Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter hôm nay đã lên một chiếc hàng không mẫu hạm của Mỹ hiện ở biển Đông rồi sau đó đổ lỗi cho Trung Quốc đã gây căng thẳng trong khu vực.
Chuyến thăm hàng không mẫu hạm USS Theodore Roosevelt của ông Carter cùng với Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Hishammuddin Hussein diễn ra một tuần sau khi tàu khu trục trang bị tên lửa dẫn đường USS Lassen tới gần các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng ở vùng biển tranh chấp.
Quan chức quốc phòng Mỹ phát biểu với báo chí quốc tế tại vị trí cách quần đảo Trường Sa khoảng 200 hải lý:
“Có mặt trên hàng không mẫu hạm Theodore Roosevelt ở biển Nam Trung Hoa (biển Đông) là một hành động mang tính biểu tượng và cho thấy sự hiện diện làm bình ổn khu vực này của Hoa Kỳ trong nhiều thập kỷ qua.”
Khi được hỏi về tầm quan trọng của chuyến đi, ông Carter nói rằng “chuyến đi được chú ý là bởi vì tình hình căng thẳng tại khu vực này, nhất là vì các tranh chấp ở biển Đông, và cũng vì phần lớn các hoạt động mà Trung Quốc thực hiện trong năm qua”.
Khi được hỏi về hoạt động của ông Carter, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói rằng Bắc Kinh phản đối việc Mỹ “kích động và đe dọa” an ninh khu vực.
Bà Hoa nói rằng Trung Quốc “luôn tôn trọng và bảo vệ quyền tự do hàng hải và bay của mọi nước theo luật pháp quốc tế”.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter trên máy bay Osprey V-22 sau thăm tàu sân bay USS Theodore Roosevelt ở Biển Đông, ngày 5/11/2015.
Nữ phát ngôn viên này nói thêm rằng “điều chúng tôi phản đối là việc giơ cao biểu ngữ tự do hàng hải để quân sự hóa biển Nam Trung Hoa, thậm chí là kích động và đe dọa tới chủ quyền và quyền lợi an ninh của nước khác”.
Chuyến đi chớp nhoáng của hai ông Carter và Hussein diễn ra vài ngày sau khi một chiến hạm có phi đạn hướng dẫn của Hoa Kỳ đến khu vực nằm trong phạm vi 22 kilomet gần bãi đá Subi trong quần đảo Trường Sa.
Bắc Kinh đã khởi động dự án xây dựng hồi năm ngoái để biến những bãi đá chìm thành những hòn đảo có thể xây phi đạo và các cơ sở khác, làm lơ trước các khẳng định chủ quyền đối nghịch nhau của Philippines, Việt Nam, Đài Loan và các quốc gia Á châu trong khu vực. Chính phủ Obama tuyên bố việc điều động chiến hạm này là một cuộc diễn tập thường kỳ nhắm bảo vệ quyền tự do đi lại trên biển.
Vụ tranh chấp này làm lu mờ cuộc họp các bộ trưởng quốc phòng ASEAN ngày hôm qua tại Kuala Lumpur, với sự tham dự của ông Carter và các đối tác của Trung Quốc, Australia, Ấn Độ và Nhật Bản.
Các vị bộ trưởng đã không đưa ra được một thông cáo chung như thường lệ vào cuối diễn đàn, sau khi Trung Quốc vận động chận mọi sự đề cập đến vấn đề Biển Đông gây tranh cãi.
Trung Quốc ngang ngược tuyên bố hơn 80% Biển Đông trong phạm vi 9 đoạn hình “Lưỡi Bò” và bồi đắp đảo nhân tạo ở Trường Sa đã gây căng thẳng ở khu vực. (Hình: NYT)
KUALA LUMPUR - Hội nghị bộ trưởng Quốc Phòng ASEAN và các đối tác sẽ khai diễn ở Malaysia từ Thứ Ba tuần này, trong đó căng thẳng Biển Đông được dư luận chú trọng, nhưng sẽ không thấy trong ngôn từ chính thức.
Hội nghị bộ trưởng Quốc Phòng 10 nước ASEAN và 8 đối tác khu vực trong đó gồm Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn quốc, Úc, Tân Tây Lan, Ấn và Nga sẽ diễn ra trong các ngày 3 và 4 Tháng Mười Một, 2015 tại một khu vực ngoại ô thủ đô Kuala Lumpur của Malaysia. Đây là phiên họp hai năm tổ chức một lần tại nước làm chủ tịch ASEAN luân phiên.
Theo tin tức, cuộc họp kỳ này sẽ có mặt Bộ Trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ Ashton Carter và Bộ Trưởng Quốc Phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn. Phiên họp và các cuộc tiếp xúc bên lề hội nghị diễn ra chỉ một tuần lễ sau khi khu trục hạm USS Lassen có hai máy bay tuần tra hộ tống đi vào bên trong phạm vi 12 hải lý của hai đảo nhân tạo Xu-bi và Vành Khăn mà Trung Quốc bồi đắp ở Trường Sa.
Bộ Ngoại Giao, giới quân sự và báo chí Bắc Kinh giận dữ phản ứng với những lời lẽ gay gắt cho rằng Hoa Kỳ ngang nhiên vi phạm chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc. Trong khi đó, Hoa Kỳ nói rằng thực hiện cuộc tuần tra bình thường ở những vùng biển mà luật lệ quốc tế cho phép, tức không công nhận khu vực những đảo nhân tạo đó là “lãnh thổ” của Trung Quốc, như quy định của Công Ước Quốc Tế về Luật Biển (UNCLOS).
Bắc Kinh còn dọa rằng nếu Mỹ không chấm dứt ngay thứ hành động “khiêu khích” đó thì có thể dẫn đến chiến tranh, cũng như Bắc Kinh không sợ chiến tranh với Mỹ.
Hôm Chủ Nhật, trên đường tới Seoul, Hàn Quốc, trước khi tới Malaysia, Bộ Trưởng Carter bắn tiếng cho Bắc Kinh biết rằng tham vọng bá quyền bành trướng bất chấp luật lệ quốc tế của họ làm cho các nước trong khu vực muốn tiến gần đến Mỹ hơn, một điều mà Bắc Kinh không muốn.
“Sự chú ý về các tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông, sự nổi bật của những tranh chấp này, đang có hệ quả là nhiều nước trong khu vực muốn gia năng sự hợp tác an ninh với Hoa Kỳ.” Ông Carter nói với báo chí được hãng thông tấn Reuters thuật lời.
Người ta dự trù sẽ thấy có những phát biểu trái ngược nhau về căng thẳng và các diễn biến trên Biển Đông của các bộ trưởng Quốc Phòng Phi Luật Tân, Mỹ, Trung Quốc trong khi phía Việt Nam nhiều phần cũng chỉ tuyên bố bâng quơ vì sợ Bắc Kinh tức giận.
Nhưng theo một bản tin của hãng thông tấn Kyodo, tuy có những áp lực đòi hội nghị ASEAN+8 phải tỏ ra mạnh mẽ, nói thẳng về thực tế của tranh chấp Biển Đông, bản dự thảo lời tuyên bố chung dự trù sẽ công bố sau các phiên họp chỉ nói mơ hồ và kêu gọi kềm chế cũng như kêu gọi tiến hành nhanh chóng các cuộc đàm phán về một Bộ Quy Tắc Ứng Xử trên Biển Đông (COC) hầu giảm thiểu xung đột võ trang.
Theo Kyodo, bản “tuyên bố chung Kuala Lumpur” chỉ “nhấn mạnh sự quan trọng của tự do hải hành và phi hành” qua khu vực thủy lộ chính yếu của thế giới như quy định của UNCLOS. Đồng thời kêu gọi các bên tuyên bố chủ quyền giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình và có lợi chung.
Giữa Tháng Mười vừa qua, Trung Quốc mời bộ trưởng Quốc Phòng của 10 nước ASEAN đến Bắc Kinh dự một cuộc họp không chính thức để tuyên truyền chèo kéo “tăng cường hợp tác thực chất” và “củng cố lòng tin.”
Ngay sau ngày hội nghị bộ trưởng Quốc Phòng ASEAN+8 chấm dứt thì chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bắt đầu chuyến công du hai ngày tại Việt Nam “thúc đẩy quan hệ hợp tác đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước ngày càng phát triển tốt đẹp...” như báo chí Việt Nam hoan hỉ loan tin.
Mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc chùng hẳn xuống khi Bắc Kinh cho giàn khoan dầu khổng lồ HD981 tới khoan tìm dầu khí phía nam quần đảo Hoàng Sa ngay trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Trong khi dư luận còn dồn sự chú ý vào sự đối đầu giữa lực lượng trên biển của Việt Nam và Trung quốc trong biến cố này thì Bắc Kinh xua một đội ngũ tàu hút đát cá lòng biển bồi đắp bảy bãi đá ngầm, cướp của Việt Nam từ gần cuối thập niên 1980, thành bảy đảo nhân tạo ở khu vực quần đảo Trường Sa. (TN)
"...Các luật sư Việt Nam nên đọc phán quyết tuyệt hay này để trau dồi thêm kiến thức về luật pháp quốc tế và hiểu cách thức một toà án quốc tế giải quyết tranh chấp thế nào..."
Toàn bộ phái đoàn Philippines tại phiên điều trần của Hội đồng trọng tài quốc tế. Ảnh: Rappler.
Vừa mới đọc xong bản tóm tắt phán quyết của Toà án Trọng tài Thường trực tại La Haye tuyên ngày 29/10/2015 về vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc. Các luận điểm pháp lý của Hội đồng tài phán (Tribunal) trong việc xác định thẩm quyền xét xử tranh chấp của chính Toà án trong vụ này có thể nói là hấp dẫn từ đầu đến cuối.
Tóm tắt, Philippines rất khôn ngoan không đặt vấn đề về nội dung, tức phân xử chủ quyền của bất cứ nước nào đối với các hòn đảo ở Trường Sa và xác định ranh giới trên biển của mỗi nước. Thay vào đó, Philippines chỉ nêu vấn đề về hình thức, tức Toà án Trọng tài Thường trực có thẩm quyền hay không để giải quyết 15 yêu cầu của mình.
Trung Quốc tự rơi vào bẫy pháp lý khi tuyên bố bác bỏ thẩm quyền của Toà án đó và không tham gia tiến trình tố tụng. Philippines nắm lấy cơ hội này, đặt vấn đề hình thức ra trước để đẩy Trung Quốc vào cái bẫy mà chính Trung Quốc tự giăng cho mình. Phải nói, các luật sư của Philippines quá lão luyện và thông minh.
Hội đồng tài phán đã nhận định rằng, tuyên tố bác bỏ thẩm quyền của Trung Quốc mặc nhiên tạo thành tài liệu hồi đáp yêu cầu khởi kiện của Philippines, và hành động từ chối không tham gia tố tụng không ngăn cản thẩm quyền của Hội đồng tài phán này. Nói cách khác, các thẩm phán đã có đầy đủ quan điểm của hai bên để đánh giá, phân tích và kết luận.
Khi trao cho mình thẩm quyền xét xử tranh chấp, Toà án sẽ tiến tới xét xử nội dung của 15 yêu cầu mà nguyên đơn Philippines đặt ra, bất chấp bị đơn Trung Quốc phớt lờ tuân thủ phán quyết vừa tuyên. Với tư cách là nước lớn, lại tránh né thẩm quyền của toà án quốc tế, rồi không tuân thủ phán quyết của toà này, không biết Trung Quốc đặt danh dự của mình ở đâu giữa cộng đồng văn minh ngày nay?
Hiệp 1 Philippines đã thắng. Hãy chờ đến hiệp 2 vài tháng nữa. Các luật sư Việt Nam nên đọc phán quyết tuyệt hay này để trau dồi thêm kiến thức về luật pháp quốc tế và hiểu cách thức một toà án quốc tế giải quyết tranh chấp thế nào. Xin lưu ý, tiếng Anh sử dụng trong phán quyết đó khá đơn giản để theo dõi.
Ngày 29/10, Tòa Trọng tài đã luận rằng Tòa có thẩm quyền đối với các vấn đề được nêu ra trong bảy điểm mà Philippines đệ trình. Tuy nhiên, Tòa kết luận thẩm quyền đối với bảy điểm đệ trình còn lại của Philippines cần được xem xét thêm chung với các đánh giá về mặt nội dung của vụ kiện. Tòa cũng yêu cầu Philippines làm rõ và giới hạn lại một trong số các đệ trình của mình.
THÔNG CÁO BÁO CHÍ
VỤ KIỆN GIỮA CỘNG HÒA PHILIPPINES VÀ CỘNG HÒA NHÂN DÂN TRUNG HOA
Tòa Trọng tài đưa ra Phán quyết về Thẩm quyền và Khả năng tiếp nhận, sẽ tổ chức thêm các phiên điều trần
Tòa Trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII của Công ước của LHQ về Luật Biển (Công ước) để giải quyết vụ việc do CH Philippines khởi xướng, chống lại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đã ra Phán quyết về Thẩm quyền và Khả năng tiếp nhận. Vụ kiện này liên quan đến vai trò của "quyền lịch sử" và căn cứ để tạo ra các vùng biển trên Biển Đông; quy chế của một số thực thể trên Biển Đông cũng như khả năng tạo ra các vùng biển của chúng và tính hợp pháp của một số hành động của Trung Quốc trên Biển Đông mà theo Philippines là đã vi phạm Công ước.
Do sự hạn chế của những vấn đề được phép đưa ra xét xử theo cơ chế giải quyết tranh chấp bắt buộc của Công ước, Philippines luôn nhấn mạnh, nước này không yêu cầu Tòa giải quyết câu hỏi về chủ quyền đối với các thực thể mà cả Philippines lẫn Trung Quốc đều yêu sách trên Biển Đông. Cũng như Philippines không yêu cầu Tòa phân định ranh giới trên biển giữa hai quốc gia. Trung Quốc lặp đi lặp lại rằng "sẽ không bao giờ chấp nhận hay tham gia vào vụ kiện do Philippines đơn phương khởi xướng." Tuy nhiên, Trung Quốc đã làm rõ quan điểm - đặc biệt là trong "Tài liệu lập trường của Chính phủ Cộng hòa nhân dân Trung Hoa về vấn đề thẩm quyền của Tòa trong vụ kiện do Cộng hòa Philippines khởi xướng" (Tài liệu lập trường của Trung Quốc) xuất bản tháng 12/2014 - rằng Tòa không có thẩm quyền xem xét đơn kiện của Philippines.
Theo Công ước, một tòa trọng tài phải đảm bảo là mình có thẩm quyền xem xét đối với vấn đề được trình lên, ngay cả khi một bên trong vụ việc quyết định không tham gia vào quá trình tố tụng hay đưa ra phản đối chính thức. Vì thế, Tòa Trọng tài trong vụ này, vào tháng 4/2015, đã quyết định xem Tài liệu lập trường của Trung Quốc có giá trị như một bản tự biện hộ của nước này về thẩm quyền của Tòa và quyết định tổ chức phiên điều trần về Thẩm quyền và Khả năng tiếp nhận tại La-hay trong các ngày 7, 8 và 13/7/2015.
Phán quyết ngày hôm nay của Tòa được đưa ra trên cơ sở nhất trí, không có ý kiến trái ngược giữa các trọng tài và chỉ liên quan đến vấn đề: liệu Tòa có thẩm quyền xem xét các yêu cầu của Philippines không và liệu những yêu cầu đấy có thể được tiếp nhận hay không. Phán quyết không quyết định bất cứ khía cạnh nào về mặt nội dung (merit) của tranh chấp. Trong phán quyết này, Tòa Trọng tài nhận định rằng cả Philippines lẫn Trung Quốc đều là các thành viên của Công ước và bị ràng buộc bởi các điều khoản về giải quyết tranh chấp. Tòa cũng nhận thấy việc Trung Quốc quyết định không tham gia vào vụ kiện không làm mất đi thẩm quyền của Tòa và việc Philippines đơn phương khởi xướng vụ kiện không phải là sự lạm dụng quy chế giải quyết tranh chấp của Công ước. Sau khi xem xét các lập luận của Philippines, Tòa bác bỏ lập luận Trung Quốc nêu trong Tài liệu Lập trường rằng tranh chấp giữa các bên thực chất là tranh chấp chủ quyền đối với các đảo ở Biển Đông và do đó, không thuộc thẩm quyền của Tòa. Tòa cũng bác bỏ lập luận Trung Quốc đưa ra trong Tài liệu Lập trường là tranh chấp này thực chất là tranh chấp về phân định ranh giới trên biển trên biển giữa hai nước và do đó, bị loại trừ khỏi thẩm quyền của Tòa bởi tuyên bố năm 2006 của Trung Quốc. Ngược lại, Tòa quyết định rằng tất cả các nội dung mà Philippines yêu cầu giải quyết trong đơn kiện đều phản ảnh loại tranh chấp liên quan đến giải thích và áp dụng Công ước giữa hai quốc gia. Tòa cũng quyết định rằng trong vụ việc này, không có quốc gia nào là bên thứ ba không thể vắng mặt.
Đối với các quy định của Công ước về điều kiện tiền đề để Tòa thực thi thẩm quyền, Tòa bác bỏ lập luận trong Tài liệu Lập trường của Trung Quốc rằng Tuyên bố ứng xử giữa các bên ở Biển Đông 2002 là một thỏa thuận mà theo đấy, các bên sẽ giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông chỉ duy nhất bằng con đường đàm phán. Trái lại, Tòa quyết định rằng Tuyên bố 2002 chỉ là một tuyên bố chính trị, không có giá trị pháp lý và vì thế, không phù hợp với những điều khoản trong Công ước vốn ưu tiên cho các hình thức giải quyết tranh chấp do các bên tự thỏa thuận. Tòa đồng thời quyết định rằng những thỏa thuận và tuyên bố chung khác giữa Philippines và Trung Quốc không cản trở, loại trừ việc Philippines giải quyết tranh chấp với Trung Quốc dựa theo cơ chế của Công ước. Hơn nữa, Tòa quyết định rằng Philippines đã đáp ứng quy định của Công ước về trao đổi quan điểm về việc giải quyết tranh chấp và các nỗ lực đàm phán với Trung Quốc của Philippines đạt đến đủ mức độ mà Công ước và luật quốc tế nói chung yêu cầu.
Sau đó Tòa xem xét đến các giới hạn và ngoại lệ, như được quy định trong Công ước là sẽ loại trừ các tranh chấp liên quan đến một số chủ đề ra khỏi cơ chế giải quyết tranh chấp bắt buộc. Tòa nhận thấy việc xác định các vấn đề mà Philippines khởi kiện có rơi vào trường hợp ngoại lệ hay không, trong một số trường hợp, có liên quan đến cả vấn đề nội dung. Ví dụ, liệu Tòa có thẩm quyền để giải quyết yêu sách quyền lịch sử của Trung Quốc ở Biển Đông hay không còn tùy thuộc vào đánh giá của Tòa về tính chất của các quyền mà Trung Quốc yêu sách. Tương tự như vậy, liệu Tòa có thẩm quyền xét xử đối với các hoạt động trên biển của Trung Quốc ở Biển Đông hay không có thể phụ thuộc vào quyết định của Tòa về các vùng biển được tạo ra bởi các thực thể mà Trung Quốc yêu sách có tạo ra các vùng chồng lấn với vùng biển của Philippines hay không. Tòa cũng nhận thấy vị trí cụ thể của các hoạt động cũng như ngoại lệ của Công ước về các hoạt động quân sự có thể gây cản trở cho thẩm quyền của Tòa đối với một số điểm mà Philippines đề ra.
Từ những điều trên, Tòa kết luận rằng Tòa có thẩm quyền đối với các vấn đề được nêu ra trong bảy điểm mà Philippines đệ trình. Tuy nhiên, Tòa kết luận thẩm quyền đối với bảy điểm đệ trình còn lại của Philippines cần được xem xét thêm chung với các đánh giá về mặt nội dung của vụ kiện. Tòa cũng yêu cầu Philippines làm rõ và giới hạn lại một trong số các đệ trình của mình.
Tòa sẽ tổ chức tiếp một phiên điều trần về vấn đề nội dung của các điểm mà Philippines khởi kiện. Sau khi tham khảo ý kiến các bên, Tòa đã ấn định tạm thời thời gian của phiên điều trần kế tiếp. Giống như phiên điều trần về Thẩm quyền và Khả năng tiếp nhận, phiên điều trần về mặt nội dung của vụ kiện sẽ tiếp tục họp kín, tuy nhiên Tòa sẽ cân nhắc cho phép các quốc gia có quan tâm được gửi đến một phái đoàn quan sát viên nhỏ. Tòa Trọng tài thường trực (PCA) đóng vai trò là Cơ quan đăng ký của vụ kiện, sẽ công bố các Thông cáo báo chí tiếp theo khi phiên điều trần về vấn đề nội dung bắt đầu và kết thúc. Tòa hy vọng sẽ đưa ra phán quyết về nội dung của vụ kiện và các vấn đề thẩm quyền còn lại trong năm 2016.
Tư lệnh hải quân Trung Quốc phàn nàn với Tham mưu trưởng hải quân Hoa Kỳ rằng việc Washington trong tuần cho tàu khu trục hải quân tới gần các đảo nhân tạo Trung Quốc xây tại các khu vực có tranh chấp ở Biển Đông là hành động ‘nguy hiểm’ và ‘khiêu khích’.
Phát biểu được đưa ra trong cuộc điện đàm trực tuyến được thu xếp vội vàng kéo dài một giờ đồng hồ hôm qua giữa Đô đốc Ngô Thắng Lợi của hải quân Trung Quốc với Đô đốc John Richardson, người đứng đầu các hoạt động hải quân Mỹ.
Cuộc hội đàm được các quan chức quốc phòng Mỹ mô tả là chuyên nghiệp và hiệu quả và cho biết rằng đôi bên nhất trí duy trì đối thoại thường xuyên cũng như nghiêm túc tuân thủ các nguyên tắc để tránh đụng độ.
Thế nhưng, các giới chức Trung Quốc đã dùng những ngôn từ không mấy nhẹ nhàng nói về cuộc thảo luận này.
Tân Hoa xã của nhà nước Trung Quốc hôm nay thuật lời Đô đốc Ngô tuyên bố "Các hành vi nguy hiểm và khiêu khích như thế đe dọa chủ quyền - an ninh Trung Quốc, đồng thời làm tổn hại hòa bình - ổn định khu vực".
Hôm thứ Ba, Washington đã thực hiện bước tiến lớn nhất từ trước đến nay để thách thức tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông khi cho một tàu chiến của hải quân Mỹ đi vào phạm vi 22 km của các hòn đảo nhân tạo Trung Quốc bồi đắp tại các vùng biển đang có tranh chấp căng thẳng.
Trung Quốc, nước nhận chủ quyền hầu hết Biển Đông, phản ứng giận dữ, gọi việc này là ‘hành động cố tình khiêu khích’ và gửi công hàm phản đối chính thức tới Đại sứ Mỹ ở Bắc Kinh.
Động thái của Mỹ cũng làm sôi sục các bài bình luận trên mạng với một số ý kiến thúc giục quân đội Trung Quốc đâm húc tàu Mỹ và một số ý kiến kêu gọi có phản ứng quân sự. Một số người lập luận rằng giới lãnh đạo Trung Quốc cần bắt chước như Tổng thống Nga Vladimir Putin trong việc bảo vệ các lợi ích của quốc gia.
Các quan chức Mỹ cho biết bất chấp những căng thẳng, chuyến thăm đã được hoạch định của Tư lệnh Thái Bình Dương, Đô đốc Harry Harris, và Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương, Đô đốc Scott Swift, tới Trung Quốc vẫn giữ nguyên lịch.
Hôm qua, Hoàn cầu Thời báo, tờ báo được đảng cộng sản Trung Quốc hậu thuẫn, đăng bài trên trang nhất loan tin Đô đốc Harris dự kiến sẽ tới Bắc Kinh vào ngày thứ hai, 2/11. Tuy nhiên, một giới chức Bộ Quốc phòng hôm qua cho hay đôi bên vẫn còn đang thống nhất thời điểm của chuyến thăm.
Không chỉ có hải quân Hoa Kỳ gia tăng giao tiếp với Trung Quốc. Một tàu khu trục nhỏ của Pháp đang thực hiện chuyến thăm 4 ngày tới căn cứ chính của Trung Quốc ở Biển Đông thuộc tỉnh Quảng Đông, miền Nam Trung Quốc. Vào tuần tới, 2 chiến hạm của Úc sẽ tổ chức tập trận với hải quân Trung Quốc trên Biển Đông.
Theo truyền thông Úc, sự kiện này sẽ bao gồm các cuộc diễn tập bắn đạn thật. Các giới chức quân đội Úc nói không có dấu hiệu cho thấy Trung Quốc có kế hoạch trì hoãn hoặc thay đổi lịch trình cuộc tập trận.
Trong chuyến thăm Bắc Kinh hôm qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel đã thúc giục Trung Quốc giải quyết tranh chấp Biển Đông tại các tòa án quốc tế. Bà Merkel cũng nhấn mạnh rằng quan trọng là các tuyến vận chuyển thương mại trên biển không bị cản trở.
Trung Quốc có phần chắc không chấp nhận quan điểm đó vì lâu nay Bắc Kinh vẫn khước từ các nỗ lực can thiệp của quốc tế trong tranh chấp Biển Đông. Thay vào đó, Bắc Kinh muốn tổ chức các cuộc thảo luận tay đôi với các nước trực tiếp liên quan.
Hơn 5 ngàn tỷ đôla thương mại đi qua Biển Đông mỗi năm, nơi mà Việt Nam, Brunei, Philippines và Đài Loan cũng có các tuyên bố chủ quyền đối nghịch nhau.
XEM: Video tàu chiến Mỹ USS Lassen tiến vào trong khu vực 12 hải lý đảo nhân tạo của TQ
Phản ứng của Việt Nam về việc Mỹ cho tàu chiến tuần tra áp sát các đảo nhân tạo Trung Quốc xây dựng ở Biển Đông là ‘mềm mỏng’ và ‘đáng thất vọng’, theo nhận định của giới hoạt động xã hội dân sự trong nước.
Đáp câu hỏi về phản ứng của Việt Nam trước việc Hoa Kỳ đưa tàu vào phạm vi 12 hải lý xung quanh các đảo nhân tạo Trung Quốc bồi đắp ở Trường Sa, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam hôm nay (29/10) tuyên bố ‘Việt Nam tôn trọng quyền tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông’ với tư cách là quốc gia có chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa-Trường Sa và là thành viên Công ước Liên hiệp quốc về Luật Biển 1982.
Vẫn theo lời ông Lê Hải Bình, ‘Việt Nam kêu gọi các bên liên quan đóng góp tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn hàng hải, hàng không ở Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước của Liên hiệp quốc về Luật Biển năm 1982 và Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC).’
Phát biểu của ông Bình được đưa ra 2 ngày sau khi tàu chiến Mỹ tiến vào khu vực và 1 ngày sau khi Philippines, quốc gia nhỏ bé ở Đông Nam Á cũng có tuyên bố chủ quyền tại Trường Sa, mạnh mẽ tán dương và bày tỏ ủng hộ rằng các cuộc tuần tra của Washington trên Biển Đông là cần thiết để kiểm soát tuyên bố chủ quyền ‘đơn phương, bất hợp pháp, và bành trướng’ của Trung Quốc tại vùng biển đang có tranh chấp căng thẳng này.
Với động thái cương quyết của Hoa Kỳ thách thức các yêu sách chủ quyền lấn lướt từ Trung Quốc, nhiều người kỳ vọng Hà Nội sẽ tỏ rõ sự ủng hộ Mỹ hầu xác quyết chủ quyền lãnh thổ và dần thoát ra sự kèm kẹp lâu nay của Trung Quốc.
Tôi thấy cực kỳ thất vọng bởi sự lên tiếng của Việt Nam như vậy là quá yếu so với các nước trong vùng như Philippines chẳng hạn. Sự lên tiếng của họ tạm gọi là ‘đồng minh hữu hiệu’ cho Việt Nam mà Việt Nam không biết nắm lấy thời cơ đó. Đây là một thời cơ mà Việt Nam đã bỏ qua rất uổng.
Nhà hoạt động xã hội dân sự Phạm Minh Hoàng nói.
Tuy nhiên, nhà hoạt động xã hội và chính trị được nhiều người biết tiếng, Phạm Minh Hoàng, nói phản ứng của Việt Nam đã gây hụt hẫng và thất vọng:
“Tôi thấy cực kỳ thất vọng bởi sự lên tiếng của Việt Nam như vậy là quá yếu so với các nước trong vùng như Philippines chẳng hạn. Sự lên tiếng của họ tạm gọi là ‘đồng minh hữu hiệu’ cho Việt Nam mà Việt Nam không biết nắm lấy thời cơ đó. Đây là một thời cơ mà Việt Nam đã bỏ qua rất uổng.”
Nhà nghiên cứu lịch sử chuyên về vấn đề Biển Đông, Tiến sĩ Nguyễn Nhã, cho rằng trong vị thế hiện nay của Việt Nam lệ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc, Hà Nội không thể làm gì khác hơn:
“Một nước nhỏ như Việt Nam gần một nước lớn như Trung Quốc thì kinh nghiệm của cha ông mình là phải khôn khéo thôi. Phải hiểu rằng Việt Nam mình bây giờ là như thế nào. Nếu có thái độ như mọi người mong đợi thì liệu có chịu nổi hay không? Việt Nam khác hẳn với Philippines, Philippines với Trung Quốc quá xa mà Philippines là một đồng minh của Mỹ. Còn Việt Nam, nếu nghiêng ngả hẳn với Mỹ thì liệu có chịu đựng nổi không với tất cả những gì từ Trung Quốc về kinh tế và về mọi mặt hay không? Nghiên cứu lịch sử, tôi biết sự khôn ngoan của lịch sử Việt Nam. Ở bất cứ thời đại nào, vấn đề ngoại giao với nước lớn bên cạnh này đây là hết sức quan trọng. Chỉ cần một hành động gì từ Trung Quốc, chẳng hạn như hành động Trung Quốc đã đưa ra là xả đập thủy điện thì gây lũ cả sông Hồng. Hay là, cả một nền kinh tế Việt Nam bây giờ nhập siêu từ Trung Quốc như thế, cùng bao nhiêu vấn đề khác nữa thì đối phó ra sao đây. Đó là cả một vấn đề lớn. Dĩ nhiên mình muốn thế nọ thế kia, nhưng những điều kiện hiện nay rất khó cho Việt Nam.”
Một nước nhỏ như Việt Nam gần một nước lớn như Trung Quốc thì kinh nghiệm của cha ông mình là phải khôn khéo thôi. Phải hiểu rằng Việt Nam mình bây giờ là như thế nào. Nếu có thái độ như mọi người mong đợi thì liệu có chịu nổi hay không?
Tiến sĩ Nguyễn Nhã nhận xét.
Tiến sĩ Nhã nói có bất bình trước thái độ của Trung Quốc gây hấn và coi thường luật lệ quốc tế đi chăng nữa, Việt Nam không sớm thoát được quỹ đạo của người anh em cộng sản láng giềng này, cho nên, chưa thể kỳ vọng một thái độ cương quyết từ Hà Nội trên bàn cờ Biển Đông với Washington và Bắc Kinh:
“Khi Việt Nam vào được khối Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương TPP rồi thì sẽ có nhiều cơ hội trong tương lai có thể thoát Trung được. Chứ còn bây giờ thì tôi nghĩ là khó. Bởi vì phải nhìn thực tế hiện nay: kinh tế ra làm sao, chính trị ra làm sao, cùng những yếu tố khác nữa.”
Theo nhà hoạt động xã hội dân sự Phạm Minh Hoàng, Việt Nam chưa thể tách rời khỏi sự chi phối của Trung Quốc không chỉ vì vị thế nước nhỏ-nước lớn, mà còn vì chính sách đàn áp các nguồn nội lực trong nước:
“Nêu lên ý kiến của mình, thật sự mà nói, chúng tôi cũng không hy vọng nhiều vào phản ứng của nhà cầm quyền Việt Nam. Trong hoàn cảnh của đất nước hiện nay, chúng ta thấy sự lệ thuộc này đã quá trầm trọng rồi. Nhưng việc đầu tiên mà nhà nước cộng sản Việt Nam phải làm là phải tận dụng tình đoàn kết dân tộc, chứ không phải chỉ đơn thuần lên tiếng phản đối Trung Quốc hay ủng hộ sự hiện diện của Hoa Kỳ. Quan trọng nhất là nhà cầm quyền Việt Nam phải tìm sự hậu thuẫn quan trọng nhất từ nội lực chúng ta, từ 90 triệu dân Việt Nam chúng ta. Chừng nào nhà nước Việt Nam còn bám vào ‘16 chữ vàng’ và ‘4 tốt’ thì chừng đó chúng ta vẫn không có hy vọng nào cả. Một khi họ vẫn còn gạt qua mọi ý kiến khác biệt, vẫn còn giam giữ tù nhân lương tâm, không chấp nhận phản đối-phản kháng, thì chúng ta không thể hy vọng gì nhiều ở cái nhà nước này.”
Trong hoàn cảnh của đất nước hiện nay, chúng ta thấy sự lệ thuộc này đã quá trầm trọng rồi. Nhưng việc đầu tiên mà nhà nước cộng sản Việt Nam phải làm là phải tận dụng tình đoàn kết dân tộc, chứ không phải chỉ đơn thuần lên tiếng phản đối Trung Quốc hay ủng hộ sự hiện diện của Hoa Kỳ...
Ông Phạm Minh Hoàng nói
Trung Quốc đang thịnh nộ trước quyết tâm của Mỹ trong việc bảo vệ quyền tự do hàng hải ở Biển Đông khi Ngũ Giác Đài hôm 27/10 khởi sự điều tàu chiến tuần tra khu vực Bắc Kinh nói thuộc phạm vi chủ quyền của Trung Quốc ở Trường Sa.
Hãng thông tấn chính thức của nhà nước Trung Quốc hôm nay (29/10) cho đăng bài bình luận đe dọa sử dụng võ lực chống lại kế hoạch của Mỹ ở Biển Đông.
Bài viết trên Tân Hoa xã cảnh cáo ‘Mỹ không nên tự tin thái quá về khả năng tránh được đụng độ ở Biển Đông’, đồng thời lên án Hoa Kỳ tự biến mình thành một bên trong tranh chấp Biển Đông là bất hợp lý.
Hoa Kỳ khẳng định không can dự vào tranh chấp chủ quyền Biển Đông mà chỉ thực thi quyền tự do hàng hải-hàng không theo đúng luật pháp quốc tế.
XEM: Video tàu chiến Mỹ USS Lassen tiến vào trong khu vực 12 hải lý đảo nhân tạo của TQ
Một quan chức quốc phòng Mỹ nói rằng có phần chắc Hải quân Mỹ sẽ thực hiện thêm các cuộc tuần tiễu gần những hòn đảo ở Biển Đông mà Trung Quốc và một số nước khác tuyên bố có chủ quyền. Thông tín viên Carla Babb của đài VOA tường trình.
Hôm thứ ba, sau khi chiến hạm USS Lassen của Mỹ tiến vào phạm vi 12 hải lý của một hòn đảo nhân tạo mà Trung Quốc đã xây hồi gần đây ở Biển Đông, một quan chức quốc phòng Mỹ yêu cầu được giấu tên nói rằng “Đây không phải là cuộc tuần tiễu cuối cùng.”
Viên chức này cho biết vài chiếc tàu của Trung Quốc đã theo dõi khu trục hạm Lassen như họ vẫn thường làm mỗi khi có tàu hải quân Mỹ hoạt động ở Biển Đông. Ông nói “Tất cả những thao tác của các chiếc tàu và máy bay Trung Quốc là an toàn và chuyên nghiệp. Không có gì bất thường”.
Trung Quốc đã lên án cuộc tuần tiễu này và cho rằng đó là một hành động “diễu võ dương oai”, có tính chất “khiêu khích” trong vùng biển vô cùng quan trọng đối với hoạt động thương mại quốc tế.
Bộ Ngoại giao ở Bắc Kinh hôm thứ ba nói rằng tàu Lassen “xâm nhập trái phép” vào hải phận của Trung Quốc và đã triệu Đại sứ Mỹ Max Baucus đến để chính thức phản đối.
XEM: Video tàu chiến Mỹ USS Lassen tiến vào trong khu vực 12 hải lý đảo nhân tạo của TQ
Tờ báo viết: “Ngũ Giác Đài rõ ràng đang khiêu khích Trung Quốc. Đây là lúc để trắc nghiệm sự khôn ngoan và quyết tâm của nhân dân Trung Quốc. Chúng ta phải giữ bình tĩnh. Nếu chúng ta cảm thấy bị mất mặt và thốt ra vài lời giận dữ, thì sẽ chỉ làm cho Hoa Kỳ đạt được mục tiêu là gây khó chịu cho chúng ta”.
Tàu chiến USS Lassen
Loại tàu: Khu trục hạm có tên lửa dẫn đường Arleigh Burke, một trong số các khu trục hạm mạnh nhất từng được chế tạo
Kích thước: dài 155 mét (509 ft) với trọng tải khoảng 9 ngàn 200 tấn
Khí tài, phòng thủ: Gồm 2 máy bay trực thăm Seahawk; phi đạn Tomahawk, phi đạn chống tàu ngầm RUM-139 Asroc; sử dụng hệ thống phòng thủ Aegis
Vận tốc: 30 hải lý
Tên tàu: Trung tá Clyde Everett Lassen, phi công hải quân đầu tiên và chiến sĩ Hải quân thứ 5 được Huân chương Danh dự về sự can trường ở Việt Nam
Thủy thủ đoàn: Khoảng 320 người
Cảng nhà: Yokosuka, Nhật Bản
Nguồn: Hải quân Hoa Kỳ
Trong khi đó, Nhân dân Nhật báo nói, Mỹ đã “gây rắc rối một cách vô cớ” và cáo buộc Washington về tiêu chuẩn nước đôi khi cáo buộcTrung Quốc là quân sự hóa Biển Đông.
Bài báo nói: “Tàu chiến của Mỹ đã cho thấy chính xác ai là người thúc đẩy việc quân sự hóa Biển Đông”.
Nhật báo Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Hoa, tờ báo chính thức của quân đội Trung Quốc, nói Hoa Kỳ nhắm mục tiêu gieo rắc bất hòa trong khu vực, như họ đã từng làm ở Trung Đông.
Bài xã luận đăng trên trang nhất của báo này, với tựa đề “Ai không thể chịu nổi một Biển Đông yên tĩnh?” viết rằng: “Hoa Kỳ luôn tuyên bố rằng họ sẽ nhận lãnh trách nhiệm đối với đồng minh. Tuy nhiên, các hành động của họ…làm xấu thêm bầu không khí an ninh trong vùng và gây thiệt hại cho các lợi ích quốc gia và khu vực, phơi bày khía cạnh phi lý, độc đoán và bất lịch sự.”
Bất chấp sự căm phẫn của giới truyền thông, phản ứng của chính phủ chỉ giới hạn trong các tuyên bố với lời lẽ gay gắt hơn là có hành động cương quyết nào ở Biển Đông.
Sự kiện Bắc Kinh không muốn đối đầu kịch liệt với Hoa Kỳ đã là một nguồn gây bất mãn cho nhiều mạng truyền thông xã hội của Trung Quốc.
Sáng qua (28/10), tàu chiến tiếp theo của Mỹ tiếp tục được điều đến biển Đông tuần tra giám sát nhất cử nhất động của Trung Quốc. Đó Tuần Dương Hạm USS Antietam (CG-54) đã khởi hành từ Yokosuka Nhật Bản và đang thẳng tiến đến Trường Sa. Mỹ không phải dọa mà đang hành động thiết thực vì tự do hàng hải của cộng đồng quốc tế.
Tuần Dương Hạm này được trang bị 122 dàn phóng hỏa tiễn đủ loại, cộng thêm 8 dàn tên lửa chống hạm, 2 dàn Thủy Lôi, 2 dàn phòng không và nhiều súng máy đủ loại với 2 chiếc trực thăng phản ứng nhanh loại MH-60R Seahawk.
Trung Quốc cũng đã điều 2 chiến hạm lớn nhất của Hạm Đội Nam Hải là Lan Châu và Hải Khẩu tiến về bãi đá Xu bi.
Được biết giới quân đội ở Quảng Châu (Trung Quốc) dự định đáp trả Mỹ bằng cách thành lập vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên biển đông.
Trước đó, Khi tàu USS Lassen của Mỹ tiến đến các khu quân sự của Trung Quốc xây trên Trường Sa, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington, ông Zhu Haiquan đã lên tiếng “Tự do hàng hải và hàng không không nên được sử dụng như là cái cớ để phô trương sức mạnh cơ bắp và làm suy yếu chủ quyền và an ninh của nước khác”.
“Chúng tôi kêu gọi Mỹ kiềm chế, không nói hay làm bất cứ điều gì khiêu khích và hành động có trách nhiệm trong việc duy trì hòa bình, ổn định ở khu vực”.
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cho rằng: “chúng tôi khuyên Mỹ nên nghĩ kỹ trước khi hành động, không hành động mù quáng hay gây chuyện”,Guardian dẫn thông báo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc trong đó trích lời ông Vương.
Sáng ngày 27/10 Bộ Trưởng Quốc Phòng Nhật Gen Nakatani họp báo tuyên bố hỗ trợ Mỹ trên biển đông. . Bộ trưởng Nội Các Nhật Yoshihide Suga lên tiếng quan ngại về hành động Trung Quốc xây dựng các đảo nhân tạo tại Trường Sa
Các quan chức Mỹ cho hay họ không thông báo trước với phía Trung Quốc về chuyến tuần tra này, vì họ cho rằng làm như vậy sẽ ảnh hưởng đến thông điệp mà Mỹ muốn phát đi.
“Bạn không cần phải tham vấn bất cứ quốc gia nào khi thực hiện quyền tự do hàng hải trên các vùng biển quốc tế”, ông John Kirby, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ, nói trong một cuộc họp báo.
Một quan chức quốc phòng Mỹ nói rằng có phần chắc Hải quân Mỹ sẽ thực hiện thêm các cuộc tuần tiễu gần những hòn đảo ở Biển Đông mà Trung Quốc và một số nước khác tuyên bố có chủ quyền. Thông tín viên Carla Babb của đài VOA tường trình.
Hôm thứ ba, sau khi chiến hạm USS Lassen của Mỹ tiến vào phạm vi 12 hải lý của một hòn đảo nhân tạo mà Trung Quốc đã xây hồi gần đây ở Biển Đông, một quan chức quốc phòng Mỹ yêu cầu được giấu tên nói rằng “Đây không phải là cuộc tuần tiễu cuối cùng.”
Viên chức này cho biết vài chiếc tàu của Trung Quốc đã theo dõi khu trục hạm Lassen như họ vẫn thường làm mỗi khi có tàu hải quân Mỹ hoạt động ở Biển Đông. Ông nói “Tất cả những thao tác của các chiếc tàu và máy bay Trung Quốc là an toàn và chuyên nghiệp. Không có gì bất thường”.
Trung Quốc đã lên án cuộc tuần tiễu này và cho rằng đó là một hành động “diễu võ dương oai”, có tính chất “khiêu khích” trong vùng biển vô cùng quan trọng đối với hoạt động thương mại quốc tế.
Bộ Ngoại giao ở Bắc Kinh hôm thứ ba nói rằng tàu Lassen “xâm nhập trái phép” vào hải phận của Trung Quốc và đã triệu Đại sứ Mỹ Max Baucus đến để chính thức phản đối.
XEM: Video tàu chiến Mỹ USS Lassen tiến vào trong khu vực 12 hải lý đảo nhân tạo của TQ
Các giới chức quân sự ở Washington cho biết việc tiến gần bãi đá Subi do Trung Quốc chiếm đóng là một hoạt động “tự do hàng hải”, không liên quan gì tới vấn đề chủ quyền của những hòn đảo mà Trung Quốc, Việt Nam và Philippines đều cho là lãnh thổ của mình.
Tàu chiến USS Lassen
Loại tàu: Khu trục hạm có tên lửa dẫn đường Arleigh Burke, một trong số các khu trục hạm mạnh nhất từng được chế tạo
Kích thước: dài 155 mét (509 ft) với trọng tải khoảng 9 ngàn 200 tấn
Khí tài, phòng thủ: Gồm 2 máy bay trực thăm Seahawk; phi đạn Tomahawk, phi đạn chống tàu ngầm RUM-139 Asroc; sử dụng hệ thống phòng thủ Aegis
Vận tốc: 30 hải lý
Tên tàu: Trung tá Clyde Everett Lassen, phi công hải quân đầu tiên và chiến sĩ Hải quân thứ 5 được Huân chương Danh dự về sự can trường ở Việt Nam
Thủy thủ đoàn: Khoảng 320 người
Cảng nhà: Yokosuka, Nhật Bản
Nguồn: Hải quân Hoa Kỳ
Tại Washington, Thượng nghị sĩ John McCain nói rằng hoạt động đó của hải quân Mỹ lẽ ra phải được thực hiện từ lâu.
Ông nói “Vì Trung Quốc không ngừng thách thức tự do hàng hải trên khắp khu vực Á châu Thái Bình Dương, nên Hoa Kỳ phải điều máy bay bay qua, phái tàu đi qua và hoạt động tại bất cứ nơi nào mà luật pháp quốc tế cho phép; đó là một việc quan trọng hơn lúc nào hết. Và Biển Đông không thể là ngoại lệ.” Ông đề nghị tiến hành những hoạt động tuần tiễu thường xuyên trên không và trên biển trong những tuần lễ và những tháng tới đây để chứng tỏ “quyết tâm của Hoa Kỳ trong việc bảo vệ tự do hàng hải.”
Các nước đồng minh của Mỹ trong khu vực cũng hoan nghênh việc tàu chiến Mỹ tiến gần những hòn đảo có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông, tuy những ngôn từ họ sử dụng có tính chất dè dặt hơn.
Tại Manila, Tổng thống Philippines Benigno Aquino nói “bất kỳ sự di chuyển nào thông qua vùng biển này đều không thể bị cản trở bởi bất kỳ thực thể nào”.
Nhật Bản cho biết họ tiếp tục quan tâm về những hoạt động của Trung Quốc tại những phần đất và những vùng biển có tranh chấp. Chánh văn phòng Nội các Yoshihide Suga nói “Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ các thông tin tình báo của mình với Hoa Kỳ”.
Việt Nam chưa bình luận về diễn tiến này. Tuy nhiên, ông Nguyễn Ngọc Trường, chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Phát triển Quan hệ Quốc tế ở Hà Nội, cho rằng “im lặng là đồng ý”. Ông nói “đây là một chuyến đi mang tính biểu tượng để bảo vệ lợi ích của Mỹ về tự do hàng hải, và phục vụ cho việc ổn định cũng như giữ nguyên trạng biển Đông”.
Cách nay nhiều tuần lễ các cgh Mỹ đã tỏ ý cho thấy Hải quân sẽ phái tàu tiến vào vùng biển có tranh chấp chủ quyền. Các chuyên gia tin rằng khoảng 200 binh sĩ Trung Quốc đang đồn trú ở bãi đá Rubi, là nơi vốn chỉ cao hơn mặt nước biển khi thuỷ triều xuống thấp.
Bà Sheila Smith, một chuyên gia về Nhật Bản của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại ở Washington, cho biết hành động của hải quân Mỹ đã được nhiều người trông đợi. Bà cho rằng phản ứng của Trung Quốc chứng tỏ “họ không muốn giải quyết những vụ tranh chấp này một cách hoà bình” và việc Bắc Kinh tăng cường sức mạnh quân sự và sự hiện diện của quân đội Trung Quốc trên những hòn đảo nhân tạo đó cho thấy họ muốn tạo ra “một sự đã rồi.” Bà nói “Họ chỉ muốn chiếm những đảo này.”
Bà Smith cũng cho biết các nước khác đòi chủ quyền ở Biển Đông không thể cạnh tranh với sức mạnh hải quân và không quân của Trung Quốc, nên Hoa Kỳ không thể thoái lui mà phải nắm giữ vị thế lãnh đạo trong khu vực.
Tàu hộ vệ lớp Anzac của Australia HMAS Arunta. Theo kế hoạch, Hai tàu Arunta và HMAS Stuart sẽ lên đường tới cảng Trạm Giang để tham gia tập trận chung với tàu chiến Trung Quốc nhưng cuộc diễn tập đã bị hoãn.
Các nhà hoạch định chính sách quốc phòng Úc đang cân nhắc khả năng điều tàu hải quân vào vùng biển gần các đảo nhân tạo mà Trung Quốc mới xây ở Biển Đông, trong trường hợp Australia quyết định theo chân Hoa Kỳ để thách thức tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh.
Báo Wall St. Journal hôm nay, (28/10) dẫn lời một giới chức trong quân đội Úc quen thuộc với các nhà làm chính sách, nói rằng Australia đang cân nhắc những sự lựa chọn của mình. Giới chức này phát biểu không lâu sau khi tàu khu trục USS Lassen của Mỹ được máy bay hộ tống, đi ngang qua vùng biển trong phạm vi 12 hải lý –cách bãi đá Subi, một trong 7 bãi đá và bãi cạn thuộc quần đảo Trường Sa, nơi mà Trung Quốc đã bồi đắp thành đảo nhân tạo mới đây.
Vẫn theo WSJ, một giới chức khác đã tham gia công tác soạn thảo cẩm nang quân sự về Biển Đông cho Bộ trưởng Quốc phòng Úc Marise Payne, xác nhận rằng các kế hoạch cho các hoạt động của tàu bè và máy bay trinh sát của hải quân Úc đã được soạn sẵn, mặc dù giới chức này không cho biết là liệu Canberra có ý định thực hiện ngay kế hoạch hay không.
Giới chức này cho biết quân đội Úc đã xem xét những sự lựa chọn của mình, kể cả kế hoạch cho tàu chạy ngang, hoặc máy bay bay ngang, các đảo nhân tạo trong Biển Đông trong nhiều tháng rồi, giữa lúc tình hình Biển Đông trở nên căng thẳng hơn.
Tuy nhiên Bộ trưởng Quốc phòng Úc Marise Payne hôm qua bác bỏ rằng hành động đó, nếu được thực hiện, sẽ thách thức quyết tâm của Trung Quốc. Văn phòng của bà không trả lời yêu cầu bình luận của báo WSJ hôm nay, về ý định của Australia và liệu Hoa Kỳ có trực tiếp yêu cầu Australia điều tàu hoặc máy bay vào khu vực nhạy cảm trong Biển Đông hay không.
Theo WSJ, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng không trả lời yêu cầu gửi bằng fax của báo này yêu cầu bình luận về tin này.
Ông Peter Jennings, Giám đốc điều hành của Viện Nghiên cứu Chính sách Australia, một think-tank được chính phủ Úc hậu thuẫn, nói rằng ông tiên liệu đa số các đồng minh của Mỹ trong khu vực cũng sẽ thực hiện các chuyến đi để khẳng định quyền tự do hàng hải trên biển và trên không trong Biển Đông.
Ông Jennings nói điều thiết yếu là các đồng minh của Mỹ phải hành động bởi vì không thể ‘để mặc cho Hoa Kỳ phải đơn độc xử lý một vấn đề đang gây nhiều lo lắng cho Philippines và Việt Nam’.
Trong khi đó, tờ Hong Kong Free Press tường thuật rằng Australia loan báo hoãn lại các cuộc diễn tập hải quân chung với Trung Quốc, ngay sau khi chiến hạm Mỹ USS Lassen tiến gần các đảo nhân tạo của Trung Quốc, một động thái bị Bắc Kinh cực lực lên án.
Theo kế hoạch đã định, hai tàu hộ vệ lớp Anzac của Australia là HMAS Arunta và HMAS Stuart sẽ lên đường tới cảng Trạm Giang, cảng nhà của Hạm đội Nam Hải, để tham gia tập trận chung với tàu chiến Trung Quốc trên Biển Đông vào tuần tới. Nhưng theo trang mạng tin tức News.com.au, cuộc diễn tập này đã được hoãn lại.
Trong một thông báo phổ biến hôm thứ Ba, Bộ trưởng Quốc phòng Úc nói Australia, tại thời điểm này, không tham gia hoạt động của Mỹ, nhưng ‘điều quan trọng là phải thừa nhận tất cả các nước đều có quyền tự do hàng hải và tự do bay ngang các vùng biển quốc tế, kể cả Biển Đông, dựa trên luật pháp quốc tế. Australia mạnh mẽ hậu thuẫn các quyền đó.
Bà Payne nói thêm rằng Australia có lợi ích chính đáng trong việc duy trì hoà bình và ổn định, việc tôn trọng luật pháp quốc tế, lưu thông tự do của các thương thuyền đi ngang qua Biển Đông.” Được biết 60% hàng xuất khẩu của Australia đi ngang qua Biển Đông. Và càng phức tạp hơn nữa, khi Trung Quốc là bạn hàng lớn nhất của Australia.
Hãng tin AP hôm qua tường thuật rằng nhà lãnh đạo Indonesia kêu gọi tất cả các bên liên quan trong cuộc tranh chấp Biển Đông hãy tự chế. Phát biểu tại Washington hôm thứ Ba, vài giờ sau khi chiến hạm Mỹ USS Lassen tiến gần một trong các đảo nhân tạo mà Trung Quốc mới bồi đắp trong Biển Đông, Tổng thống Joko Widodo kêu gọi Trung Quốc và ASEAN hãy khởi sự các cuộc đàm phán về một bộ Quy tắc Ứng xử trển biển để quản lý những căng thẳng tại đây.
Từ nhiều tháng qua, nhiều dân biểu, nghị sĩ và những tiếng nói «diều hâu» Mỹ đã cất lên thúc giục Tổng thống Barack Obama có phản ứng mạnh mẽ trước hành động thay đổi nguyên trạng Biển Đông một cách quy mô của Bắc Kinh, nhưng Nhà Trắng vẫn tỏ ra dè dặt.
Hôm thứ Hai 26/10, trước sự ngạc nhiên đồng thời thở phào nhẹ nhõm của nhiều người, chiến hạm Mỹ đầu tiên đã tiến vào bên trong khu vực 12 hải lý xung quanh các đảo nhân tạo mà Bắc Kinh ra sức đào đắp trong gần một năm qua ở quần đảo Trường Sa.
Chiếc USS Lassen sau đó thảnh thơi trở về căn cứ. Tàu Trung Quốc chỉ lếch thếch chạy theo sau. Và sau các động thái không thể không làm : triệu mời đại sứ, tuyên bố sẽ đáp trả…hôm nay thậm chí tờ báo cực đoan nhất của Bắc Kinh là Global Times cũng không thấy những lời lẽ hết sức hung hăng như thường lệ, tuy cũng có « lên gân » là « không sợ chiến tranh với Mỹ ».
Như vậy là sau một thời gian dài chờ đợi, Hoa Kỳ rốt cuộc cũng đã hành động. Vì sao Tổng thống Mỹ đến giờ này mới chịu giơ ra nắm đấm với nền kinh tế thứ nhì thế giới ?
Theo nhà báo Vincent Jauvert của tuần báo L’Obs, trước hết, đã nhiều năm qua Nhà Trắng tuyên bố lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ là tại châu Á. Chính tại khu vực kinh tế đang tăng trưởng mạnh đồng thời căng thẳng địa chính trị gia tăng, ông Barack Obama bắt đầu tái triển khai lực lượng quân sự và tình báo. Dù sớm hay muộn, chính sách « xoay trục » quân sự được loan báo trước này nhất thiết phải trở nên hữu hình.
Chiến hạm USS Lassen đã áp sát một trong các đảo nhân tạo, để chứng tỏ người Mỹ không chấp nhận áp đặt việc đã rồi. Với động thái trên đây, ông Obama hy vọng làm giảm nhẹ những tiếng nói chỉ trích từ cánh diều hâu Mỹ, cũng như cánh hữu trong giới quân sự Nhật Bản đã đưa ra những tuyên bố gay gắt và chuẩn bị lao vào một cuộc chạy đua vũ khí.
Khi tiếp đón ông Tập Cận Bình mới đây, ông Barack Obama đã tuyên bố chính quyền Mỹ sẽ làm tất cả để đảm bảo tự do hàng hải tại Biển Đông. Thậm chí ông Obama còn gặp riêng ông Tập và vài cố vấn thân cận để khuyến dụ, nhưng chừng như không kết quả. Vốn là người chủ trương đối thoại, nay Barack Obama đã mất kiên nhẫn. Một sự kiên nhẫn vốn có trong quá trình đàm phán với Cuba và Iran. Theo báo Nhật Nikkei, sau bữa ăn tối không kết quả, ông Obama đã bực tức ra lệnh cho Hải quân Mỹ gởi chiến hạm đến Biển Đông.
Ra tay hành động ngay lúc này, Tổng thống Mỹ muốn chứng tỏ lời nói của ông đi đôi với việc làm. Chứng tỏ ông khác hẳn với hình ảnh một lãnh đạo thiếu quyết đoán trước đây trong hồ sơ Syria.
Ông phải trấn an tất cả các đồng minh trong khu vực, đã từ lâu hết sức lo ngại trước Bắc Kinh đang ngày càng hung hăng hơn. Không chỉ tại châu Á-Thái Bình Dương, mà còn đối với các quốc gia thành viên NATO - trước phản ứng được nhiều người cho là quá dè dặt của Washington sau vụ Matxcơva dùng vũ lực sáp nhập Crimée.
Tổng thống Mỹ biết rằng quân đội Trung Quốc chưa sẵn sàng để đối đầu với Hoa Kỳ vốn vượt rất xa về phương diện quân sự. Thực tế cho thấy, khác với các tuyên bố hiếu chiến trước đây, đến giờ này Bắc Kinh chỉ mới dừng lại ở « võ mồm ». Nhà Trắng tuy vậy vẫn muốn chừa phần nào thể diện cho Bắc Kinh, khi không chính thức long trọng tuyên bố về chuyến hải hành của USS Lassen.
Một số nhà quan sát nhận định, Bắc Kinh đã được lợi lớn khi xây dựng được các đảo nhân tạo mà không gặp chống đối đáng kể, nay trưng ra bộ mặt ôn hòa hơn.
Việc gởi chiến hạm đến Biển Đông vừa rồi là động thái trấn an của Mỹ, vào thời điểm chỉ còn vài tuần nữa là đến hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Malaysia và Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương mà ông Obama vừa xác nhận sẽ đến tham dự. Muộn, nhưng vẫn còn hơn không.
Ngày 26 Tháng Mười, khu trục hạm Mỹ USS Lassen đã tiến vào vùng 12 hải lý quanh những đảo nhân tạo do Trung Cộng bồi lên trong quần đảo Trường Sa. Tổng Thống Barack Obama đã bật đèn xanh cho hành động này ngay sau bữa ăn tối với Chủ Tịch Tập Cận Bình, vào ngày 24 Tháng Chín.
Tối hôm đó Obama mời Tập Cận Bình dự một bữa tiệc nhỏ, chỉ có mặt các nhân vật thân cận để nói chuyện kín đáo, trước khi chính thức đãi quốc yến linh đình vào hôm sau. Trong bữa ăn đó Obama đã nhắc đến vấn đề các đảo nhân tạo do Trung Cộng dựng lên, và yêu cầu Tập Cận Bình hãy ngưng công tác này và yêu cầu không được quân sự hóa các hòn đảo mới đắp. Theo nguồn tin Tòa Bạch Ốc tiết lộ, Tập Cận Bình không đáp ứng mà chỉ tìm cách nói lảng sang chuyện khác. Ngay khi ăn xong, Obama đã sai nhân viên thân cận gọi điện thoại cho Ðô Ðốc Harry Harris, chỉ huy hạm đội Mỹ ở Thái Bình Dương, cho phép Hải Quân Mỹ đưa tàu chiến tới thực hiện điều mà ông Harris đã yêu cầu từ bốn tháng trước.
Hành động này đánh dấu một bước ngoặt mới trong quan hệ giữa Mỹ và Trung Cộng. Thái độ lì lợm của Bắc Kinh đã đẩy chính quyền Mỹ đến quyết định này, sau khi hai bên đã đấu khẩu gần nửa năm qua. Ðối với người Việt Nam chúng ta thì điều đáng chú ý nhất là mặc dù đã phản đối và “cảnh cáo” rất mạnh mẽ từ trước, Bắc Kinh không có một hành động cụ thể nào thể hiện những lời tuyên bố hùng hổ.
Ngoại Trưởng Trung Cộng Vương Nghị (Wang Yi, 王 毅) đã đe dọa: “Chúng tôi khuyến cáo chính phủ Mỹ hãy suy nghĩ kỹ trước khi hành động, đừng làm những việc mù quáng gây thêm rắc rối.” Sứ quán Trung Cộng tại Washington cảnh cáo: “Chính phủ Mỹ hãy tỏ ra có trách nhiệm, tự kiềm chế đừng nói và làm những việc khiêu khích...” Nhưng họ đều không nói đến một phản ứng cụ thể nào nếu Mỹ cứ làm tới.
Quả nhiên, khu trục hạm USS Lassen tiến vào trong “vùng cấm” bên các đảo Chử Bích (Subi) và Bãi Vành Khăn (Mischief) mà không hề hấn gì cả. Bộ Quốc Phòng Mỹ còn báo trước rằng sau chiếc Lassen sẽ còn những chuyến tầu tuần thám khác. Một ngày sau khi USS Lassen làm nhiệm vụ, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Cộng là Lục Khảng (Lu Kang, 陆慷) chỉ khoe rằng rằng “các bộ phận hữu trách Trung Quốc đã theo dõi chặt chẽ chiếc tàu chiến theo đúng luật lệ quốc tế, đã bám sát chiếc tàu này và phát lệnh cảnh cáo.” Lục Khảng nói thêm: “Chính phủ Trung Quốc sẽ đáp ứng một cách quyết liệt trước tất cả các hành động khiêu khích.” Phát ngôn viên sứ quán Trung Cộng Châu Hải Toàn (Zhu Haiquan, 朱海泉) cũng chỉ lập lại một ý cũ: “Mỹ không nên dùng khái niệm ‘tự do hải hành’ để phô trương vũ lực và vi phạm chủ quyền cùng an ninh của các quốc gia khác.”
Khu trục hạm USS Lassen Mỹ tiến vào trong khu vực 12 hải lý đảo nhân tạo của TQ
Bấm vào xem Video
Tóm lại, Trung Cộng nói rất mạnh trước khi biến cố xảy ra, rồi sau đó họ vẫn nói rất mạnh nhưng không dám ngăn cản. Ngược lại, đối với ngư dân Việt Nam thì Trung Cộng từng nhiều lần vô cớ tấn công không cần cảnh cáo trước. Cộng Sản Việt Nam chỉ dám phản đối lấy lệ. Ðây là đường lối ngoại giao “mềm nắn rắn buông” cố hữu của Cộng Sản Trung Quốc. Dù nay mai Bắc Kinh có rầm rộ đưa thêm tàu chiến hay mẫu hạm và tàu ngầm xuống vùng biển phía Nam thì cũng không bao giờ dám đọ súng với tàu chiến Mỹ, vì biết sức không địch nổi.
Một điều ít được chú ý là từ trước tới nay Bắc Kinh chưa bao giờ công bố vùng chủ quyền 12 hải lý (22 cây số) chung quanh các hòn đảo nhân tạo họ mới xây dựng. Ðó chỉ là điều được suy diễn từ những văn kiện cũ, như bản tuyên bố về lãnh hải năm 1958, trong đó bao gồm cả các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, mà đảng Cộng Sản Việt Nam, qua Phạm Văn Ðồng, đã vội vã hoan nghênh. Chuyến đi của tầu Lassen, và các tàu chiến khác sau này, không nhằm phản đối một lời tuyên bố mới nào về chủ quyền của Trung Cộng mà chỉ cốt chứng tỏ cho Bắc Kinh biết việc đắp lên các hòn đảo nhân tạo là vi phạm luật biển quốc tế. Ðó là một cách chứng tỏ thái độ của Washington rõ rệt và cương quyết chứ không chỉ nói suông.
Trong quá khứ chính quyền Mỹ đã làm giống như vậy. Tuy các quan chức Trung Cộng mới chỉ đưa ra ý kiến mơ hồ rằng “đường chín đoạn” thuộc Trung Quốc; mà chưa bao giờ chính thức minh định bằng văn kiện, nhưng các nhân viên ngoại giao và quốc phòng Mỹ cũng đã phản đối ngay. Tư Lệnh Hạm Ðội Số 7 Harry Harris đã nói trước một ủy ban Quốc Hội rằng: “Tên gọi Biển Nam Trung Quốc (South China Sea) quen dùng không có nghĩa rằng vùng biển đó thuộc Trung Quốc, cũng như gọi tên Vịnh Mexico không phải là vịnh đó là của nước Mexico.” Ông Harris có thể nói thêm rằng Ấn Ðộ Dương không là biển của nước Ấn Ðộ.
Việc Trung Cộng xây dựng các đảo nhân tạo xâm phạm chủ quyền các nước Ðông Nam Á hơn là các nước khác. Nhưng hành động này là dấu hiệu của tham vọng bành trướng trên biển của Bắc Kinh, khiến cả thế giới phải quan tâm. Từ Tháng Sáu năm 2015, Bộ Trưởng Quốc Phòng Mỹ Ash Carter đã đề nghị những hành động cụ thể để chứng tỏ chính phủ Mỹ không công nhận Trung Cộng có chủ quyền trên các hòn đảo nhân tạo đó. Theo luật biển, trong hải phận quốc tế không quốc gia nào có chủ quyền trên những vùng đá ngầm bị ngập khi nước triều lên cao. Việc bồi đắp cho các tảng đá cho cao hơn không thay đổi tình trạng pháp lý đó.
Trong vùng Biển Ðông nước ta, nhiều quốc gia đã xây đắp các đảo nhân tạo thuộc quần đảo Trường Sa, trong đó có Ðài Loan, Việt Nam và Philippines. Từ năm ngoái, Trung Cộng bắt đầu bành trướng, đã xây dựng ba phi trường, một đã hoàn tất. Theo lời tố cáo của bộ quốc phòng Mỹ, trong vòng 20 tháng họ đã đắp thêm các đảo nhân tạo diện tích tổng cộng lớn gấp 17 lần tổng số những đảo mà các nước khác đã đắp trong vòng 40 năm. Hành động này không những thay đổi thế cân bằng quân sự trong vùng Biển Ðông mà còn cho Trung Cộng cơ hội xây dựng các căn cứ quân sự đe dọa các nước Ðông Nam Á. Vào Tháng Năm, nhật báo The Wall Street Journal loan tin quân đội Trung Cộng đã đặt trọng pháo trên một nhóm đảo tên quốc tế là Johnson Reef. Sau đó, tin tình báo cho biết không còn thấy các khẩu súng này nữa, hoặc đã chuyển đi, hoặc được che đậy. Tập Cận Bình đã hứa hẹn rằng các đảo nhân tạo chỉ nhằm mục đích dân sự mà không được quân sự hóa. Một hải đăng do Trung Cộng mới lập đã bắt đầu làm việc, thông tin với các thương thuyền đi qua. Nhưng người ta vẫn biết rằng các hòn đảo mới đó sẽ là một hàng rào bảo vệ căn chứ tầu ngầm ở đảo Hải Nam. Các tàu ngầm này có thể sẽ được trang bị vũ khí nguyên tử, đe dọa trực tiếp các nước khác. Nếu đứng riêng thì các hòn đảo nhân tạo này không có khả năng tự vệ nếu bị tấn công.
Tháng Chín vừa qua, một đoàn năm chiến thuyền Trung Cộng trong khi tập trận chung với hải quân Nga đã đi vào trong vùng 12 hải lý quanh các đảo Aleutian Islands của Mỹ, trong vùng eo biển Bering giữa Mỹ và Nga. Ngày 6 Tháng Chín, phát ngôn viên Bộ Quốc Phòng Mỹ tuyên bố rằng các chiến thuyền đó đã theo đúng các thủ tục quốc tế và không có hành động gây hấn nào. Ðiều khác biệt giữa chuyến đi của năm chiến thuyền trên và của khu trục hạm USS Lassen là các hòn đảo Aleutian được thế giới công nhận thuộc nước Mỹ; ngược lại, không nước nào chấp nhận các đảo Vành Khăn và Chử Bích thuộc Trung Quốc. Chuyến đi tuần thám vào sâu trong 12 hải lý của chiếc USS Lassen chỉ cốt chứng tỏ điều đó một cách minh bạch, công khai.
Tổng Thống Mỹ Barack Obama từ khi nắm quyền đã theo đường lối ôn hòa, ngay trong vùng Trung Ðông là nơi nước Mỹ đứng giữa những cuộc tranh chấp đẫm máu. Trong vấn đề chủ quyền trên các đảo trong vùng Biển Ðông, ông Obama cũng cho thấy rất kiên nhẫn khi đối phó với Trung Cộng. Nhưng chính quyền Mỹ từng cho thấy họ không ngần ngại đối đầu khi cần thiết. Năm 2013, khi Trung Cộng công bố “Vùng nhận diện không phận” (Air Defense Identification Zone) trong khu vực biển chia với Nhật Bản và Nam Hàn, ông Obama đã cho hai pháo đài bay B-52 bay qua khu vực này mà không cần thông báo; chỉ để chứng tỏ nước Mỹ không công nhận hành động đơn phương đó. Tháng Năm năm nay, máy bay tuần thám P8-A Poseidon của Mỹ đã bay qua các hòn đảo nhân tạo của Trung Cộng, với các phóng viên đài CNN để quay phim. Tuy chuyến bay này chưa đi qua vùng 12 hải lý, nhưng binh lính Trung Cộng đã lên tiếng đuổi, và phi công Mỹ đã xác định rằng họ đang bay trong hải phận quốc tế không thuộc quốc gia nào. Bây giờ, ông Obama đã làm mạnh hơn. Chính phủ các nước Ðông Nam Á và Nhật Bản đã thúc giục Mỹ có hành động mạnh mẽ. Sau chuyến đi của USS Lassen ngày Thứ Hai vừa qua, Philippines, Nhật Bản và Úc đã lên tiếng hoan nghênh ngay lập tức. Chuyến đi của khu trục hạm Lassen cho thấy ông Obama đã thay đổi từ thái độ ngoại giao mềm dẻo sang một hành động cứng rắn đối với Trung Cộng.
Chỉ có chính quyền Cộng Sản Việt Nam còn chậm chạp, do dự không lên tiếng ủng hộ ngay hành động mới của chính quyền Mỹ. Trong khi đó ai cũng biết Việt Nam là nước bị đe dọa trực tiếp nhất trong chiến dịch bành trướng của Trung Cộng trong vùng biển Ðông Nam Á.
Cần có giải pháp hòa bình với các tranh chấp trên Biển Đông đó là quan điểm của Đài Loan đưa ra sau khi Hoa Kỳ đưa tàu chiến tuần hành tại khu vực Trường Sa đang có tranh chấp trên Biển Đông.
Khu trục hạm USS Lassen của Hải quân Hoa Kỳ trong một lần thăm cảng Đà Nẵng của Việt Nam hồi tháng 11/2009.
Trong khi đó, Trung Quốc coi động thái của tàu chiến Mỹ là một hành động 'khiêu khích' và một 'trò chơi nguy hiểm' đối với 'ổn định ở khu vực', một bài báo trên trang mạng của Tân Hoa Xã, hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc, cho hay.
Hôm 27/10/2015, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Đài Loan, Eleanor Wang, lên tiếng nói:
"Đài Loan muốn thấy tất cả các bên có liên quan có một ứng xử đóng góp cho hòa bình và ổn định ở khu vực," phát biểu từ Đài Bắc của bà Wang, đáp lại việc Mỹ cử một tàu khu trục vào vùng biển nằm trong phạm vi 12 dặm biển của các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây ở Biển Đông.
Người phát ngôn của Đài Loan cũng nói thêm:
"Đài Loan cũng hy vọng các bên liên quan sẽ thể hiện sự tôn trọng các nguyên tắc và tinh thần luật pháp quốc tế phù hợp, bao gồm Hiến chương của Liên Hợp Quốc và Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển."
Bà Eleanor Wang cũng tái khẳng định tuyên bố chủ quyền của Đài Loạn với một số đảo tại vùng biển vốn có nhiều tranh chấp đan xen về chủ quyền.
Bà nói Đài Loan "có tất cả các quyền đối với chúng phù hợp với luật pháp quốc tế".
Đài Loan "sẽ không thừa nhận quyền của bất cứ quốc gia nào tuyên bố hoặc chiếm đóng chúng vì bất cứ lý do gì hoặc bằng bất cứ biện pháp nào".
'Khiêu khích, nguy hiểm'
Khu trục hạm USS Lassen của Hoa Kỳ trong một hoạt động phối hợp trên biển
Trong khi đó, một bài báo trên trang điện tử của Tân Hoa Xã, hãng thông tấn nhà nước của Trung Quốc, hôm 27/10 chạy một bài báo với tựa đề dài: "Khiêu khích của Mỹ ở Nam Hải (tức Biển Đông, theo cách gọi của Trung Quốc), một trò chơi thiếu trách nhiệm".
Bài báo viết: "Hành vi xâm lăng này có tính chất vô trách nhiệm và nguy hiểm cao độ. Trước hết, nó đã vi phạm cam kết của Washington không đứng về bên nào trong các tranh chấp ở Nam Hải.
"Đồng thời, nó đi ngược lại thỏa thuận mà Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Barack Obama đã xây dựng củng cố mô hình mới trong các quan hệ chính yếu quốc gia giữa hai người khổng lồ toàn cầu được đặc trưng hóa bởi không xung đột, không đối đầu, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác cùng thắng.
Hành vi xâm lăng này có tính chất vô trách nhiệm và nguy hiểm cao độ. Trước hết, nó đã vi phạm cam kết của Washington không đứng về bên nào trong các tranh chấp ở Nam Hải.
Bài báo trên Tân Hoa Xã
"Những khiêu khích này đe dọa làm xấu đi khoảng cách vốn đã rộng sẵn trong sự tin cậy lẫn nhau giữa Bắc Kinh và Washington, xuất phát một phần từ hành động thám sát chặt chẽ và thường xuyên trên không và trên biển của Washington chống lại Trung Quốc.
"Hành động này cũng nhắm tới việc làm khuấy động vùng biển và hủy hoại các nỗ lực tìm kiếm giải quyết một cách hòa bình và mau sớm các cuộc tranh cãi kinh niên ở Nam Hải và nhờ đó xóa bỏ vĩnh viễn các nguyên nhân cội rễ gây ra các căng thẳng và rắc rối".
Bài báo trên Tân Hoa Xã hôm thứ Ba phản ứng lại việc Hoa Kỳ điều tàu khu trục Lassen vào bên trong khu vực 12 hải lý tính từ các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng ở khu vực Trường Sa kết thúc bằng việc tuyên bố:
Hoa Kỳ cho rằng nước này có lợi ích cốt lõi trong việc đảm bảo các quyền tự do hàng hải ở các vùng biển quốc tế theo các luật pháp và công ước quốc tế hiện hữu.
"Tính đến tầm quan trọng của Nam Hải đối với mậu dịch thế giới, đây là lúc cao điểm để Hoa Kỳ chú ý đến những lời kêu gọi và cảnh báo của Bắc Kinh và chấm dứt việc gây sóng gió, gây ra những sóng gió vô lối, ở vùng biển bận rộn này," Tân Hoa Xã viết.
Hôm 27/10, tàu khu trục Mỹ USS Lassen đã thâm nhập khu vực biển có phạm vị 12 hải lý mà Trung Quốc đơn phương tuyên bố chủ quyền tại bãi Vành Khăn và Subi ở Trường Sa.
Cùng ngày, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng đã đưa ra tuyên bố tại Bắc Kinh:
"Hành động liên quan của tàu chiến Mỹ đe dọa đến chủ quyền và lợi ích an ninh của Trung Quốc, nguy hại đến an toàn của nhân viên và cơ sở trên các đảo và bãi đá, phương hại đến hoà bình và ổn định của khu vực".
"Trung Quốc cực lực bất bình và kiên quyết phản đối việc này," người phát ngôn này nói.
Hiện chưa rõ tàu USS Lassen có quay trở lại khu vực này hay không, hoặc Hoa Kỳ có còn phái tiếp một lực lượng hải quân nào trở lại đó cũng với lộ trình tuần tiễu tương tự như tàu khu trục nói trên.
Tàu khu trục USS Lassen Mỹ vào trong khu vực 12 hải lý đảo nhân tạo của Trung quốc
Được đón tiếp trọng thị trong ánh hào quang của nghi lễ hoàng gia, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã từ Anh về nước để đối mặt với một cuộc đấu đá khốc liệt trong giới lãnh đạo Đảng Cộng sản và sự chống cự lại thẩm quyền của ông đối với Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA).
Chính phủ Anh đã đặt cược lớn vào Tập, năm nay 62 tuổi, bằng cách đón tiếp ông một cách trọng thị thông qua một chuyến thăm cấp nhà nước, đồng thời đề cập đến một “kỷ nguyên vàng” trong quan hệ thương mại và tình hữu nghị giữa hai nước. Độc giả báo chí và khán giả truyền hình Trung Quốc được cho xem những hình ảnh lãnh đạo của mình cùng Nữ hoàng Anh đi trong cỗ xe ngựa kéo mạ vàng của bà.
Nhưng ngày càng nhiều chứng cứ cho thấy ông Tập – người đứng đầu nhà nước, đảng và quân đội – có thể đang gặp rắc rối chính trị. Thậm chí đã có những xì xầm về một âm mưu đảo chính chống lại ông bị ngăn chặn hồi tháng Ba, dẫn đến việc ông phải hoãn chuyến thăm Pakistan.
Thông tin này xuất phát từ những người trong bộ máy có quan hệ với giới lãnh đạo cấp cao của Đảng, và được khuếch đại khi được rò rỉ cho giới truyền thông Hoa ngữ tại Hồng Kông.
Các mối đe dọa đối với uy tín của Tập nhân lên nhiều lần sau khi thị trường chứng khoán Trung Quốc tụt dốc mạnh vào mùa hè vừa qua, nền kinh tế chậm lại và hàng ngàn cán bộ, sĩ quan quân đội ngã ngựa do chiến dịch chống tham nhũng của Tập.
Đầu tháng này, tờ Giải phóng quân báo thừa nhận sự bất đồng trong hàng ngũ lãnh đạo Đảng khi tố cáo “sự kháng cự đang ngăn chặn cải cách trong việc bổ nhiệm các cấp chỉ huy quân đội”. Các xì xầm về đảo chính được đưa ra sau khi Tập thanh trừng hai vị tướng hàng đầu là Từ Tài Hậu và Quách Bá Hùng do tham nhũng. Từ chết vì ung thư trước khi phải ra tòa.
Trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí chính trị Tiền tiêu (Qianshao) của Hồng Kông, một vị tướng về hưu nói rằng Tập không thể ngon giấc vào ban đêm tại Trung Nam Hải, khu phức hợp nằm ở khu vực thành cổ Bắc Kinh. “Ông ấy lo lắng về gì ư? Thứ nhất, về quyền lực quân sự mà sự sống còn của ông phụ thuộc vào đó”, vị tướng không được xác định danh tính nói.
Một nhóm 14 tướng, bao gồm tư lệnh tất cả bảy quân khu của Trung Quốc, trước đó đã đưa ra một lời thề trung thành công khai chưa từng có tiền lệ đối với Tập.
“Việc phải chứng minh rằng Quân giải phóng ủng hộ ông ta là một dấu hiệu của cả sức mạnh lẫn sự yếu đuối”, Roderick MacFarquhar, một chuyên gia về chính trị Trung Quốc tại Đại học Harvard, nói.
Vấn đề của Tập là 134 vị tướng của Trung Quốc được bổ nhiệm bởi hai người tiền nhiệm của ông là Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào. Cả hai người này vẫn là đối thủ của Tập và dẫn đầu các phe phái chính chống lại nhóm “Thái tử đảng”của ông, gồm các con cháu của các nhà lãnh đạo cách mạng năm 1949 vốn được hưởng nhiều đặc quyền đặc lợi. Chiến dịch chống tham nhũng, được dẫn đầu bởi một quan chức Đảng nghiêm khắc tên là Vương Kỳ Sơn, đã gặp phải sự kháng cự quyết liệt.
“Rủi ro đối với Tập là ông đang phải đối diện hàng chục gia đình, những người cảm thấy họ đã đóng góp cho việc xây dựng Trung Quốc nhưng giờ đang đối mặt với khả năng mất đi tài sản, địa vị, và vị trí của họ trong lịch sử”, MacFarquhar nói.
Nhiều công việc của chính quyền đã chậm lại hoặc dừng hẳn do các quan chức trung cấp bắt đầu lo sợ không dám ra quyết định và phẫn nộ với thực tế rằng giờ họ không thể nhận hối lộ nữa. Một số nhà phân tích tin rằng nếu chiến dịch vẫn tiếp diễn như vừa qua, tinh thần của Đảng có thể sụp đổ, kéo theo sức mạnh tổ chức của nó. Tờ Minh Kính (Mingjing) của Hồng Kông trong báo cáo mới nhất của mình về vấn đề này nói rằng: “Rủi ro lớn nhất là Tập Cận Bình và Vương Kỳ Sơn sẽ bị giết”.
Trở về Trung Quốc ngày hôm qua, Tập phải đối mặt với một cuộc họp Đảng khó khăn vào ngày mai, nơi mà tại đó sự chia rẽ không hề dấu diếm giữa ông và Thủ tướng Lý Khắc Cường về tình hình nền kinh tế sẽ được đặt lên bàn thảo luận. Hội nghị lần thứ năm của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa 18 sẽ đề ra kế hoạch năm năm tiếp theo. Trong thực tế, một cuộc tranh cãi kịch liệt đã nổ ra trong dàn lãnh đạo Đảng về sự lao dốc của thị trường chứng khoán và hậu quả của nó. Hội nghị đã bị trì hoãn vì những căng thẳng này.
Trong cuộc khủng hoảng đó, Tập được cho là đã đập bàn và hét vào mặt Thủ tướng Lý là phải khắc phục được thị trường, nếu không sẽ bị “trảm” (nguyên văn: fix the market or come back with his head on a plate). Sau đó, ông ra lệnh cho nhà nước can thiệp để hỗ trợ giá cổ phiếu và bảo vệ hàng triệu các nhà đầu tư nhỏ lẻ khỏi mất tiền. Các quan chức đe dọa trừng phạt các hãng tài chính. Các nhà báo Trung Quốc nói rằng phe của Thủ tướng đã trả đũa bằng cách rò rỉ cho báo giới Hồng Kông rằng “cải cách kinh tế đã đi vào ngõ cụt”.
Người dân Trung Quốc đã không ai đọc được điều này trên báo chí do nhà nước kiểm soát, vốn đăng toàn tin tức về các diễn biến chuyến thăm hoành tráng của Tập ở Anh. Không tờ nào đề cập đến một thực tế là Nữ hoang đã tránh sử dụng cụm từ “kỷ nguyên vàng” trong bài diễn văn của bà tại buổi quốc yến dành cho Tập.
MacFarquhar, người có quan hệ gần gũi với Nhà Trắng, nói rằng chính phủ Mỹ đã không thể tin nổi sự trọng thị mà nước Anh dành cho nhà lãnh đạo Trung Quốc. “Họ sẽ phải cân nhắc lại toàn bộ tầm nhìn của họ về nước Anh “, ông nói.
Michael Sheridan | London Sunday Times
Biên dịch: Lê Hồng Hiệp Nghiên cứu Quốc Tế
HOT VIDEO CHANNEL - TV 
Tôi thấy cực kỳ thất vọng bởi sự lên tiếng của Việt Nam như vậy là quá yếu so với các nước trong vùng như Philippines chẳng hạn. Sự lên tiếng của họ tạm gọi là ‘đồng minh hữu hiệu’ cho Việt Nam mà Việt Nam không biết nắm lấy thời cơ đó. Đây là một thời cơ mà Việt Nam đã bỏ qua rất uổng.
