Tranh chấp Biển Đông : Vai trò các tập đoàn nhà nước Trung Quốc

Người dân xem chương trình tin tức về Biển Đông bên ngoài một trung tâm mua sắm ở Bắc Kinh, Trung Quốc, này 16/07/2016. REUTERS/Thomas Peter

Mời xem thêm »

Các chuyên gia phân tích cho đến lúc này vẫn giải thích rằng Trung Quốc bác bỏ phán quyết Tòa Thường Trực La Haye về những tranh chấp trên Biển Đông là do các chính sách chiến lược và an ninh khu vực của Bắc Kinh. Nhưng họ đã bỏ sót vai trò ngày càng lớn của các tập đoàn nhà nước Trung Quốc: Hoạt động của các doanh nghiệp này góp phần vào việc khẳng định chủ quyền, đòi hỏi lãnh thổ, nhưng đồng thời cũng dồn Bắc Kinh vào thế không thể lùi được trong hồ sơ Biển Đông.

Theo bài viết đề tựa « Chào mừng quý vị đến với du lịch xung đột : Các tập đoàn nhà nước Trung Quốc đang tận dụng tranh chấp Biển Đông ra sao ? » trên tờ South China Morning Post ngày 19/09/2016, hai lĩnh vực đang được hưởng lợi nhiều nhất trong các tranh chấp lãnh hải tại Biển Đông là công nghiệp quốc phòng và du lịch.

Tranh chấp lãnh hải tại Biển Đông đã làm cho giá cổ phiếu các tập đoàn nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng thời gian gần đây tăng đáng kể. Nhất là ngay trong tuần lễ Tòa Trọng Tài Thường Trực ra phán quyết, giá cổ phiếu cũng như lượng giao dịch của một số tập đoàn như Beifang Daohang Technological Corporation (một nhánh của China North Industries Group), China RACO (chuyên về vệ tinh viễn thông) và State China Shipping Corporation đã tăng lên 8,6% ; 6,6% và 19,6% trong khoảng thời gian 24/6-12/7/2016.

Nhưng điểm đặc biệt gây chú ý cho tác giả bài viết là sự tham gia tích cực của các tập đoàn lữ hành nhà nước trong việc chào mời các chuyến tham quan yêu nước bằng thuyền trên Biển Đông theo mô hình Sun, Surf và Patriotism (tạm dịch Tắm nắng, Lướt ván và Tinh thần Yêu nước), với các hoạt động tham quan bao gồm cả lễ chào cờ và tuyên thệ. Đây là một mô hình du lịch đang được nhiều học giả Trung Quốc khuyến khích. Họ kêu gọi chính phủ nên tận dụng các nguồn lực du lịch tại những đảo nhân tạo mới được Bắc Kinh bồi đắp tại Biển Đông.

Loại hình du lich này đã được Trung Quốc tiến hành khai thác vào năm 2012, tại quần đảo Hoàng Sa, với Hanan Strait Shipping, một công ty lữ hành địa phương, tổ chức đưa khách đến thăm các đảo như Toàn Phú Đảo (All Wealth Island) và Áp Công Đảo (Việt Nam gọi là đảo Ba Ba - Male Duck Island).

Ước tính đến nay đã có hơn 10.000 du khách, đã đến thăm quần đảo Hoàng Sa. Và mô hình du lịch này đang được đại bộ phận công luận Trung Quốc đón nhận và ủng hộ, nhất là sau khi có phán quyết của Tòa Trọng Tài. Đây là một hình thức giúp cho chính phủ Trung Quốc khẳng định chủ quyền lãnh thổ và các quyền của họ tại Biển Đông.

Một phần trong dự án « Con Đường Tơ Lụa Hàng Hải

Theo tác giả bài viết, các tập đoàn nhà nước Trung Quốc là những tác nhân hưởng lợi nhiều nhất trong việc khai thác các nguồn lực du lịch tại Biển Đông. Một số tập đoàn lớn như Cosco (China Cosco Shipping Corporation) còn đang tìm kiếm cơ hội mở rộng các hoạt động du lịch từ quần đảo Hoàng Sa đến Đài Loan và nhiều đảo khác của các nước láng giềng, xem đấy như là một phần của chương trình du lịch văn hóa « Con Đường Tơ Lụa Hàng Hải ».

Ông Xu Lirong, tổng giám đốc và chủ tịch Hội đồng quản trị của China Cosco trong một cuộc triển lãm do China Nanhai Cruise tổ chức không ngừng khẳng định rằng các chuyến lữ hành đến Biển Đông là một phần phát triển của dự án. Ông còn nhấn mạnh rằng phát triển kinh doanh du lịch dọc theo « Một Vành đai, Một Lộ trình » còn là trách nhiệm của các tập đoàn nhà nước.

Lợi ích này của các tập đoàn Nhà nước lại gắn liền với hai nhiệm vụ : kiếm lợi và giúp quốc gia hoàn thành các mục tiêu chính trị-xã hội. Bằng cách đưa du lịch vào như là một phần chiến lược của Trung Quốc tại Biển Đông, việc phát triển các mục tiêu dân sự tại các vùng lãnh hải có tranh chấp nay được giao phó cho các tập đoàn nhà nước.

Đặc biệt, sau phán quyết của Tòa Trọng Tài, Trung Quốc dường như tiếp tục khuyến khích các doanh nghiệp nhà nước đầu tư nhiều hơn nữa vào Biển Đông. Bắc Kinh tin rằng sự hiện diện của những doanh nghiệp này trong khu vực sẽ làm tăng thêm giá trị cho những yêu sách về chủ quyền lãnh thổ và hàng hải.

Có điều, « phóng lao thì phải theo lao ». Với việc bành trướng các lợi ích của những doanh nghiệp nhà nước trên Biển Đông, Trung Quốc rơi vào thế khó xử, không thể lùi bước hoặc có thể có lập trường mềm dẻo hơn trong các đòi hỏi về chủ quyền, lãnh thổ tại vùng biển này.

Minh Anh
RFI

Hoa Kỳ sẽ triển khai vũ khí tối tân đến Thái Bình Dương

Khu trục hạm USS Curtis Wilbur (như trong ảnh) đã tiến vào và di chuyển bên trong vùng 12 hải lý của đảo Tri Tôn ngày 30/01/2016. REUTERS/U.S. Navy

Các tin khác »

Biển Đông sẽ là đấu trường tranh giành ảnh hưởng giữa hai cường quốc ở hai bên bờ Thái Bình Dương. Trước việc Trung Quốc ngày càng lộ rõ ý đồ bành trướng Biển Đông, bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ, ông Ashton Carter, cho biết Hoa Kỳ sẽ triển khai các thiết bị quân sự tối tân đến Thái Bình Dương.

Hoa Kỳ tăng cường hỏa lực tại Biển Đông nhằm chống đà quân sự hóa của Trung Quốc trong khu vực. Ông Ashton Carter khẳng định Hoa Kỳ không chấp nhận từ bỏ vai trò thống lĩnh tại Thái Bình Dương có từ lâu nay.

"Chúng tôi không tìm cách kềm giữ Trung Quốc, nhưng cũng không muốn ai đó thống trị khu vực này và chắc chắn cũng không để cho bất kỳ ai đẩy Hoa Kỳ ra khỏi khu vực. Chúng tôi là một cường quốc tại Thái Bình Dương. Hoa Kỳ có mặt tại đây là để ở lại. Đây là nơi sinh sống của hơn một nửa nhân loại toàn cầu và chiếm đến một nửa nền kinh tế thế giới. Khu vực Thái Bình Dương là một phần quan trọng cho tương lai của Hoa Kỳ. Do đó chúng tôi ở đây là để trụ lại”.

Đài SBS của Úc trích nhận định của tổng tham mưu trưởng Hoa Kỳ, ông Joseph Dunford tại Châu Á-Thái Bình Dương, Trung Quốc lên kế hoạch gia tăng quân sự hóa Biển Đông nhằm để chống lại Hoa Kỳ. Các động thái gần đây của Trung Quốc có mục đích “ngăn cản Hoa Kỳ tự do đi lại hay tiến hành các chiến dịch trong khu vực Thái Bình Dương”.

Trong bối cảnh đó, ông Dunford cho hay là Hoa Kỳ sẽ dành một ngân sách đặc biệt, để “tập trung phát triển khả năng cho phép duy trì lợi thế cạnh tranh với Trung Quốc”. Chính vì vậy, bộ Quốc phòng Mỹ sẽ “ưu tiên triển khai các năng lực hiện đại nhất cho khu vực Thái Bình Dương” như đưa các chiến đấu cơ tân tiến F-35 và F-22 chẳng hạn, theo như tuyên bố của ông Dunford.

Căng thẳng trên Biển Đông ngày càng gia tăng do các tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc với các nước trong khu vực Việt Nam, Malaysia, Brunei, Philippines và Đài Loan.

Tại đây Hoa Kỳ cũng muốn duy trì các lợi ích chiến lược của mình. Để bảo vệ cái gọi là "tự do hàng hải", Hoa Kỳ đã tiến hành hai cuộc tuần tra từ tháng 10/2015, khi cho tàu chiến đi vào các vùng lãnh hải có tranh chấp với Trung Quốc.

Sự kiện gần đây nhất, Hoa Kỳ đã cho một tàu khu trục đi vào vùng 12 hải lý của đảo Tri Tôn hồi tháng Giêng năm 2016. Thủ tướng Úc trong một tuyên bố gần đây quan ngại các hành động leo thang quân sự ở Thái Bình Dương sẽ có những tác động đến Úc.

Minh Anh
Theo RFI

Vì lợi ích chiến lược, Mỹ lần đầu bán vũ khí cho một nước cộng sản

Tàu ngầm Việt Nam tại quân cảng Cam Ranh - DR Các tin khác » » Xem tiếp

Từ trước đến nay, Hoa Kỳ chưa bao bao giờ bán vũ khí cho một nước cộng sản. nhưng việc Trung Quốc gia tăng tham vọng thống lĩnh Biển Đông đã làm cho Hoa Kỳ đang dần thay đổi chính sách này đối với Việt Nam. Một trường hợp ngoại lệ hiếm hoi trong chính sách cấm vận vũ khí của Washington kể từ sau Đệ Nhị Thế Chiến. Trên đây là nhận định của phóng viên Patrick Winn, đăng trên tờ GlobalPost, ngày 27/12/2015. RFI xin giới thiệu.

Hải quân nhân dân Việt Nam - một trong những cánh tay của đảng cộng sản - giờ thì được Nhà Trắng cho phép dọc ngang các vùng biển với vũ khí Hoa Kỳ. Năm 2015, Washington đã quyết định dỡ bỏ một phần lệnh cấm vận – vốn được áp dụng từ lâu – về việc bán vũ khí sát thương cho Việt Nam. Cho đến nay, vẫn còn một điểm thận trọng chính: Các loại vũ khí này phải được dùng cho phòng thủ « an ninh biển ». Nhưng hiện có một số quan chức đang thúc giục dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận.

Đọc thêm: Lần đầu tiên, lãnh đạo Quân đội Việt Nam thăm Lầu Năm Góc

Các công ty quốc phòng của Mỹ, với sự ủng hộ của Washington, đã ve vãn chính phủ Việt từ mấy tháng nay. Ngay chính bản thân Washington cũng đang tăng cường hợp tác quân sự với Việt Nam. Vào tháng 11/2015, Hoa Kỳ thông báo mong muốn dành ra 119 triệu đô-la để hiện đại hóa các lực lượng hải quân trên khắp Đông Nam Á năm tài chính 2016, trong đó gần 20 triệu đô-la để thúc đẩy hơn nữa ngành tình báo, giám sát và khả năng trinh sát trên biển của Việt Nam.

Nếu như đối với các binh sĩ Mỹ trong chiến tranh Việt Nam, việc vũ trang cho các lực lượng cộng sản có lẽ sẽ là điều không thể tưởng tượng được. Nhưng nay thì ý tưởng đó không còn gây sốc. Các lực lượng vũ trang của Mỹ và Việt Nam ngày càng xích lại gần hơn bao giờ hết nhờ vào một mục tiêu chung: cản trở sự thống trị của Trung Quốc tại Biển Đông đang có những tranh chấp dữ dội.

Nhưng việc dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam tuy thế mà còn là một điểm nhấn lịch sử. Với vài ngoại lệ, cho đến thời điểm này, Mỹ chưa từng cung cấp vũ khí cho một quốc gia cộng sản nào từ sau Đệ Nhị Thế Chiến, vào lúc đó, Hoa Kỳ đã trang bị vũ khí cho Liên Xô trong cuộc chiến chống phát xít Đức.

Tham vọng của Trung Quốc, cái cớ để Mỹ - Việt xích lại gần

Sự chú ý còn gia tăng gấp bội khi mối hợp tác quân sự Mỹ - Việt đang được thắt chặt hơn tại vùng Biển Đông. Chính tại nơi đây, ngay Vịnh Bắc Bộ, quân đội cộng sản đã bị vu cáo bắn vào một chiến hạm Mỹ năm 1964. Hành động « gây hấn công khai trên biển » đó, theo như cách gọi của Tổng thống Lyndon B. Johnson lúc bấy giờ, đã trở thành một cái cớ để Hoa Kỳ mở màn một cuộc chiến toàn diện khủng khiếp với Bắc Việt Nam.

Nhiều thứ đã thay đổi trong năm thập kỷ qua. Hoa Kỳ và Việt Nam hiện nay cáo buộc một quốc gia khác có hành động gây hấn công khai: Đó là Trung Quốc, đang có mưu đồ quân sự hóa nhiều đảo nhỏ và có những yêu sách chủ quyền trên hầu hết diện tích vùng lãnh hải Biển Đông. Nhiều quốc gia Đông Nam Á khác cũng có đòi hỏi một phần chủ quyền lãnh hải. Nhưng chỉ có Việt Nam có đủ tiềm năng quân sự uy hiếp các tham vọng của Trung Quốc.

Thay đổi cũng đến từ giới lãnh đạo Việt Nam. Các cấp lãnh đạo chính trị hàng đầu của quốc gia này hiện vẫn còn công khai tôn sùng tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lênin. Nhưng đất nước từ lâu đã từ bỏ cách mạng, từ bỏ chủ nghĩa cộng sản chống đế quốc. Các lãnh đạo bây giờ ủng hộ một kiểu chủ nghĩa tư bản trong đó, các ngành công nghiệp Nhà nước chiếm vị trí thống trị.

Đọc thêm: Đón tiếp ông Nguyễn Phú Trọng, Mỹ tìm đồng minh chống Trung Quốc

Nhưng vì lá cờ búa liềm vẫn bay phấp phới tại Hà Nội, tốt hơn hết nên hiểu Việt Nam vẫn là một nhà nước độc tài độc đảng. Hiểu theo nghĩa đó, thì Việt Nam không có gì khác biệt so với các chế độ không được bầu lên, như Thái Lan, Turkmenistan, hay Ả Rập Xê Út, mà quân đội Mỹ cũng đang ôm ghì lấy.

Ngoài Việt Nam, chỉ còn có một số ít quốc gia cộng sản tồn tại: Trung Quốc, Cuba, Lào, và Bắc Triều Tiên. Tất cả bốn quốc gia này đều bị cấm mua vũ khí của Hoa Kỳ. Trường hợp ngoại lệ quan trọng duy nhất trong lệnh kéo dài cấm vận bán vũ khí cho các nước cộng sản là xảy ra trong những năm 1980.

Vào thời đó, Tổng thống Ronald Reagan đồng ý bán ngư lôi và xe tăng cho chế độ cộng sản Trung Quốc, tất cả nằm trong một nỗ lực giúp nước này tránh các mối đe dọa tiềm tàng từ đối thủ hàng đầu của Hoa Kỳ lúc bấy giờ là Liên Xô. Thế nhưng, số vũ khí đó không bao giờ được chuyển giao cho Trung Quốc. Thương vụ cuối cùng đã bị Nhà Trắng gác lại vào năm 1989 sau vụ thảm sát Thiên An Môn.

Vũ khí Hoa Kỳ quá đắt đối với Việt Nam

Nhờ vậy mà Việt Nam đang trở thành quốc gia cộng sản đầu tiên trong nhiều thập kỷ qua nhận được sự ủng hộ của Nhà Trắng để mua vũ khí của Hoa Kỳ. Nhưng điều đó cũng không có nghĩa là Việt Nam hoàn toàn sẵn sàng cho việc mua sắm.

Đọc thêm: Mỹ có thể sớm bỏ cấm vận vũ khí sát thương đối với Việt Nam

Tác giả trích nhận định của ông Ian Storey, một chuyên gia an ninh tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á của Singapore cho rằng: « Tôi không nghĩ là chúng ta sẽ thấy Việt Nam mua bất kỳ chương mục lớn nào từ Mỹ ngay lập tức. Đơn giản là vì hầu hết các thiết bị của Hoa Kỳ đều quá đắt đối với Việt Nam ».

Bên cạnh đó, còn có một rào cản khác ngăn cản Hà Nội mua súng của Hoa Kỳ. Các thiết bị của Mỹ không tương thích với các chiến đấu cơ và tàu chiến của nước này có từ thời Xô Viết. Ông Storey lưu ý là « 90% trang thiết bị quân sự của Việt Nam là đến từ Nga ».

Hơn nữa, sự thiếu hiểu biết về vũ khí Hoa Kỳ chưa chắc giúp được Việt Nam chống lại đội hải quân hùng hậu của Trung Quốc. Ông Storey nói tiếp :

« Việt Nam có một đội quân tinh nhuệ và ngân sách quốc phòng của họ đang tăng đều. Bắc Kinh có lẽ sẽ phải nghĩ kỹ trước khi lôi kéo Hà Nội vào một cuộc xung đột… nhưng Việt Nam sẽ khó thắng được. Trung Quốc đương nhiên sẽ tìm cách hạ gục họ bằng mọi giá ».

Theo bài viết, những gì Việt Nam cần từ người Mỹ có lẽ là những chiếc máy bay trinh sát tối tân và rất có thể là những khẩu pháo đã qua sử dụng. Do đó, theo ông Storey, « Dỡ bỏ lệnh cấm vận có thể còn là một động thái mang tính biểu tượng, mà bằng chứng cho thấy là Việt Nam và Hoa Kỳ đang thắt chặt các mối quan hệ chiến lược ».

Điều đó cho thấy là thái độ thù nghịch âm ỉ giữa hai quốc gia này hầu như hoàn toàn nguội lạnh. Tại Hoa Kỳ, từ « cộng sản » vẫn được xem như là một sự sỉ nhục chính trị. Bởi vì quyết định bán vũ khí cho Việt Nam của Nhà Trắng vẫn chưa bị phe Bảo thủ, đối thủ của Tổng thống Barack Obama, chính trị hóa.

Nhưng có điều chắc chắn là, sự việc đang được Nghị sĩ John McCain giúp đỡ, người từng bị chế độ cộng sản Hà Nội tra tấn trong những năm cuối thập niên 1960. Ông là một trong những người có tiếng nói trọng lượng nhất kêu gọi Hoa Kỳ bán thêm vũ khí cho Việt Nam.

Minh Anh
Theo RFI