợp tác – để cai quản các xung đột về đập xuyên quốc gia (mrcmekong.org, 2018). Bằng cách nầy, MRC sẽ không bị cáo buộc vi phạm chủ quyền lãnh thổ của các quốc gia ký kết tiến hành các dự án hạ tầng cơ sở không khả chấp và gây thiệt hại môi trường. Chánh sách nầy cũng bổ sung các mục tiêu của Sáng kiến Nối kết ASEAN 2025 về phát triển hạ tầng cơ sở khả chấp và của MRC để cai quản việc phát triển kinh tế khả chấp ở Mekong. Mặc dù có những cơ hội nầy, MRC cũng nên bước cẩn thận vì sự chuyển quyền cai quản Mekong sẽ làm tăng tốc tiến trình không thích hợp chánh trị. Một đường lối mềm dẽo hơn mà không đục khoét thêm sự tín nhiệm của MRC có lẽ là cỗ vũ thêm sự hợp tác giữa các tổ chức với Hợp tác Phát triển Lưu vực Mekong của ASEAN để đưa ra các chiến lược chủ động cai quản Mekong tốt hơn.

Kết luận

Các cơ chế với trách nhiệm yếu kém bên trong Thỏa ước Mekong đã biến thành sự bất lực của MRC trong việc bảo vệ an ninh nước và lương thực cho các quốc gia duyên hà Mekong. Các nguyên tắc “sử dụng công bằng” và “vô hại” của luật nguồn nước quốc tế theo thông lệ thường bị bỏ qua vì quyền lợi kinh tế của các quốc gia ký kết MRC, trong khi tiến trình PNPCA bị khai thác để “đóng dấu” các dự án thủy điện trong tương lai. Nếu MRC muốn duy trì như một tổ chức sông danh tiếng có khả năng cai quản nguồn nước Mekong có hiệu quả, nó cần phải qua nhiều cải tổ trong cơ cấu tổ chức, tái xét các điều khoản mơ hồ của Thỏa ước Mekong, tham vấn chuyên môn với ASEAN và cung cấp nhiều diễn đàn tốt hơn để trao đổi kiến thức với các cộng đồng nông dân và ngư dân ở ven sông Mekong.



Nguồn: Village Roadshow

Cứu lấy Mekong , mạch máu kinh tế của toàn lưu vự

Tôi được biết về vẻ đẹp của sông Mekong (hay Mae Nam Khong) rất lâu trước khi tôi đến Á Châu. Người Mỹ và người Thái đều kính trọng những dòng sông của họ. Tôi lớn lên gần sông Mississippi, con sông đóng một vai trò lớn lao trong văn học dân gian Mỹ và là mạch sống kinh tế trong suốt lịch sử của chúng tôi. Người Mỹ bản xứ gọi Mississippi là “Cha của Nước”. Nó là sự phản chiếu của mối quan hệ giữa chúng ta trong ngôn ngữ Thái Lan, Mae Nam có nghĩa là “Mẹ của Nước”.

Cứu lấy Mekong , mạch máu kinh tế của toàn lưu vự

Mekong không là tài sản của bất cứ quốc gia nào. Nó chảy qua Trung Hoa, Myanmar, Lào, Thái Lan, Cambodia và Việt Nam, mang theo chất dinh dưỡng và đời sống. Phù sa của nó nuôi dưỡng cá và bồi bổ đất dọc theo đồng lụt. Cá và đất đai mầu mỡ đó nuôi dưỡng 70 triệu người cư trú trong hạ lưu sông Mekong.

Năm ngoái, các quốc gia hạ lưu Mekong trải qua một trận hạn hán tồi tệ nhất trong thập niên. Mặc dù có thể có nhiều yếu tố gây nên hạn hán, một nghiên cứu gần đây cho thấy Mekong bị bóp nghẹt bởi việc xây đập rầm rộ ở thượng lưu làm gián đoạn dòng chảy ở hạ lưu. Mực nước sông xuống đến mức thấp nhất trong nhiều thập niên – trạm đo đạc thủy học ở Chiang Saen trong tỉnh Chiang Rai ghi nhận mực nước thấp nhất trong lịch sử đo đạc trong năm qua, mặc dù dữ kiện vệ tinh cho thấy có rất nhiều nước ở thượng lưu Trung Hoa. [Lời người dịch: Tác giả nói đến nghiên cứu mới đây của Eyes on Earth cho rằng các đập của Trung Hoa giữ nước gây hạn hán ở hạ lưu. Nhưng nghiên cứu nầy bị Ủy hội Sông Mekong bác bỏ lập tức] Điều nầy nảy sinh nhiều câu hỏi quan trọng, kể cả tại sao nước không chảy xuống các quốc gia Mekong đang cần đến.

Các tổ chức xã hội dân sự ở Thái Lan đã nêu lên những lo ngại về các nỗ lực của Trung Hoa để ngăn dòng và phá ghềnh đá trong sông giữa Trung Hoa và Thái Lan và Lào, được hứa hẹn bằng “những giải pháp ai cũng thắng” nhưng không bao giờ thành hiện thực. Chánh phủ Thái Lan lưu ý những lo ngại nầy, tạm ngưng kế hoạch phá ghềnh và nạo vét khúc sông trên biên giới Thái Lan, nêu lo ngại trực tiếp với Trung Hoa, và kêu gọi xem xét kỹ lưỡng hơn việc điều hành đập dọc theo Mekong. Chúng tôi ủng hộ các nỗ lực của nhân dân và chánh phủ Thái Lan.

Nhưng không chỉ có nước.

Nguồn nước khan hiếm chỉ là một phần của vấn đề làm khổ sở vùng biên giới Mekong ở Thái Lan. Các nhóm tội phạm, bao gồm một số trong các đặc khu kinh tế và sòng bạc láng giềng, dùng Mekong như một con đường chánh để vận chuyển ma túy, động vật hoang dã, và người. Văn phòng về Ma túy và Tội phạm của Liên Hiệp Quốc (United Nations Office on Drugs and Crime (UNDOC)) xác nhận rằng các nhóm tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia đã di chuyển vào Tam giác Vàng, gia tăng việc sản xuất và vận chuyển ma túy bất hợp pháp băng qua Mekong trong tỉnh Shan, Myanmar và rửa tiền lợi nhuận qua kỹ nghệ sòng bài trong vùng. UNDOC ước tính trị giá của tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia trong khu vực Mekong lên trên 100 tỉ USD (3.200 tỉ Baht của Thái Lan) mỗi năm, với việc vận chuyển người chiếm trên 9 tỉ USD. Trung Hoa dùng việc chống lại tội phạm có tổ chức như một lý do để tuần tra trên sông ngoài biên giới ở Lào và Myanmar, mặc dù họ không thể ngăn chận nguồn cung cấp hóa chất từ Trung Hoa đến Myanmar, châm ngòi cho trận dịch methamphetamine ở Á Châu và hầu hết bạo lực và tội phạm ở Tam giác Vàng. Sự bộc phát của tội phạm xuyên quốc gia trong vùng làm cho các cộng đồng địa phương lo sợ mất an ninh cùng văn hóa và lối sống của họ.

Bạn bè, đối tác, và đồng minh

Hoa Kỳ đang trợ giúp Thái Lan để bảo vệ biên giới và theo đuổi một tương lai an toàn và thịnh vượng hơn cho nhân dân Thái Lan. Từ năm 1963, Cơ quan Quản trị Dược phẩm Hoa Kỳ (US Drug Enforcemnet Administration (DEA)) đã hỗ trợ các nỗ lực của chánh phù Thái để ngăn chận việc buôn lậu các chất bị cấm ở Thái Lan, Hoa Kỳ, và trị trường quốc tế. Đầu tháng nầy, DEA hỗ trợ một cuộc hành quân chống lại 5 hệ thống vận chuyển ma túy với các hoạt động rửa tiền trị giá 3 tỉ Baht. Trong năm 2019, chánh phủ Hoa Kỳ giúp cơ quan công lực Thái tịch thu trên 9 tấn methamphetamine và 43 triệu viên yaba [Lời người dịch: yaba là một chất phát xuất từ sự tổng hợp các chất amphetamines] . Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI), Bộ An ninh Quốc nội (DHS) và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đang thi hành nhiệm vụ của mình để chống lại việc vận chuyển người và động vật hoang dã và bảo vệ biên giới Thái Lan. Năm rồi, Ngoại trưởng Mike Pompeo loan báo thêm 420 triệu Baht để chống lại tội phạm và vận chuyển xuyên quốc gia trong khu vực Mekong.

Tiến đến tình hữu nghị trong 200 năm tới

Hoa Kỳ đã là một người bạn kiên quyết của Thái Lan trong 200 năm qua, và chúng tôi vẫn là bạn trong 200 năm tới. Vào năm 1863, khi Mississippi cuối cùng thoát được gánh nặng của chiến tranh, Tổng thống Abraham Lincoln nói: “Cha của Nước một lần nữa đi ra biển mà không bực tức.” Chúng tôi hy vọng rằng Mẹ của Nước của Thái Lan, một lần nữa, đi ra biển mà không bực tức, không bị cản trở bởi những phiền hà ở thượng lưu.



Tác giả là Đại sứ Hoa Kỳ ở Thái Lan

Nạn xói lở bờ sông tại An Giang: tất cả giải pháp chỉ mang tính đối phó?

Quốc lộ 91 bị sạt lở xuống sông Hậu/Nguồn: nhandan.com.vn

Nhấp vào nút play (►) dưới đây để nghe

Thực trạng - Nguyên nhân

Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang vào ngày 28/5 ban hành quyết định số 1152 về chủ trương đầu tư Dự án “Xử lý khẩn cấp sạt lở bờ sông Hậu, đoạn qua xã An Thạnh Trung, huyện Chợ Mới”.

Vụ sạt lở xảy ra vào ngày 14/7/2019 tại khu vực ấp An Thị, xã An Thạnh Trung đã gây gián đoạn một phần đoạn đường giao thông liên ấp An Thị - An Long.

Sau đó, nhiều vụ sạt lở nhỏ uy hiếp 27 căn nhà dân cách vàm Cái Hố chỉ từ vài mét đến vài chục mét. UBND huyện Chợ Mới đã khẩn trương huy động lực lượng hỗ trợ dân di dời tài sản.

Mới đây, vào ngày 27/5, Quốc lộ 91 đoạn qua sông Hậu, ấp Bình Tân, xã Bình Mỹ, huyện Châu Phú, An Giang đã sạt lở một đoạn dài 40m xuống sông, ăn sâu vào 1/3 mặt đường.

Báo trong nước trích lời phía cơ quan chức năng cho hay việc sạt lở đã nằm trong cảnh báo do liên tục xảy ra mưa to tại An Giang những ngày gần đây, thúc đẩy nhanh thêm quá trình sạt lở.

Trao đổi với RFA vào tối ngày 28/5, Tiến sĩ Đặng Kim Sơn, nguyên viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp - Nông thôn nhận định tình hình sạt lở ở bờ sông lẫn sạt lở bờ biển ngày càng diễn biến phức tạp.

“Cái này diễn ra trong những năm gần đây ngày càng quyết liệt hơn, ảnh hướng tới đời sống, sinh hoạt, hoạt động kinh tế của nhân dân trong vùng. Đây là vấn đề mới cần tập trung giải quyết trong thời gian tới.”




Còn theo Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện - chuyên gia nghiên cứu độc lập về sinh thái Đồng bằng sông Cửu Long thì mực nước sông năm nay hạ thấp đồng nghĩa với việc khoảng cách từ bờ tới mặt nước xa hơn thì bờ sẽ nặng hơn nên dễ sụp hơn.Vào khoảng tháng 6, 7 tới đây thì tình hình sạt lở ở Đồng bằng sông Cửu Long sẽ dữ dội sau mùa hạn mặn kỷ lục. Ông giải thích:

“Đặc biệt đất ở phía An Giang gần giáp Campuchia ở đầu nguồn sông Cửu Long và trong Việt Nam thì độ pha cát với thành phần cát nhiều nên độ kết dính thấp hơn. Đi xuống dần dưới này thì đất tăng độ kết dính. Khi đất có độ kết dính kém sẽ đòi hỏi cái dốc phải lài nhưng mấy vùng ở An Giang thì dốc thẳng đứng. Thông thường hay sạt lở ở những đoạn sông cong, cơ chế sông cong là lực quán tính (dòng chảy) đi thẳng nhưng phải bẻ cong thì sẽ đập vào bờ; còn cái nữa là đi qua những đoạn tiếp diện của dòng chảy bị hẹp, lấn một bên thì sẽ đưa đường tim sông qua gần bên kia, lấn hai bên sẽ nạo vét đáy sông và áp suất tăng hai bên bờ.”

Nói rõ hơn về nguyên nhân gốc rễ của tình trạng sạt lở ở An Giang hiện nay, Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện cho rằng do không đủ cát và phù sa.

Theo Thạc sĩ Thiện, việc thiếu cát sẽ làm cho đáy sông sâu hơn. Cụ thể, đáy sông Cửu Long, sông Tiền, sông Hậu bây giờ sâu hơn ngày xưa 2-3 mét, đáy sông sâu sẽ làm bờ nặng hơn. Còn thiếu phù sa thì dòng nước trong hơn, nhẹ hơn và nghiêng hơn gây xói.

Chung quan điểm với Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, Tiến sĩ Đặng Kim Sơn bổ sung thêm một nguyên nhân có thể xảy ra tại An Giang hiện nay góp phần cho việc sạt lở là:

“Các đê lớn, đê bao trước đây để bao ngăn lũ tháng 8 làm lúa 3 vụ thôi. Lâu rồi củng cố lại, mọi người bắt đầu trồng cây ăn trái bên trong, xây nhà kiên cố, các đê đó thành đê dài hạn. Đấy là tình hình bất lợi, nếu ngăn triệt để nước ở trên thì sẽ chảy mạnh xuống dòng chảy còn lại với tốc độ tăng lên.”




Giải pháp

Với nguyên nhân như vừa nêu, Tiến sĩ Đặng Kim Sơn đề ra giải pháp:

“Một trong những việc trong tương lai phải tính đến là tháo dỡ các đê, nhất là trong các kỳ đỉnh lũ, thay đổi cơ cấu cây trồng, 3 vụ lúa rút xuống còn 2 vụ, đưa cây ăn trái về nơi an toàn, thay đổi cơ cấu mùa vụ. Các biện pháp khác như kè các đoạn sông yếu, chuyển con lộ ra tách khỏi bờ sông, chuyển khu dân cư thì vẫn phải tính tiếp.”

Dưới góc nhìn cá nhân, Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện cho rằng nếu nguyên nhân chính khiến bờ sông An Giang xói lở là thiếu cát và phù sa tất cả những biện pháp tiến hành không thể giải quyết dứt điểm từ gốc rễ. Ông giải thích:

“Sau lưng chuyện này là chuyện khai thác cát không chỉ ở riêng Việt Nam mà ở Campuchia, Lào, Thái Lan mà nhiều nhất là ở Campuchia Đồng bằng sông Cửu Long. Còn sau lưng chuyện thiếu bùn, thiếu phù sa mịn là các đập thủy điện chặn phù sa thành ra các nguyên nhân sâu sa này không có cách nào giải quyết hiện nay. Việc sạt lở chắc chắn sẽ diễn ra và sẽ dữ dội hơn trong các năm tới nhưng không có cách giải quyết.”

Tuy nhiên, Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện cho rằng vẫn có thể khắc phục tình trạng xói lở ở An Giang bằng ba biện pháp ứng phó như sau:

“Một là chấp nhận sạt lở, rút lui, di dời người dân nhưng khó vì chỗ đó dân cư khá nhiều nên khó di dời người dân. Phương án thứ hai là làm bờ kè để bảo vệ chỗ sạt lở nhưng phương án này rất dở vì bản chất sạt lở là ăn đứt ở dưới chân, nếu làm bờ kè thì làm cho dốc nặng thêm, không giải quyết vấn đề sạt lở bên dưới. Giả sử làm bờ kè thành công đoạn đó thì thông thường theo kinh nghiệm sẽ sạt lở ngay chỗ tiếp theo dưới không kè ở phía hạ lưu. Như vậy chúng ta di chuyển vấn đề đi lòng vòng, chạy theo vấn đề. Thứ ba là chỉnh trị dòng sông thì tỉnh An Giang đang đề xuất phương án này theo phương pháp sở hữu hóa, tức doanh nghiệp làm chỉnh trị sông được tận thu cát để bù chi phí.”




Báo trong nước dẫn phát biểu của đại diện tỉnh An Giang cho biết đã có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép thực hiện xã hội hóa Dự án chỉnh trị dòng chảy sông Hậu, kết hợp tận thu cát. Đơn vị thực hiện chỉnh trị chịu chi phí lập dự án và chi phí đền bù đất bãi bồi theo quy định pháp luật hiện hành.

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện cũng đồng ý rằng phương pháp chỉnh trị dòng sông là khả dĩ nhất nhưng cần xem xét một loạt vấn đề có thể phát sinh. Ông lập luận:

“Thứ nhất là việc chỉnh nắn dòng trong rất phức tạp và đòi hỏi chuyên môn rất cao chứ không phải xuống múc là xong. Tính toán để thay đổi đường tim sông, có những công trình dưới đáy sông hướng dòng chứ không chỉ nạo vét luồn mới là xong. Phải tính đến chuyện tạo luồng mới thì cát năm sau lại bồi lấp mất, rồi chuyện đưa dòng chảy qua phía bờ bên kia thì sạt lở bờ bên kia phải tính toán, dự kiến trước bồi thường ra sao. Còn vấn đề xã hội hóa để bù chi phí thì giải quyết được chuyện chi phí nhưng lại phát sinh ra hai chuyện mới là cho doanh nghiệp tận thu cát thì tạo thêm sự thiếu hụt cát cho hệ thống sông vỗn dĩ đang thiếu. Khi doanh nghiệp tận thu cát thì ai quản lý để đảm bảo doanh nghiệp không lạm dụng khai thác cát quá nhiều.”

Để giải quyết trước mắt tình trạng sụt lở nghiêm trọng tại khu vực dân cư xã An Thạnh Trung, huyện Chợ Mới, chính quyền tỉnh An Giang đã thông qua dự án với tổng kinh phí lên đến 70 tỉ đồng được thực hiện từ năm 2020-2024.

Tuy nhiên, trước tình trạng sạt lở ngày càng nhiều tại địa bàn, Tiến sĩ Đặng Kim Sơn cho rằng những công việc ngăn chặn xói lở được cơ quan chức năng tỉnh An Giang đặt ra toàn mang tính dài hạn hơn là những việc ngắn hạn.

Dù vậy, Tiến sĩ Đặng Kim Sơn cũng khẳng định rằng rõ ràng đây là một vấn đề lớn, quan trọng và cần phải tính toán cẩn thận trong việc quy hoạch thời gian tới.


RFA

Quảng Nam: không gặp nguy cơ vỡ đập liên hoàn nhờ thủy điện bậc thang

Dòng nước cuốn trôi và làm sạt lở các bờ kè tại hiện trường sự cố vỡ đường ống dẫn dòng Công trình thủy điện Sông Bung 2.

Nhấp vào nút play (►) dưới đây để nghe

Thủy điện bậc thang

Sau khi đường ống dẫn dòng thủy điện Sông Bung 2 bị vỡ, chính quyền địa phương Quảng Nam lên tiếng trấn an người dân rằng sự cố này không thể gây nguy cơ vỡ đập liên hoàn nhờ có thủy điện bậc thang.

Ông Huỳnh Khánh Toàn, phó chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Quảng Nam, nói rằng nhờ hệ thống bậc thang mà thủy điện trên xả nước thì thủy điện dưới sẽ chủ động tích nước, nước sẽ xả theo bậc thang trên xuống các thủy điện bậc thang dưới cùng.

Nếu làm thủy điện bậc thang mà có điều hành, tiết chế nước theo đúng luật của nó và có căn cứ khoa học sẽ không gây đến mức những sự cố mà người ta hay đổ lỗi cho nó. - Phó Giáo sư Tiến sĩ Cao Đình Triều

Trong khi đó thì dư luận trong dân cho rằng thủy điện bậc thang trên Sông Bung 2 và Sông Bung 4 là một trong những nguyên nhân gây khô hạn, sạt lở bờ biển tại Quảng Nam.

Trong lúc hạn hán rồi sạt lở bờ biển tại Quảng Nam hơn hai năm nay chưa có dấu hiệu thuyên giảm, thời tiết khô hạn khiến lịch thời vụ của nông dân bị đảo lộn, thì người dân bày tỏ sự lo lắng trước thực trạng thiếu lũ, thiếu phù sa và thiếu nước tưới, những yếu tố cần thiết trong việc canh tác trồng trọt những ngày tới.

Câu hỏi đặt ra ở đây là hệ thống thủy điện bậc thang ở Quảng Nam có phải là nguyên nhân gây ra những tình trạng vừa nêu không. Chuyên gia về thủy điện bậc thang, phó giáo sư tiến sĩ Cao Đình Triều, viện trưởng Viện Địa Vật Lý Ứng Dụng thuộc Liên Hiệp Các Hội Khoa Học Kỹ Thuật Việt Nam:

“Bậc thang Sông Bung 2 nằm ở phía Tây tỉnh Quảng Nam, chuyện đổ lỗi thủy điện bậc thang liên quan đến chuyện sạt lở đất theo kiểu chụp mũ mình là không nên. Nếu làm thủy điện bậc thang mà có điều hành, tiết chế nước theo đúng luật của nó và có căn cứ khoa học sẽ không gây đến mức những sự cố mà người ta hay đổ lỗi cho nó.”

Ông nói vấn đề ở đây là khu vực miền Trung có sông ngắn mà độ dốc cao, nước lại theo mùa, mùa mưa thì có nhưng mùa khô thì không, vì thế cách đắp đập bậc thang là cách đúng về mặt khoa học, nhưng:

“Điều tiết nước như thế nào và thực hiện như thế nào mới là vấn đề phải để ý vì phải đi song song hai lợi ích. Một là lợi ích của thủy điện và hai là lợi ích của nông nghiệp tức lợi ích tưới tiêu, làm sao kết hợp cho nó chuẩn. Thứ hai là điều tiết nước cho thích hợp theo các mùa. Nếu làm được những việc ấy tốt thì thủy điện bậc thang của khu vực ấy là tốt.” 

Dòng nước cuốn trôi và làm sạt lở các bờ kè tại hiện trường sự cố vỡ đường ống dẫn dòng Công trình thủy điện Sông Bung 2

Đó là những điểm tích cực của thủy điện bậc thang ở Quảng Nam, còn mặt tiêu cực của nó, phó giáo sư tiến sĩ Cao Đình Triều phân tích tiếp:

“Thực ra nói tiêu cực về lý thuyết thì không có nhưng về thực tế thì có. Về chính sách, về cơ sở khoa học thì không sai nhưng về thực tế khi thực hiện cái nhiệm vụ đó thì bài toán là tích nước lúc nào, thoát nước làm sao. Đảm bảo được hai quyền lợi ấy nói thật là bao giờ nó cũng bị xung đột vì lợi ích của nhóm, bên nông nghiệp, bên tưới tiêu và lợi ích của thủy điện. Làm thế nào để kết hợp những cái đấy là trụ cột của rất nhiều yếu tố mà quan trọng nhất là vấn đề điều hanh của chính phủ. Không bảo đảm được những lợi ích đấy là hỏng rồi.”

Tuân thủ qui trình xây dựng

Trở lại sự cố vỡ đường ống dẫn dòng thủy điện Sông Bung 2 mà hậu quả là người dân lo lắng đến mức nêu giả thuyết có thể vỡ đập liên hoàn, phó giáo sư tiến sĩ Cao Đình Triều giải thích:

“Một đường ống vỡ mà lại liên quan đến bậc thang thì mình cho là không đúng. Vỡ đập liên hoàn và vỡ dòng dẫn khác nhau, bài toán là đập nằm ở vị trí nào, đập trên nằm ở vị trí nào. Khi xảy ra vỡ đập hoặc xảy ra vỡ đường ống mà lũ xuống bao nhiêu thì trong thiết kế người ta đã tính đến chưa? Nếu chưa tính đến mà nó tác động đến vỡ đập bên dưới thì khi ấy mình chưa có bài toàn thì làm sao lại nói thất ngôn thế được.

Khi xây đập thủy điện liên hoàn người ta phải tính hết tất cả những yếu tố về vấn đề vỡ đập, tức là phải có kịch bản vỡ đập. Nói ví dụ bậc 1 là bên dưới, bậc 2 là bên trên. Khi bậc 2 vỡ thì nước ở bậc 1 như thế nào, điều tiết như thế nào. Tất cả những cái ấy trong nghiên cứu là phải làm, nên đừng nói là vỡ trên sẽ vỡ dưới, không phải như thế. 

Một đường ống bị vỡ chẳng liên quan gì đến câu chuyện bậc thang cả mà đấy là do công trình, do anh tuân thủ qui trình xây dựng, tuân thủ qui trình lúc nào thì được xả lũ.   - Phó Giáo sư Tiến sĩ Cao Đình Triều

Hậu quả thì thực ra xấu cho cả hai bên, người dân địa phương thì chịu cảnh mất mát tổn thất là do vỡ đường ống dẫn đến. Bản thân của chủ đầu tư cũng thiệt thòi. Bây giờ phải tìm kiếm nguyên nhân tại sao xảy ra vỡ đường ống.

Có nhiều cái phải để ý, đánh giá, nhìn nhận vấn đề một cách khách quan. Một đường ống bị vỡ chẳng liên quan gì đến câu chuyện bậc thang cả mà đấy là do công trình, do anh tuân thủ qui trình xây dựng, tuân thủ qui trình lúc nào thì được xả lũ. Còn thủy điện bậc thang cái gì có lợi thì mình nói là có lợi, cái gì chưa được và chưa được chỗ nào thì phải phân tích rõ ràng. Nói nôm na Việt Nam mình mà thủy điện theo dạng bậc thang là nhiều.”

Nói về những hệ thống thủy điện bậc thang ở Việt Nam thì lớn nhất nước và có công suất cao nhất là thủy điện bậc thang Sông Đà của miền Bắc. Thủy điện bậc thang lớn thứ nhì nằm trên vùng sông Vu Gia - Thu Bồn của miền Trung, và thứ ba là hệ thống thủy điện bậc thang trên sông Đồng Nai.

Đây là những nơi mà các khoa học gia, chuyên gia địa vật lý hay động đất thường cảnh báo là phải cẩn trọng, điều nghiên kỹ càng chứ không thể chặt khúc dòng sông hay phá rừng đắp đập rồi viện cớ vào tiềm năng cũng như tận thu tối đa lợi ích thủy điện mà quên đi tính bền vững, phù hợp môi trường cũng như thích ứng với sự biến đổi khí hậu.

Thanh Trúc
RFA

Giáo dân Đông Yên đòi bồi thường hơn 2.000 tỷ đồng

Giáo dân xứ Đông Yên xã Kỳ Lợi, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh trong lần biểu tình phản đối Formosa gây thảm họa môi trường, ảnh minh họa chụp trước đây.

Hôm nay chúng tôi nhận được thông cáo báo chí từ văn phòng của Luật sư Trần Vũ Hải cho biết đã hoàn tất hồ sơ cho người dân hơn 1.100 hộ gia đình thuộc giáo xứ Đông Yên xã Kỳ Lợi, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh gửi lên Quốc Hội và chính phủ Việt Nam yêu cầu trích cho họ 2.000 tỷ, trong số tiền 11 ngàn 500 tỷ mà Formosa đã bồi thường.

Sẽ khởi kiện nếu không được bồi thường

Theo danh sách liệt kê đính kèm, số tiền yêu cầu bồi thường của từng hộ gia đình được tính dựa trên thiệt hại thu nhập trung bình trên thực tế trong 6 tháng qua, kể từ đầu tháng 4 đến hết tháng 9, thiệt hại tài sản vật chất dùng cho việc sản xuất kinh doanh, tổn hại tinh thần, và thiệt hại thu nhập trung bình trong 5 năm tới do hậu quả tàn phá môi trường biển bởi Công ty Formosa gây ra.

Linh mục Trần Đình Lai, quản xứ Đông Yên đại diện giáo dân ký tên vào đơn xin bồi thường cho chúng tôi biết:

Khi thiệt hại xảy ra thì những người dân ở đây họ làm đơn nhờ văn phòng luật sư của Trần Vũ Hải giúp cho họ về pháp lý để rồi họ khai báo những gì thiệt hại. Văn phòng luật sư Trần Vũ Hải cử luật sư về tư vấn cho họ làm. -Linh mục Trần Đình Lai

“Bộ hồ sơ của Đông Yên chỉ là của người dân Đông Yên thôi cón những nơi khác thì họ tự làm tự nạp chứ không liên quan nhiều thứ một lúc. Họ nhân cho thiết hại tinh thần, vật chất, tương lai và hiện tại bao gồm trong 5 năm. Họ nhân con số theo cách tính từ một tháng trung bình thu nhập rồi nhân lên 5 năm.”

Trước đây đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã xuống để lập danh sách đền bù nhưng người dân không đồng ý, nói về việc này linh mục Trần Đình Lai cho biết:

“Khi thiệt hại xảy ra thì những người dân ở đây họ làm đơn nhờ văn phòng luật sư của Trần Vũ Hải giúp cho họ về pháp lý để rồi họ khai báo những gì thiệt hại. Văn phòng luật sư Trần Vũ Hải cử luật sư về tư vấn cho họ làm. Cách đây độ chừng một tháng nhà nước có cử ông Thứ trưởng Bộ Phát triển nông nghiệp nông thôn có về hướng dẫn kê khai thiệt hại nhưng người dân họ không đồng ý cách đó, đó là cách làm hời hợt sơ sài và họ cho rằng thống kê những người lao động để đền bù theo mức lương tối thiểu và chỉ trong vòng thời gian 6 tháng nên dân không chấp nhận nên họ nghĩ ra cách kê khai thiệt hại bản thân mình. Bây giờ cũng chưa biết họ sẽ xử lý như thế nào.”

Thông cáo báo chí ghi nhận những người yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại không những các nạn nhân trực tiếp là ngư dân, những người làm công việc hậu cần nghề biển, mà còn có cả những người làm trong ngành nghề dịch vụ như kinh doanh nhà hàng, nhà nghỉ, và người buôn bán nhỏ lẻ khác.

Thông cáo báo chí cũng cho biết nếu Chính phủ không trích từ số tiền 11.500 tỉ đồng mà Công ty Formosa đã chuyển đầy đủ cho Chính phủ để chi trả bồi thường thiệt hại thực tế cho họ, thì trong vòng 15 ngày nữa, hơn một ngàn hộ dân này sẽ đồng loạt tiến hành khởi kiện Formosa ra tòa án có thẩm quyền.

Măc Lâm
RFA

Hiểm hoạ Trung Quốc trong dự án thép Cà Ná

 Cờ Trung Quốc đã tung bay ở Vĩnh Tân, và sắp tới là Cà Ná? Ảnh: Lê Anh Hùng

Mời xem thêm »

Gần một tháng nay, dự án khu liên hợp cán thép Hoa Sen Cà Ná do Tập đoàn Hoa Sen (HSG) đề xuất triển khai tại Ninh Thuận đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của công chúng Việt Nam. Với tổng vốn đầu tư lên tới 10,6 tỷ USD, dự án khổng lồ này đang bị dư luận lo ngại là sẽ trở thành một Formosa Hà Tĩnh mới ở vùng duyên hải Nam Trung Bộ, nhất là sau khi người ta phát hiện ra bóng dáng Trung Quốc đằng sau dự án.

Về mặt môi trường, dự án đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của cả giới chuyên môn lẫn dân chúng, trong bối cảnh thảm hoạ môi trường do Formosa Hà Tĩnh gây ra ở Bắc Trung Bộ vẫn còn nóng hổi, nhức nhối, và tiếp tục là một hiểm hoạ lơ lửng trên đầu dân tộc Việt Nam. Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi chỉ xin đề cập đến những hệ luỵ về an ninh quốc phòng của dự án đối với đất nước chúng ta.

Vì sao Trung Quốc quan tâm đến dự án thép Hoa Sen Cà Ná

Cà Ná là một khu vực có địa thế hiểm trở, vừa nhỏ vừa hẹp, trước mặt là biển, sau lưng là đồi núi. Quốc lộ 1A chạy qua đây là tuyến độc đạo nối liền Nam - Bắc. Vì thế, chỉ cần một đội quân nhỏ là đã đủ sức chia cắt giao thông Bắc - Nam. Nếu bị tắc ở đây, xe cộ từ phía Bắc vào phải quay trở ra thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, cách Cà Ná khoảng 30km, rồi theo tỉnh lộ 27 để đi lên Tây Nguyên; còn xe cộ từ phía Nam ra thì phải quay lại thị trấn Lương Sơn, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận, cách Cà Ná khoảng 70km, rồi theo tỉnh lộ 28 để đi lên Tây Nguyên. Nếu Tây Nguyên cũng bị chia cắt nữa thì coi như Việt Nam bị chia cắt thành 2 phần ở đây.

Đặc biệt, Cà Ná còn có cảng nước sâu tự nhiên với độ sâu tới 20m, không bị bồi lắng và hàng trăm năm qua chưa có bão. Đây là địa điểm lý tưởng cho tàu chiến đổ bộ và neo đậu.

Như vậy, về mặt quân sự, Cà Ná là một khu vực cực kỳ xung yếu. Nó là vị trí đắc địa cho cả đội quân nằm vùng lẫn lực lượng đổ bộ từ ngoài biển vào. Nếu kiểm soát được Cà Ná thì khi hữu sự, Trung Quốc chỉ cần kích hoạt quả bom nguyên tử mang tên “bùn đỏ” ở Tây Nguyên, hoặc phối hợp với lực lượng từ bên kia biên giới Campuchia đánh sang, là có thể chia cắt Việt Nam thành hai phần tại khu vực này. Chưa hết, cùng với các căn cứ quân sự Trung Quốc ở Trường Sa, lúc đó Việt Nam còn bị chia cắt cả đường biển.

Trong bài “Trung tâm Nhiệt điện Vĩnh Tân và hiểm hoạ mất nước” trên VOA ngày 20/4/2015, chúng tôi đã báo động việc Trung Quốc đã thiết lập được căn cứ ở Vĩnh Tân thông qua việc làm chủ đầu tư 2 dự án nhà máy nhiệt điện là Vĩnh Tân 1 và Vĩnh Tân 3 theo hình thức BOT.

Vĩnh Tân chỉ cách Cà Ná chừng 6km, và cũng là một địa điểm xung yếu về an ninh quốc phòng. Hai căn cứ quân sự trá hình cách nhau chỉ 6km – mức độ nguy hiểm đến thế nào thì có lẽ ai cũng hình dung ra được.

Đặc biệt, vịnh Cam Ranh – lá bài quan trọng nhất của Việt Nam trong chiến lược bảo vệ Trường Sa và Biển Đông – chỉ cách Cà Ná 75km. Nếu kiểm soát được Cà Ná và vùng biển xung quanh, Trung Quốc sẽ dễ dàng uy hiếp Cam Ranh, cũng như tàu bè ra vào vịnh. Ngoài ra, Cà Ná cũng chỉ cách địa điểm đặt Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 (xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam) khoảng 20km và Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 (xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải) khoảng 50km.

Trung Quốc có thể làm chủ dự án thép Hoa Sen Cà Ná như thế nào?

Một khi dự án được triển khai, Trung Quốc có rất nhiều cách thức hợp pháp để trở thành chủ nhân thực sự của nó. Chẳng hạn, họ có thể mua cổ phần của HSG; ký hợp đồng EPC với chủ đầu tư rồi sau khi thực hiện xong hợp đồng thì lấy giá trị hợp đồng làm vốn góp; cho tập đoàn Hoa Sen vay vốn rồi tiến tới thoả thuận chuyển nợ thành vốn góp; mua cổ phần của đối tác tham gia thực hiện dự án với Hoa Sen, v.v.

Dự án Hoa Sen Cà Ná và các căn cứ khác của TQ từ Hà Tĩnh trở vào. Xin lưu ý thêm, Campuchia giờ đã trở thành một căn cứ khổng lồ của TQ, còn Lào thì đang ngả dần về phía Bắc Kinh.

Với một vị trí vô cùng lợi hại như Cà Ná thì ngay cả khi không trực tiếp tham gia vào dự án thép, Trung Quốc cũng sẽ tìm mọi cách để thâu tóm nó thông qua những cách thức hợp pháp nêu trên. Chủ tịch HSG Lê Phước Vũ từng khẳng định việc sử dụng công nghệ thép của Trung Quốc “không thành vấn đề”, và trong bối cảnh nợ nần đầm đìa như hiện nay thì việc HSG bắt tay với các ông chủ Trung Quốc là một khả năng rất dễ xảy ra. (Xin lưu ý là tháng 6/2015, tập đoàn CISDI của Trung Quốc đã đến Ninh Thuận để khảo sát địa điểm để thiết kế xây dựng tổ hợp thép Hoa Sen Cà Ná, và tháng 7/2015 HSG đã cử người sang Trung Quốc để làm việc với CISDI. Từ năm 2008 đến nay, CISDI đã thiết kế kỹ thuật, lập dự án khả thi, mua sắm thiết bị, và thi công những hạng mục quan trọng nhất của dự án Formosa Hà Tĩnh.)

Bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của công luận, ngay trong ngày Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lên đường thăm Trung Quốc, Bộ Công Thương vẫn lên tiếng bảo vệ dự án thép Hoa Sen Cà Ná. Chưa hết, ngày 13/9 vừa qua, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Phạm Văn Linh còn chỉ thị cho các cơ quan báo chí trong cả nước “dừng phản biện, đưa tin về dự án thép của Tôn Hoa Sen”. Xem ra một đại hiểm hoạ quân sự - kinh tế - môi trường nữa lại sắp lơ lửng trên đầu dân tộc.

Lê Anh Hùng
Blog VOA

Có một sự thật khác ở Cà Ná

Có một sự thật khác đã diễn ra tại Cà Ná, Phước Diêm - nơi dự kiến triển khai dự án thép Hoa Sen Cà Ná.

Chợ cá Cà Ná vẫn hoạt động. Ảnh: báo DV.    Các tin khác »

Văn bản số 981 về việc thông tin tuyên truyền về dự án thép Hoa Sen Cà Ná của Sở Thông tin truyền thông Ninh Thuận ra ngày 15.9.2016. Đây là văn bản nhằm "để góp phần tạo sự đồng thuận của nhân dân địa phương đối với việc triển khai dự án Khu liên hợp thép Hoa Sen Cà Ná trong thời gian tới".

Tuy nhiên, có một sự thật khác đã diễn ra tại Cà Ná, Phước Diêm- nơi dự kiến triển khai dự án thép Hoa Sen Cà Ná.

Dân phản đối thép, chính quyền làm ngơ

Phóng viên đã đến gặp người dân tại hai xã Cà Ná, Phước Diêm thuộc huyện Thuận Nam, Ninh Thuận để xem họ có đồng thuận với dự án thép Hoa Sen Cà Ná hay không. Đáp án là có, nhưng...

"Chỉ có những người ăn không ngồi rồi mới mong dự án thép để có tiền đền bù đất. Đất ở đây từ khi có dự án làm muối thì đâu trồng được cây cối nên đâu làm được gì. Những người đó sung sướng thì chúng tôi đau khổ. Chúng tôi sống bằng nghề biển nên mong các ngành các cấp đừng cho tập đoàn Hoa Sen về làm thép ở đây!"- Bà Nguyễn Thị Răng, một phụ nữ sống tại thôn Lạc Nghiệp, xã Cà Ná cho biết.

Người dân nơi đây cũng nói rằng cha mẹ họ đã dạy con qua nhiều đời nay. "Có cá mới sống, không cá là chết!"

Bà Phạm Thị Mùi ở thôn Lạc Tân 2, xã Phước Diêm nói bà xem các tác hại của Formosa và rất lo lắng khi nghe tin tập đoàn Hoa Sen làm thép. Bà nói: "Chúng tôi chọn cá, chọn nước chứ không chọn thép. Dân chúng tôi không muốn thép! Chúng tôi cầu mong chính phủ để cho chúng tôi có cá để đánh bắt, để trả nợ ngân hàng (vay đóng tàu-PV), cho con cháu chúng tôi được sống yên ổn."

Nhiều người dân Phước Diêm, Cà Ná cho biết việc phản đối làm dự án thép Cà Ná là việc chắn chắn họ sẽ làm. Vào năm 2008, khi dự án thép Vinashin- Lion (cũng dự định đặt tại Phước Diêm) thì người dân cũng đã rầm rộ phản đối.

Và có một điều rất kỳ lạ là người dân hai xã Cà Ná, Phước Diêm- nơi mà cả tập đoàn Hoa Sen và tỉnh Ninh Thuận đang dự kiến làm dự án thép lại chẳng nhận được thông tin gì. Khoảng 30 người dân mà phóng viên gặp đều khẳng định chính quyền xã không thông báo gì cho họ dù dân hai xã đã ba lần kéo lên trụ sở để thắc mắc. Dân muốn lên huyện Thuận Nam hay vào Phan Rang để hỏi UBND tỉnh nhưng xã không cho.

"Cá!"

Ngư dân Nguyễn Dắn, ngư dân lâu năm tại địa phương nói: "Tôi mong chính quyền Ninh Thuận và Chính phủ phải cứng rắn với dự án thép. Nơi đây chỉ có nắng và gió để làm muối, đến mùa khô hạn thì nước không đủ cho bà con dùng và cứu hạn thì tại sao lại ưu tiên nước cho dự án thép? Tôi phản đối dự án thép vì không chỉ cho bản thân mình, cho bà con Cà Ná, Phước Diêm mà còn cho đời con, đời cháu chúng tôi!"

https://anhbasam.files.wordpress.com/2016/09/h1301.jpg

Đại diện gia đình có truyền thống làm nước mắm 50 năm, ông Lê Lâm dẫn phóng viên đến xem xưởng nước mắm đang đóng cửa của mình. Xưởng phủ một lớp bụi dày, các hầm ủ mắm cạn trơ, máng nhện đóng đầy khắp nơi. "Từ năm 2010 đến nay kiếm cá cơm, cá nục khó hơn rất nhiều, giá cá làm nước mắm tăng cao quá sức chịu đựng của tôi. Nay nếu thêm tập đoàn Hoa Sen về làm thép thì tôi nghĩ chỉ còn có cách ăn muối mà sống."- ông Lê Lâm nói.

Ông Huỳnh Hùng Dũng, một chủ ghe nhiều đời đi biển thì cho rằng đời sống của người dân nơi đây gắn bó, sinh tồn cùng với biển. Ông Dũng nói chính ông cũng đã nghe về câu chuyện Formosa nên không mong có dự án thép nào xuất hiện tại quê hương mình.

Để kiểm chứng lần nữa, phóng viên đã đến cảng cá Cà Ná khi nơi này đang tấp nập thuyền ghe chuyển cá vào bờ và hỏi rất nhiều người có mặt tại đó cùng một câu: "Vậy cuối cùng bà con chọn cá hay chọn thép?".

Tất cả đều đáp lớn: "Cá!"

Mai Quốc Ấn
Dân Việt

Bộ Y tế: cá ăn được - Nhà khoa học phản bác

Bộ Y tế: cá ăn được - Nhà khoa học phản bác, Một tiểu thương tại chợ cá ở Quảng Bình bên hàng cá vắng khách. Courtesy zing.vn

Các tin khác »

Ngày 20/9/2016, liên bộ Tài nguyên, Y tế, Nông nghiệp công bố thông tin theo đó người dân có thể sử dụng hải sản tầng nổi ở 4 tỉnh ven biển miền Trung, nơi vừa trải qua thảm họa môi trường. Bộ Y tế chỉ khuyến cáo hải sản tầng đáy chưa an toàn. Nam Nguyên ghi nhận phản ứng của giới khoa học về vấn đề này.

Chưa thể tin tưởng là an toàn?

Về chi tiết Bộ Y tế cho biết qua nghiên cứu, hiện nay tất cả hải sản như cá ngừ, cá thu, cá nục các loại, cá chỉ vàng, bạc má, cá hố, cá bò, cá cam, cá trích, cá đối, cá cơm và các loại hải sản sống ở tầng nổi, hải sản tại đầm nuôi của 4 tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên-Huế đều an toàn để dùng làm thực phẩm.

Tuy vậy Bộ Y tế nhấn mạnh là hải sản sống ở tầng đáy trong vòng 25 km tính từ bờ chưa an toàn để sử dụng làm thực phẩm. Những loại hải sản sống ở tầng đáy ven biển miền Trung bao gồm ghẹ, tôm, tôm tít, ốc, mực, cá đuối, cá đục, bạch tuộc, cua đá và các loài khác.

Tôi nghĩ về nguyên tắc sau vụ gọi là tác động của những chất ô nhiễm công nghiệp như Formosa ở Hà Tĩnh, vùng biển ấy cho đến nay mới có 6 tháng nên việc gọi là an toàn chưa thể tin tưởng được. -GS Nguyễn Tác An

Trả lời Nam Nguyên vào tối 20/9/2016, Giáo sư Nguyễn Tác An nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học Nha Trang nhận định:

“Tôi nghĩ về nguyên tắc sau vụ gọi là tác động của những chất ô nhiễm công nghiệp như Formosa ở Hà Tĩnh, vùng biển ấy cho đến nay mới có 6 tháng nên việc gọi là an toàn chưa thể tin tưởng được. Vì sao, mặc dù biển Việt Nam có động lực mạnh, có khả năng tự làm sạch tốt, có đa dạng sinh học cao, nhưng mà độc tố của công nghiệp từ Formosa rất mạnh và nó gây rất nhiều hiệu ứng từ nhiều góc độ khác nhau từ khía cạnh độc tố học. Do đó mới qua bốn, năm tháng thì vấn đề còn nghiêm trọng.”

Công bố ngày 20/9/2016 của Bộ Y tế được báo chí nói là dựa vào kết quả nghiên cứu 1040 mẫu hải sản, được lấy mỗi ngày ở tất cả các cảng cá, gò cá, các thuyền đánh bắt cá và đầm nuôi ở 4 tỉnh ven biển miền Trung từng chịu thảm họa môi trường.

Tuy vậy giới khoa học cho rằng việc công bố nước biển, cá biển an toàn không thuyết phục vì trước đó Bộ tài nguyên môi trường và các Sở cấp dưới chỉ thực hiện phân tích nước biển mà không nạo vét trầm tích đáy biển để tìm kim loại nặng. Tiến sĩ Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam từng kiến nghị:

Cầu Hai, khu chợ chuyên về hải sản lớn nhất huyện Phú Lộc (Thừa Thiên - Huế), rơi vào tình cảnh chỉ có người bán không có người mua sau thông tin cá chết hàng loạt nghi do nhiễm độc, ảnh minh họa chụp trước đây. Courtesy zing.vn

“Đánh giá được môi trường thì phải đánh giá đầy đủ từ mặt nước biển, rồi nước tầng giữa, nước tầng đáy rồi trầm tích, nhiều thứ… nói chung cả những vụng nữa, vụng nước chảy, vụng nước không chảy, vụng nước đọng…nhiều thứ lắm… Hội Nghề cá chúng tôi đã có văn bản gởi Chính phủ rồi, trong đó có kiến nghị cần phải đánh giá môi trường một cách toàn diện và đầy đủ hơn.”

Trao đổi với chúng tôi vào tối 20/9/2016, nhà hải dương học Giáo sư Nguyễn Tác An giải thích quan điểm khoa học về vấn đề này:

“Độc tố trong môi trường nó hòa tan trong nước và sau đấy nó bắt đầu trầm lắng, tích lũy ở trong trầm tích. Do đó ngay tức thời phân tích trong nước là đúng, nhưng sau đấy một khoảng thời gian thì phải lấy mẫu trầm tích lên để phân tích. Thứ hai là độc tố bị tích lũy trong một số các loài sinh vật chịu đựng được độc tố đấy, cần phân tích hóa sinh một số loài sinh vật cố hữu ở đấy. Những cái này tôi chưa thấy có công bố nào cả, do đó số liệu nói về tính an toàn của môi trường là chỉ mới một vài khía cạnh thôi, nó còn chưa làm thỏa mãn các nhà khoa học cũng như người dân về tính an toàn của môi trường. Nói thực ra sự nhiễm độc do công nghiệp thép thì môi trường ở vùng đấy là chưa an toàn.”

Khó phục hồi thị trường hải sản 4 tỉnh miền Trung

Với Công bố về an toàn thực phẩm hải sản với điều kiện cách là phân biệt hải sản tầng nổi và tầng đáy, thì dù với bất cứ biện pháp kiểm soát nào, sự hy vọng phục hồi thị trường hải sản 4 tỉnh miền Trung là khó khả thi. Phó Giáo sư Ngô Trí Long chuyên gia kinh tế từ Hà Nội nhận định:

Theo tôi, hôm nay công bố của Bộ Y tế đối với cá ở tầng đó thì thực chất mang tính cách cơ quan chức năng nói thôi, chứ người dân với hiểu biết của họ thì họ chưa thực sự tin tưởng. -PGS Ngô Trí Long

“Theo tôi, hôm nay công bố của Bộ Y tế đối với cá ở tầng đó thì thực chất mang tính cách cơ quan chức năng nói thôi, chứ người dân với hiểu biết của họ thì họ chưa thực sự tin tưởng. Vì nhiều khi cơ quan chức năng tuyên truyền có mục đích theo truyền thông một phiá thôi, có tính chất để an dân, để động viên thôi. Nếu các tổ chuyên gia, tổ nghiên cứu độc lập họ nghiên cứu và kết luận thì khách quan hơn… Cho nên tôi nghĩ là thiết lập lại thị trường này là hơi khó và không thể một sớm một chiều có thể làm được mà hậu quả của nó còn có thể kéo dài.”

Nếu có cá để đánh bắt gần bờ trong phạm vi 25 km và người tiêu thụ chấp nhận sử dụng các loại cá tầng nổi mà Bộ Y tế nói là an toàn, thì mới có thể nói chuyện phục hồi thị trường. Tuy vậy niềm tin vào vấn đề hải sản đã an toàn, từ đó có thị trường tiêu thụ là một khả năng rất nhỏ, nếu không muốn nói là bất khả thi.

Mặc dù, không sống ở 4 tỉnh ven biển chịu thảm họa môi trường, nhưng một số đông người tiêu thụ trên cả nước cho đến nay vẫn tránh không ăn hải sản. Giáo sư Nguyễn Tác An phát biểu:

“Nói thực ra thì từ khi vụ Formosa xảy ra thì hầu như gia đình tôi không sử dụng hải sản… Vì dù có phân tích thế nào thì chắc chắn nó cũng không an toàn về mặt sức khỏe…”

Giới phản biện nhận định rằng, qua cách xử lý lúng túng sau khi xảy ra thảm họa cá chết hàng loạt hồi tháng 4 năm nay, người dân hầu như mất niềm tin vào chính quyền. Phục hồi môi trường biển cùng lúc phục hồi niềm tin đã mất của người dân là điều cần thiết.

Theo Phó Giáo sư Ngô Trí Long, giới học giả chuyên gia khuyến cáo chính phủ cần tìm cách giải quyết hậu quả thảm họa môi trường theo đúng bản chất vấn đề và công khai minh bạch, thì may ra mới có thể lấy lại niềm tin của nhân dân.

Nam Nguyên
RFA

Viễn tượng đen tối bao trùm khắp Hành tinh

Người mẹ di dân 32 tuổi, mẹ của 7 đứa con, bị ảnh hưởng bởi đại suy thoái kinh tế ở Mỹ. Ảnh chụp tháng 3-1936. Tác giả bức ảnh: Dorothea Lange.    Các tin khác »

Chắc chắn không phải ngẫu nhiên mà nhiều nhà tiên tri cũng như các văn bản tôn giáo cách đây hàng trăm năm đã tiên đoán về ngày tận thế hoặc những thảm họa khủng khiếp xảy ra vào cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI. Mặc dù có những chi tiết sai, nhưng có vẻ như những lời tiên tri đó là sự cảnh báo mà loài người không được phép bỏ qua. Trên thực tế, những sự kiện lớn ở Việt Nam và trên thế giới xảy ra trong những năm qua, đặc biệt là trong năm 2016 này, làm những người thường xuyên theo dõi tình hình khó có thể lạc quan về tương lai của nhân loại.

Còn nhớ, vào đầu thập niên 1960, ở Việt Nam xuất hiện bản dịch một cuốn sách nước ngoài với tiêu đề “Thế kỷ hai mốt”. Tôi không nhớ tên tác giả là gì, chỉ nhớ nội dung nói về những thành tựu to lớn mà khoa học và kỹ thuật đem lại cho loài người. Cộng với sự lạc quan kiểu cộng sản thời đó, tác giả cuốn sách vẽ ra cuộc sống của con người trên Trái Đất đúng như ở thiên đường. Mọi việc đều có máy móc tự động làm. Con người chủ yếu chỉ bấm vài cái nút rồi ngồi hưởng thụ mọi khoái lạc. Mọi người ở mọi nơi đều như vậy, “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu”. Xã hội thì gồm toàn những con người thông minh, nhân ái,… Tóm lại là thực hiện được lý tưởng của các vị như K. Marx, F. Engels, V. Lenin,…

Đến nay thì gần 16 năm của thế kỷ XXI đã trôi qua. Và hãy thử nhìn lại xem loài người đã đạt được những gì? Cuộc sống của hàng tỉ người bây giờ ra sao?

Trong lĩnh vực khoa học – công nghệ, loài người quả là đã tiến những bước dài mà ngay cả người viết “Thế kỷ hai mốt” chắc cũng không tưởng tượng ra. Những chiếc máy tính có thể thực hiện hàng tỉ phép tính trong một giây; những chiếc điện thoại thông minh có thể tham gia tạo ra môi trường tương tác, điều khiển công việc kinh doanh; những con robot biết nghe, nói và làm rất nhiều việc theo lệnh của con người hoặc tự “xử thế” trong những tình huống khác nhau. Kỹ nghệ gène có thể “nhân bản” động vật, kể cả con người, hoặc tạo ra những giống loài sinh vật mới, thậm chí tạo ra cá thể lai giữa động vật và thực vật. Lĩnh vực liên ngành lý-hóa có thể làm ra những vật liệu nano có tính năng giống như những bộ phận của cơ thể sống. Thời gian gần đây, người ta còn đang thay thế dần các bộ phận của cơ thể con người, kể cả các phần của hệ thần kinh trung ương, bằng những con chip, nghĩa là tạo ra sự lai ghép giữa cơ thể sinh học và máy móc, vân vân và vân vân. Những thành tựu thực sự vĩ đại đó nhiều đến mức không ai có thể biết hết.

Nếu có một “người ngoài hành tinh” không biết đến sự đốn mạt của loài người, thì khi nhìn vào những thành tựu đó, “người” này sẽ cho rằng hơn 7 tỉ người trên Trái Đất đang sống vô cùng hạnh phúc.

Nhưng than ôi, những thành tựu khoa học – công nghệ đó, mặc dù đã làm bộ mặt Trái Đất hoàn toàn thay đổi, nhưng không đem lại hạnh phúc cho toàn thể hay đa số nhân loại! Số người đói ăn và không bao giờ dám mơ đến bất kỳ một thiết bị kỹ thuật nào vẫn còn đến hàng trăm triệu. Với những con người này thì tiến bộ kỹ thuật càng làm họ khốn đốn thêm, vì nó giúp những người làm chủ được sự tiến bộ đó thu hút tiền của về mình. Chiến tranh và các kiểu tàn sát lẫn nhau nói chung vẫn đang đẩy hàng trăm triệu người vào cảnh chết chóc, nhà tan cửa nát, và nếu sống sót qua bom đạn thì lại chết vì đói khát, bệnh tật hoặc sống lắt lay trong tâm trạng hoảng loạn, đau đớn. Ngay cả những kẻ lắm quyền, nhiều tiền, có được quyền và tiền do lừa lọc, cướp bóc, đẩy những người khác vào cảnh bần hàn, cũng không có được cuộc sống yên lành. Chúng chết hoặc chịu khốn khổ vì mưu hại nhau, nhân danh công lý để tiêu diệt nhau. Chúng thanh toán nhau có thể vì mục tiêu chấn chỉnh nội bộ để duy trì quyền thống trị lâu dài, cũng có thể do mâu thuẫn cá nhân vì quyền lợi.

Ngay cả ở một vùng đất mà ít nhất 70 năm qua là nơi có cuộc sống thanh bình, thịnh vượng, xã hội văn minh, môi trường trong lành như Tây Âu, những thành tựu của bao năm kiến tạo và xây dựng cũng đang bị đe dọa, nếu không phải là xóa sổ thì ít nhất cũng gây xáo trộn và tổn hại.

Vì sao đến giờ vẫn chưa có dấu hiệu nào chắc chắn để chứng tỏ loài người có thể thoát khỏi những bi kịch, thậm chí còn có những dấu hiệu ngược lại, cho thấy dường như loài sinh vật này không bao giờ thoát khỏi thảm họa, thậm chí có thể còn đang đi đến bờ vực diệt vong?

Tất cả đều do lòng tham, sự vô minh và điên loạn.

Đáng sợ nhất là lòng tham. Tham ăn, tham tiền, ham muốn quyền lực,… Những thứ ham muốn đó dẫn đến những hành vi chiếm đoạt, đẩy hàng ngàn, hàng triệu người khác vào cảnh bần cùng. Lòng tham làm cho giới chủ bóc lột thậm tệ người lao động. Lòng tham làm cho những doanh nhân triển khai những dự án đầu tư, xây dựng bất chấp việc môi trường bị hủy hoại. Lòng tham làm cho giới kinh doanh ở những cường quốc văn minh gây sức ép với chính phủ để mở ra những mối quan hệ làm ăn với các quốc gia độc tài, giúp duy trì những chế độ phản động thối nát. Lòng tham làm cho quan chức sẵn sàng hút máu dân không thương tiếc. Ham muốn quyền lực làm kẻ cầm quyền tìm mọi cách duy trì hệ thống cai trị, bất kể việc cái hệ thống đó tàn phá đất nước, đẩy nhân dân đến cảnh lầm than.

Trong cuộc sống, ta thấy những người học hành nghiêm chỉnh thường biết điều hơn trong cư xử với người chung quanh. Từ đó sinh ra một nhận định, cho rằng học nhiều sẽ làm người ta tốt lên. Có thể thông thường là như vậy. Nhưng đáng tiếc là trên thế giới này có khá nhiều những kẻ rất giỏi giang về một lĩnh vực tri thức nào đó nhưng vẫn là kẻ điên loạn. Có những kẻ học tin để làm tin tặc phá phách trên mạng, tìm mọi cách rút tiền của người khác từ ngân hàng. Có những kẻ bỏ ra nhiều năm học làm vũ khí, để sau đó chỉ đơn giản giết người, càng nhiều càng tốt. Rõ ràng, khó có thể hy vọng rằng khoa học, kỹ thuật phát triển thì loài người ngày càng tốt lên, và đến một ngày nào đó sẽ có cái gọi là “tứ hải giai huynh đệ”.

Hãy điểm lại tình hình ở một số quốc gia và khu vực để có thể tiên lượng thế giới sẽ đi về đâu.

Trước hết là gã láng giềng khổng lồ phương Bắc. Một nước độc đảng với chính quyền sẵn sàng tàn sát hàng triệu người để giữ quyền thống trị. Kinh tế phát triển khá nhanh nhưng chứa đựng những yếu tố giả tạo, có nhiều nguy cơ sụp đổ dẫn đến hỗn loạn. Đời sống của dân khá thấp. Bất mãn tràn lan. Rừng bị chặt trụi, môi trường khắp nơi nhiễm độc. Chính quyền hiếu chiến, dễ gây chiến với các lân bang. Nó chính là một trong những thế lực sẵn sàng đẩy cả nhân loại vào thảm họa.

Xa hơn chút nữa là Triều Tiên. Hàng chục triệu người không biết làm gì để thoát khỏi nanh vuốt của một kẻ điên loạn. Dân đói rã họng, nhưng thằng điên vẫn huy động mọi nguồn lực làm bom hạt nhân để đe dọa các nước. Nếu thế giới này không chặn được bàn tay của kẻ điên này thì sẽ có ngày hứng chịu hậu quả.

Nhìn sang anh Nga La Tư. Một chính thể về hình thức là đa đảng nhưng thực chất mọi quyền lực nằm trong tay một nhóm người được cầm đầu bởi Putin, một kẻ sẵn sàng thanh toán mọi nhân vật có ít nhiều uy tín chính trị và dám thách thức quyền lực của ông ta. Tham vọng thao túng tất cả các nước từng thuộc Liên bang Xô-viết, một tham vọng thừa kế từ các lãnh đạo Liên Xô và các Sa hoàng, đã làm cho nhiều nước “đàn em” này xa lánh, hướng sang phương Tây tìm chỗ dựa tử tế hơn, nếu có thể thoát khỏi vòng tay lông lá của “ông anh”. Điều này làm cho Putin rất điên tiết và sẵn sàng ra tay “trừng phạt”, như đã làm với Gruzia và Ukraina. Với một nền kinh tế què quặt, chủ yếu dựa vào xuất khẩu dầu thô và khí đốt, nước này đang lâm vào tình thế rất khó khăn do giá dầu giảm và bởi các biện pháp trừng phạt kinh tế do phương Tây thực hiện. Tuy nhiên, Nga có một kho vũ khí hạt nhân khổng lồ mà khi Putin cảm thấy không còn gì để mất thì rất có thể đó là tai họa cho nhân loại. Ngoài ra, với tham vọng bành trướng và nhu cầu bán vũ khí, trong những thập niên qua Nga cũng đã cố tình gây rối tại một số nơi trên thế giới và ra sức bảo vệ những chính thể độc tài.

Phía tây-nam nước Nga là khu vực Cận Đông với những lò lửa cháy suốt nhiều thập niên, thậm chí nhiều thế kỷ. Mâu thuẫn giữa Israel với thế giới A Rập, nội chiến ở Yemen, Syria,… không những gây ra thảm cảnh ở những nơi này mà còn gây bất ổn cho toàn thế giới. Đặc biệt, các tổ chức khủng bố dã man nhất trong lịch sử loài người luôn có nơi ẩn náu tại đây và luôn là mối đe dọa đối với văn minh nhân loại.

Sát khu vực Cận Đông là châu Âu. Như đã nói trên, khu vực văn minh thịnh vượng này đang phải chịu những bất ổn nghiêm trọng do nạn khủng bố gây ra, nhất là từ khi dòng người nhập cư từ Cận Đông đổ vào châu lục này như thác lũ. Với vai trò là một trong những thế lực lớn giúp duy trì sự ổn định của thế giới, rất tiếc là châu Âu đang yếu đi do sự bất ổn nói trên, do chia rẽ nội bộ, trong đó có sự ra đi của nước Anh.

Hãy nhìn sang châu Mỹ. Ở các nước Mỹ Latin, nạn tham nhũng lan tràn, những tổ chức tội phạm, trong đó có bọn người kinh doanh ma túy, hoành hành tự do như ở nơi không có chính quyền. Những nước này tuy rất ít có khả năng gây ra hiểm họa chiến tranh thế giới, nhưng cũng có thể tạo ra những bất ổn đáng kể.

Dịch lên trên là Bắc Mỹ, gồm Hoa Kỳ và Canada. Đây là một trong hai khu vực văn minh nhất. Tuy nhiên, do ở Hoa Kỳ có những thế lực đối đầu nhau rất mạnh và có cả những thế lực ngầm chi phối chính trường và đời sống xã hội nên sự phát triển của đất nước này vẫn có thể có những khúc ngoặt không lường trước được. Đặc biệt, chiến dịch vận động bầu cử tổng thống Mỹ năm nay cho thấy những kẻ khùng có thể thao túng chính trường. Chính tổng thống sắp mãn nhiệm Barack Obama cũng đã từng nói rằng vẫn có khả năng Donald Trump trở thành tổng thống. Ông nói đó sẽ là một sự điên rồ, nhưng trong hai nhiệm kỳ ông làm tổng thống, ông đã chứng kiến không biết bao nhiêu sự điên rồ khác.

Nếu Trump đắc cử tổng thống thì không hẳn đã là tai họa quá lớn, tuy nhiên, xã hội Mỹ sẽ càng phân hóa mạnh, trước hết bởi ngay trong chính quyền của ông này sẽ có những lực lượng bất tuân. Điều đó sẽ làm nước Mỹ yếu đi đáng kể (nhưng còn hơn là khi họ làm theo mọi ý muốn của Trump).

Một khi nước Mỹ và châu Âu mất đi vai trò hàng đầu trong việc duy trì sự ổn định của thế giới, các chính thể độc tài, các tổ chức tôn giáo cực đoan sẽ mặc sức tự tung tự tác. Chính quyền các quốc gia lớn với chính thể độc tài, đặc biệt là Trung Cộng, sẽ thả sức chèn ép các nước nhỏ.

Trở lại khu vực quanh biển Đông. Dưới thời các tổng thống trước, nhất là thời của Benigno Aquino III, Philippines là một khâu quan trọng trong vành đai chiến lược kiềm tỏa Trung Cộng về quân sự. Nay thì với kiểu cầm quyền tùy tiện và chính sách bỏ Mỹ đi với Tàu của Rodrigo Duterte, khâu quan trọng này không còn nữa, nếu không có những lực lượng đủ mạnh có thể tước quyền của Duterte. Đây là một thất bại nghiêm trọng của chính sách đối ngoại mà ông Obama theo đuổi suốt 8 năm trời, và cũng là thất bại của liên minh kiềm tỏa Trung Cộng.

Với dân chúng Việt Nam ta, hy vọng có những người bạn có thể giúp tạo ra thế cân bằng và khả năng giữ được chủ quyền đang vô cùng mong manh, thậm chí có thể tắt ngấm trong nay mai. Tình hình càng trở nên vô vọng, khi nước láng giềng Cam Bốt đang ngày càng xích gần lại với Bắc Kinh. Nước bạn Lào ngày nay cũng có vẻ không còn tuyệt đối tin cậy được nữa. Với việc môi trường sống của người dân bị đầu độc khắp nơi, Việt Nam có lẽ đang là một trong những nơi bất hạnh nhất, kể cả khi kinh tế có tăng trưởng thật đi nữa.

Những tháng năm này hiện đang là khoảng thời gian mà viễn tượng đen tối bao trùm cả hành tinh một cách tệ hại chưa từng có.

Nguyễn Trần Sâm
Đào Hiếu

Không biết sợ là gì

Bài học Formosa đang còn nóng rẫy, những kinh sợ về vụ cá chết suốt một dọc dài biển mấy tỉnh miền Trung đã khiến cả chính quyền lẫn người dân bị nỗi ám ảnh khó phai nhạt. Điều đó tưởng như sẽ khiến những kẻ lăm le hủy hoại môi trường hiểu ra và chùn tay, biết sợ, biết dừng lại, nhưng hóa ra không phải.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Ảnh: MTG/ internet    Các tin khác »

Khó mà kìm được cơn giận trước hành vi ngạo ngược của Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn khi họ cố tình xả thải hơn 42.000m3 nước có hóa chất độc hại ra biển. Nếu không bị phát hiện và ngăn chặn kịp thời thì hàng chục ngàn mét khối nước thải độc nữa sẽ tiếp tục được họ lén hòa vào biển. Thật đáng sợ.

Giả dụ có cuộc bình chọn nhà vô địch liều hủy hoại môi trường năm nay, có lẽ Formosa sẽ đứng bục cao nhất, nhưng đó là về quy mô, chứ nếu ở góc độ coi trời bằng vung, nhắm mắt làm liều thì Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn dễ giật ngôi số 1. Vì sao?

Suốt gần 1 năm nay, môi trường là vấn đề nóng nhất ở nước ta, trên mọi diễn đàn xã hội. Từ nghị trường quốc hội tới vỉa hè đều bàn về môi trường, sự ô nhiễm môi trường, những nguy cơ hủy hoại môi trường – hủy hoại cuộc sống. Từ những nhà lãnh đạo cấp cao nhất tới người dân thường đều giác ngộ rằng bảo vệ môi trường là mệnh lệnh sống còn, liên quan đến an nguy của quốc gia, của dân tộc, của cộng đồng. Hủy hoại môi trường là hành vi tự sát. Đã qua rồi cái thời tự hào về những ống khói nhà máy cao vút ngút trời khói tỏa bởi phát triển kiểu như thế thì lợi một trước mắt nhưng hại vô vàn về sau. Giờ đây chỉ có con đường duy nhất: phát triển phải đi với bền vững, an toàn cho mai sau.

Bài học Formosa đang còn nóng rẫy, những kinh sợ về vụ cá chết suốt một dọc dài biển mấy tỉnh miền Trung đã khiến cả chính quyền lẫn người dân bị nỗi ám ảnh khó phai nhạt. Điều đó tưởng như sẽ khiến những kẻ lăm le hủy hoại môi trường hiểu ra và chùn tay, biết sợ, biết dừng lại, nhưng hóa ra không phải. Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn là minh chứng rõ nhất. Cố tình vi phạm, hủy hoại môi trường vào ngay lúc này, thời điểm cực kỳ nhạy cảm này, có phải họ muốn chứng minh “vua cũng thua thằng liều”, anh hùng làng này cóc thằng nào bằng ta.

Không cần phải dài dòng, cứ như kết luận của Bộ Tài nguyên – Môi trường tại văn bản số 734/KLKT-TCMT ngày 30.8 thì Công ty Nghi Sơn đã súc rửa đường ống dẫn dầu dài 35km bằng nước biển có pha gần 32.000 lít hóa chất hydrosure và hơn 1.500 lít hóa chất CH2Na3O4, sau đó xả thẳng ra biển. Văn bản của Bộ khẳng định ấy là hành vi trái phép, không đúng quy định về bảo vệ môi trường. Còn với dân, hóa chất mà có tác dụng làm sạch đường ống thì không thể bảo rằng nó vô hại được.

Tại sao những vua liều ở Lọc hóa dầu Nghi Sơn dám làm vậy. Không thể bảo họ “điếc không sợ súng”. Họ hoàn toàn không “điếc” bởi họ thừa sự hiểu biết lợi hại thế nào, họ chỉ thiếu đạo đức và trách nhiệm với cộng đồng thôi. Họ là thứ tiểu nhân không biết sợ. Thời xưa, con người ta cũng phải biết sợ trời, sợ quỷ thần, sợ thánh nhân, còn nay ít ra cũng phải biết sợ pháp luật, nhưng họ bất chấp. Đối với họ, mọi chỉ đạo của Chính phủ, của Thủ tướng, mọi bức xúc của dân chúng, mọi bài học kinh nghiệm xương máu mà cộng đồng vừa rút ra được từ sự kiện tày trời Formosa đều chả là gì, chỉ như con số 0 tròn trĩnh. Biển khơi – nguồn sống của biết bao người, với họ chỉ như vũng nước thải vô chủ, vứt gì, đổ gì ra đó mà chẳng được. Với họ, hàng mấy chục ngàn mét khối nước thải có pha hóa chất không đổ ra biển thì đổ đi đâu. Dư luận thắc mắc, nói lắm cũng thế thôi.

Cho đến lúc này, người tiêu dùng vẫn còn kinh chưa dám dùng cá biển. Hành vi cố ý của Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn chả khác chi thêm dầu vào lửa, thêm nỗi sợ sệt vào sự e ngại của dân chúng. Ai dám bảo hiện tượng cá chết hàng loạt trên vùng biển Thanh Hóa những ngày qua không liên quan gì đến việc xả thải nước độc hại của Lọc dầu Nghi Sơn. Biển rộng mênh mông, nước tưởng chừng vô tận mà con cá còn chịu chết thì phải nói độ ô nhiễm độc hại kinh khủng đến mức nào. Không vội quy kết, còn đợi kết luận của nhà chức trách, biết đâu do tảo đỏ thì sao, nhưng sự liều lĩnh táo tợn coi thường pháp luật, coi thường dư luận của công ty này thì chớ nên bỏ qua.

Với xứ ta, một Formosa đã quá đủ tởn đến già rồi, đừng có thêm Formosa phết phẩy nào nữa. Nếu có, phải nghiêm trị.

Nguyễn Thông
Một Thế Giới

Sao người dân lại biết rõ vậy?

Cái câu hỏi này cứ ám lấy tôi mấy ngày gần đây. Tiếng trống thu càng háo hức, dồn dập bao nhiêu thì câu hỏi này lại quấn lấy đầu óc của tôi bấy nhiêu. Tại sao người dân lại rành như vậy? Mà tại sao đã rành như vậy mà người ta vẫn nhẫn nhục để chịu?

Ảnh chụp màn hình bài báo Tuổi Trẻ. Nguồn: Văn Định    Các tin khác »

Nhưng mà người dân biết gì? Và nhẫn nhục cái gì? Đây là hai câu hỏi mấu chốt. Thực ra cái gọi là mấu chốt cũng chỉ có giá trị tương đối, ít nhiều võ đoán. Nhưng chí ít sự võ đoán này cũng cởi bỏ được đám rối mù hàng triệu nguyên nhân của sự cam chịu, nhẫn nhục của đại bộ phận nhân dân trước cường quyền, bất công và độc đoán, độc tài như hiện nay!

Ở khía cạnh thứ nhất, sự biết của nhân dân, có thể nói rằng chưa bao giờ tôi cảm thấy ngạc nhiên, thậm chí ngạc nhiên đến tột độ như bây giờ. Sau khi tiếp xúc với rất nhiều nông dân ở miền Bắc, đặc biệt là vùng Đông Bắc và Tây Bắc, tôi nhận ra là người dân miền Bắc rất thích nghe chương trình của RFA, BBC trước đây và RFI, VOA. Bên cạnh đó, các đài tôn giáo hải ngoại cũng được họ quan tâm đặc biệt. Mọi bình luận, câu chuyện của họ đều xoay quanh các thông tin mà họ thu nạp từ đài hải ngoại và đài quốc tế. Điều này gợi nhắc đến số đông người Sài Gòn và số đông người miền Trung, có vẻ như sở thích nghe thông tin hải ngoại của người miền Trung và miền Nam đều rơi vào các nhóm nông dân, người lao động phổ thông.

Và đáng sợ ở chỗ tôi nhớ không lầm thì các đài RFA, VOA, RFI, báo mạng BBC chưa bao giờ đưa thông tin về số tiền Formosa đầu tư vào Việt Nam là tiền ảo. Nhưng người nông dân đã nói thế. Cách giải ảo của họ là một bí mật. Vấn đề là họ đã khẳng định rằng nhà nước Cộng sản Việt Nam đã bị lừa một cú rất ngoạn mục và Formosa đã dắt mũi hệ thống cầm quyền Cộng sản Việt Nam như dắt một con bò đi qua đồng cỏ, muốn cho ăn thì ăn, bắt nhịn thì phải nhịn.

Đây là thông tin mà tôi bắt gặp ở hầu hết người nông dân miền miền Bắc, miền Trung và một số người lao động ở Sài Gòn: Vốn đầu tư của Formosa gần 10 tỉ Mỹ kim nhưng vốn mà Formosa bỏ ra xây dựng Formosa Hà Tĩnh chỉ có 4 tỉ Mỹ kim, 6 tỉ còn lại, Formosa đã vay của Việt Nam để xây dựng. Như vậy, Formosa đã rất thành công trong chiến lược “dùng cây đậu để nấu đậu” tại Việt Nam.

Chính vì bị lún quá sâu vào quả lừa tài chính này nên chính quyền trung ương Cộng sản Việt Nam chỉ còn nước ngậm bồ hòn. Và để làm được việc này, Formosa có bàn tay nâng đỡ của Trung Quốc. Một mặt Trung Quốc cho Việt Nam vay vốn, mặt khác, họ để Formosa vay lại vốn của Việt Nam bằng chính đồng tiền của Trung Quốc thổi vào Việt Nam.

Cách làm như vậy rất hợp thời tại Việt Nam. Bởi giới quan lại Việt Nam nói cho cùng là một lũ sâu mọt, gặm tiền còn hơn cả sâu mọt gặm thóc. Đương nhiên với thói xấu này, hễ thấy một gói tiền nước ngoài cho vay là họ đã sáng mắt và nghĩ cách để xâu xé nó. Và Formosa như một lối thoát, một cửa mở cho máu tham của bọn họ. Vừa vay xong tiền của Trung Quốc thì liền sau đó là dự án của Formosa Hà Tĩnh xin vay, với số tiền vay khổng lồ 6 tỉ Mỹ kim, đương nhiên đám sâu mọt sẽ gặm được cả khối. Và khi đã ăn xôi chùa thì phải nghẹn họng.

Chính vì nghẹn họng mà khi Formosa xả thải làm chết bờ biển Việt Nam, nhà cầm quyền trung ương Cộng sản Việt Nam không những không đưa vụ việc này ra ánh sáng mà còn dấm dúi, che đậy và tiếp tục nâng đỡ cho Formosa bằng cách hôm trước Formosa chấp nhận đền bù 500 triệu Mỹ kim thì hôm sau, Việt Nam hoàn thuế cho Formosa hơn 14,000 tỉ Việt Nam đồng. Số tiền cao hơn nhiều với số tiền đền bù!

Chuyện này nhìn rất lạ, nhưng người dân lại cho rằng điều này không lạ, nó được cho là bình thường khi chính miệng tân thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đứng ra kêu gọi đồng bào hãy khoan dung, hãy tha thứ khi Formosa biết hối cãi, biết nhìn ra lỗi của mình. Thực ra, ông Phúc là một tay cực kì quỉ quyệt trong chính trị, biệt danh Phúc Hói hay Phúc Lũi nhằm ám chỉ sự thông minh, giảo hoạt của ông ta. Nhưng ông ta lại giả ngu giả dại để xin cho Formosa không phải chỉ vì Formosa biết hối lộ mà thực ra, nếu vụ việc này đưa ra tòa hình sự, rất có thể Formosa sẽ chơi bài ngửa. Lúc đó, chưa biết thằng nào lỗi hơn thằng nào. Và đây là ác chủ bài giúp Formosa luôn đứng thế thượng phong khi đối mặt với nhà cầm quyền trung ương Cộng sản Việt Nam.

Bởi vì với tỉ lệ vàng hiện nay, mọi doanh nghiệp Trung Quốc và Đài Loan có thể lũng đoạn chính trị, làm đảo lộn và khuynh loát đám quan lại chop bu Cộng sản Việt Nam một cách dễ dàng, đó là tỉ lệ 10 – 5 – 3 – 1. Nghĩa là trong 10 đồng đầu tư, cứ đầu tư 5 đồng, để 5 đồng còn lại vay của Việt Nam. Và trong 5 đồng vay đó, dùng 3 đồng đấm vào mõm bọn quan chức, còn một đồng xây dựng, một đồng bỏ túi. Nếu chết thì chắc chắn là chết chùm bởi phía Việt Nam có dính 5 đồng cho mượn cùng với hàng trăm thằng run bần bật khi có sự cố bởi đã nhận hối lộ, đút lót…

Và đến đây, chắc cũng có thể dễ dàng hơn khi nhìn cách mà đám quan lại Việt Nam từ trung ương tới đại phương bỏ mặc nhân dân sống chết mặc bây, lo xun xoe và bợ đỡ một tập đoàn kinh tế nước ngoài thiếu điều đi phụ tá lúc người ta tiểu tiện. Mọi thứ đều có lý do của nó. Nhưng vì sao người dân biết nhiều mà vẫn cam chịu?

Bởi vì cho đến thời điểm hiện nay, người dân Việt Nam hoàn toàn có thể làm một cuộc cách mạng lớn bất kì giờ nào nhưng người ta vẫn chưa chịu làm. Chưa chịu làm không phải là chưa muốn làm mà có vẻ như khả năng quan sát và đánh hội đồng của nhân dân rất cao. Đứng trên góc độ phân tích thông tin cũng như thái độ hoàn toàn bất tín, thậm chí khinh bỉ nhà nước và hoài nghi nhà nước có thể quay đầu cướp cạn cùa nhân dân thêm lần nữa mà nhân dân vẫn im lặng. Sự im lặng này giống như sự im lặng của một cộng đồng thổ dân đang lăm le tay giáo, tay mác, nhìn con mồi hung hãn đang nằm chờ chết, đang cố cửa quậy trong cái bẫy và càng lúc, sức cựa quậy của nó càng yếu dần. Đến khi nhóm thổ dân này hô xung phong thì xem như sắp có một bữa tiệc diễn ra.

Nói gí thì nói, khi tôi được đi nhiều, tiếp xúc với người dân nhiều, nếu không muốn nói là nhiều vô kể, mỗi ngày, niềm tin của tôi về tinh thần dân tộc lại càng vững hơn. Tôi luôn cảm thấy người ta đang chờ đợi một điều gì đó, và cái điều gì đó cũng đang đến rất gần. Vấn đề tiếng hô xung phong ấy xuất phát từ chỗ nào, bụi cây nào thì mãi luôn là ẩn số. Nhưng chắc chắn sẽ có điều này!

Viết Từ Sài Gòn
Blog RFA