Tin Tức Hàng Ngày: Trọng Nghĩa

Hiển thị các bài đăng có nhãn Trọng Nghĩa. Hiển thị tất cả bài đăng

05:00

Biển Đông: Sách lược cầm chân Trung Quốc của Việt Nam

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) và thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc tại Đại Lễ Đường Nhân Dân ở Bắc Kinh, ngày 13/09/2016. REUTERS/Lintao Zhang

Các tin khác »

Từ ngày 10 đến 15/09/2016, thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc công du Trung Quốc trong một bối cảnh được cho là không mấy thuận lợi cho Hà Nội trong tranh chấp Biển Đông với Trung Quốc. Trong tình hình đó, Việt Nam đã cố gắng giải tỏa áp lực từ phía Trung Quốc, đặc biệt trong lãnh vực kinh tế, đồng thời tìm cách bảo vệ chủ quyền của mình tại khu vực Biển Đông đang bị Bắc Kinh tranh chấp dữ dội.

Khi đón tiếp thủ tướng Việt Nam, Trung Quốc đã tỏ thái độ rất hòa hoãn, và giới quan sát đặc biệt chú ý đến lời khuyến dụ của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhân cuộc tiếp xúc với thủ tướng Việt Nam hôm 13/09, kêu gọi Hà Nội giải quyết vấn đề Biển Đông bằng đàm phán song phương vì lẽ « lợi ích chung giữa hai nước lớn hơn rất nhiều so với những bất đồng ».

Trước đó, trong cuộc họp với đồng nhiệm Việt Nam, thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường cũng cho rằng hai nước nên nghiêm túc thực hiện những gì đã được đồng thuận ở cấp cao, « quản lý và kiểm soát các tranh chấp, xúc tiến hợp tác hàng hải » để « cùng duy trì ổn định trên biển ».

Hòa hoãn trong lời lẽ, hung hăng trong hành động

Tất cả những lời lẽ trên đây đều rất hòa dịu, không thấy nói gì đến thực tế trên Biển Đông là bất chấp phán quyết của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye ngày 12/07/2016, phủ nhận hoàn toàn các cơ sở pháp lý của đường lưỡi bò, Trung Quốc vẫn áp đặt các yêu sách thái quá của họ, ra sức thị uy bằng những cuộc tập trận trên không và trên biển, tiếp tục thúc đẩy tiến trình quân sự hóa các đảo nhân tạo mà họ đã bồi đắp tại khu vực Trường Sa, trong đó có nhiều đảo đã dùng võ lực chiếm lấy từ tay Việt Nam.

Trả lời phỏng vấn của Ban Việt Ngữ RFI, về thông điệp mà Trung Quốc muốn gởi tới Việt Nam nhân dịp trải thảm đỏ đón tiếp thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, giáo sư Ngô Vĩnh Long, chuyên gia về Biển Đông tại Đại Học Maine (Hoa Kỳ) nêu bật dụng tâm chiêu dụ và hù dọa của Bắc Kinh :

Ngô Vĩnh Long : Thông điệp của Trung Quốc đối với hồ sơ Biển Đông là Việt Nam không nên thừa thắng xông lên. Nếu chịu nhịn nhục thì Trung Quốc sẽ không những tiếp tục hợp tác trong các lãnh vực kinh tế và thương mại, mà còn tăng viện trợ (…)

Còn không thì Trung Quốc sẽ tiếp tục làm áp lực Việt Nam từ nhiều phía, như từ Campuchia, Lào, Nga, v.v., cũng như từ ngay các cơ sở của Trung Quốc tại Việt Nam.

"Để cho Trung Quốc không có cớ leo thang"

Đối với giáo sư Ngô Vĩnh Long, Việt Nam không rơi vào bẫy của Trung Quốc, vẫn đẩy mạnh chiến dịch ngoại giao để tìm hậu thuẫn từ các nước khác nhưng tiếp tục tránh không cho Trung Quốc có cớ để leo thang.

Ngô Vĩnh Long : Trên lãnh vực đối ngoại, Việt Nam đã có những cố gắng như nâng cấp quan hệ với Ấn Độ, vận động Singapore để qua đó làm áp lực các nước khác trong ASEAN, và tăng cường hợp tác với Pháp để kéo các nước khác ở Âu Châu ngày càng tham gia vào hồ sơ Biển Đông và an ninh khu vực Đông Nam Á.

Trong thời điểm hiện tại thì Việt Nam chỉ muốn hoạt động cầm chừng để phòng hờ và để cho Trung Quốc không có cớ leo thang. Ngoài việc để cho Trung Quốc có thời gian điều chỉnh chính sách bắt nạt của mình đối với các nước trong khu vực, Việt Nam cũng muốn mua thời gian để giải quyết các vấn đề nội bộ đang càng ngày càng căng thẳng và khó khăn.

Thái đô rất ngoại giao của Việt Nam đối với Trung Quốc có thể nói là nhằm hóa giải ba nhân tố được cho là có thể bất lợi cho Việt Nam trong việc tranh thủ dư luân quốc tế chống lại các yêu sách chủ quyền rộng khắp của Trung Quốc tại Biển Đông.

3 bất lợi: ASEAN bất lực, Philippines đổi hướng, Mỹ phân tâm ?

Giới phân tích thường nhắc đến ba yếu tố, mà gần đây nhất là việc Bắc Kinh đã dùng các thủ đoạn hậu trường và đã thành công trong việc khóa miệng ASEAN, không cho nhắc đến phán quyết quốc tế về Biển Đông, cho dù đó là một sự kiện tối quan trọng cho an ninh khu vực.

Nhân tố thứ hai là việc Tân tổng thống Philippines, nước đứng mũi chịu sào trong vụ kiện Trung Quốc ra trước quốc tế lại bất ngờ bắn đi những tín hiệu hòa dịu về phía Bắc Kinh, trong lúc lại có một số thái độ cứng rắn hơn đối với Mỹ, nước đã hết sức hậu thuẫn cho Manila trong việc chống đỡ sức ép đến từ Bắc Kinh trên vấn đề Biển Đông trong thời gian trước đây.

Nhân tố thứ ba là sự kiện nước Mỹ, vào thời điểm này, cũng đã có vẻ tránh gây căng thẳng với Bắc Kinh, một động thái rất dễ hiểu khi ta biết rằng Hoa Kỳ đang trong thời kỳ tranh cử tổng thống, và chính quyền mãn nhiệm thường tránh có những động thái có khả năng gây trở ngại cho chính quyền kế nhiệm.

Tuy nhiên, đối với giáo sư Ngô Vĩnh Long, không nên xem các nhân tố đó là hoàn toàn bất lợi cho Việt Nam.

Ngô Vĩnh Long : Tôi thì lạc quan hơn. Trước hết tôi không nghĩ Philippines càng ngày càng ngã về Trung Quốc. Tổng thống Duterte có thể ăn nói rất lỗ mãng và hàm hồ, nhưng ông ta cũng nói rõ rằng Philippines sẽ đàm phán với Trung Quốc để làm tốt quan hệ song phương, nhưng dựa trên phán quyết của Toà Án Trọng Tài Thường Trực.

Tôi nghĩ rằng Philippines sẽ không thể để cho Trung Quốc chiếm toàn bộ khu vực Scarborough, rộng khoảng 150 dặm vuông, vì như thế sẽ ngăn chặn tất cả lưu thông từ phía nam qua eo biển Malacca lên đến Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật qua giữa đất liền của Philippines và Scarborough (…)

Thái độ dường như hững hờ của Duterte trong hiện tại cũng như sự bất lực của ASEAN như là một hiệp hội nói chung, lại càng làm tăng giá trị của Việt Nam, một phần là vì Việt Nam có bờ biển và khu đặc quyền kinh tế dài nhất trong khu vực Biển Đông cho nên ảnh hưởng của sự đe doạ an ninh ở Biển Đông là lớn nhất đối với Việt Nam.

Về phía Mỹ, thái độ có vẻ bất quan tâm trong hiện tại thật ra có hai điều tích cực. Trước hết là để cho Trung Quốc có thời gian hạ hoả, sau đó, nếu Trung Quốc vẫn không thượng tôn luật pháp quốc tế và tiếp tục đe doạ an ninh ở Biển Đông thì sau bầu cử ở Mỹ, chính quyền mới sẽ có cớ mà chứng minh cho dân chúng họ, cũng như đối với dư luận của thế giới, rằng vai trò của Mỹ trong vấn đề bảo vệ luật pháp quốc tế và an ninh trên biển là tối quan trọng.

Nhìn chung, giáo sư Ngô Vĩnh Long cho rằng trong giai đoạn sắp tới, Việt Nam cần phải tiếp tục đẩy mạnh các nỗ lực vận động quốc tế và khu vực góp sức cùng Việt Nam trong việc bảo vệ an ninh tại Biển Đông và nhất là phát huy việc tôn trọng luật pháp quốc tế trên biển, điều mà Trung Quốc đang chứng tỏ là họ coi thường.

RFI : Thủ tướng Việt Nam vừa công du Trung Quốc trong năm ngày, và đã tiếp xúc với hầu hết các lãnh đạo Trung Quốc. Hai bên cũng đã ra một thông cáo chung về quan hệ song phương. Giáo sư nhận xét sao về quan hệ Việt Trung vào lúc này? Đâu là những điểm mới đáng chú ý?

Ngô Vĩnh Long: Vào thời điểm này, Trung Quốc và Việt Nam muốn chú trọng vào quan hệ kinh tế và thương mại để giảm bớt căng thẳng trên các lãnh vực chính trị, đặc biệt là những vấn đề nổi cộm về an ninh đối với Việt Nam trên đất liền cũng như ở Biển Đông.

Do đó, ta thấy trong 9 văn kiện và bản ghi nhớ về hợp tác mà hai bên đã ký, có 4 hiệp định quan trọng về kinh tế và thương mại. Đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam là hai hiệp định sau đây:

Hiệp định gia hạn bổ sung quy hoạch phát triển 5 năm hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Trung Quốc giai đoạn 2017–2021 và Hiệp định hợp tác kinh tế kỹ thuật về cung cấp khoản viện trợ không hoàn lại giữa chính phủ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam và Chính phủ nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa.

RFI : Trên vấn đề Biển Đông, giới quan sát đã rất chú ý đến hai lập luận rất xưa cũ của Trung Quốc đã được ông Tập Cận Bình nhắc lại với ông Nguyễn Xuân Phúc tại Bắc Kinh : « Việt Nam phải chú ý đến đại cục » và « tranh chấp phải được giải quyết qua phương thức song phương ». Trong bối cảnh vấn đề Biển Đông có nhiều diễn biến quan trọng, nhất là sau phán quyết của Tòa Thường Trực La Haye được cho là có ảnh hưởng đến tranh chấp Trường Sa, Hoàng Sa giữa Việt Nam và Trung Quốc, theo giáo sư, thông điệp mà Trung Quốc nhắn gửi tới Việt Nam là gì?

Ngô Vĩnh Long : Thông điệp của Trung Quốc đối với hồ sơ Biển Đông là Việt Nam không nên thừa thắng xông lên. Nếu chịu nhịn nhục thì Trung Quốc sẽ không những tiếp tục hợp tác trong các lãnh vực kinh tế và thương mại, mà còn tăng viện trợ.

Hiệp định khung về khoản vay bổ sung 250,62 triệu đô là cho tuyến đường sắt đô thị Cát Linh-Hà Đông và Bản ghi nhớ về việc trao tặng thiết bị, trị giá 20 triệu nhân dân tệ, để hỗ trợ ứng phó biến đổi khí hậu là hai chứng minh cụ thể.

Còn không thì Trung Quốc sẽ tiếp tục làm áp lực Việt Nam từ nhiều phía, như từ Campuchia, Lào, Nga, v.v., cũng như từ ngay các cơ sở của Trung Quốc tại Việt Nam.

RFI : Chính quyền Việt Nam cho đến nay đã biết rất rõ các ngón đòn gây sức ép của Trung Quốc. Trong tình hình hiện nay, theo giáo sư, Việt Nam đã có phản ứng cụ thể ra sao? Có thỏa đáng hay chưa?

Ngô Vĩnh Long : Đúng là Việt Nam biết rất rõ, cho nên phản ứng của Việt Nam cũng phải như thế nào để Trung Quốc khỏi phản ứng mạnh trở lại.

Trên lãnh vực đối ngoại thì Việt Nam đã có những cố gắng như nâng cấp quan hệ với Ấn Độ, vận động Singapore để qua đó làm áp lực các nước khác trong ASEAN, và tăng cường hợp tác với Pháp để kéo các nước khác ở Âu Châu ngày càng tham gia vào hồ sơ Biển Đông và an ninh khu vực Đông Nam Á.

Trong thời điểm hiện tại thì Việt Nam chỉ muốn hoạt động cầm chừng để phòng hờ và để cho Trung Quốc không có cớ leo thang. Ngoài việc để cho Trung Quốc có thời gian điều chỉnh chính sách bắt nạt của mình đối với các nước trong khu vực, Việt Nam cũng muốn mua thời gian để giải quyết các vấn đề nội bộ đang ngày càng căng thẳng và khó khăn.

RFI : Theo nhiều nhà phân tích, trong hồ sơ Biển Đông, bối cảnh chung hiện nay như đang có những diễn biến không mấy thuận lợi cho Việt Nam như thái độ ngày càng ngả về Trung Quốc của Philippines, tình trạng bất lực của ASEAN, thái độ bớt quan tâm của Mỹ do tình hình bầu cử. Nhận định của giáo sư ra sao?

Ngô Vĩnh Long : Tôi thì lạc quan hơn. Trước hết tôi không nghĩ Philippines càng ngày càng ngã về Trung Quốc. Tổng thống Duterte có thể ăn nói rất lỗ mãng và hàm hồ, nhưng ông ta cũng nói rõ rằng Philippines sẽ đàm phán với Trung Quốc để làm tốt quan hệ song phương, nhưng dựa trên phán quyết của Toà Án Trọng Tài Thường Trực.

Tôi nghĩ rằng Philippines sẽ không thể để cho Trung Quốc chiếm toàn bộ khu vực Scarborough, rộng khoảng 150 dặm vuông, vì như thế sẽ ngăn chặn tất cả lưu thông từ phía nam qua eo biển Malacca lên đến Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật qua giữa đất liền của Philippines và Scarborough.

Nên nhớ rằng từ khi Trung Quốc đe doạ an ninh ở Biển Đông qua việc thiết lập căn cứ quân sự ở Hoàng Sa, thì khoảng 60% dầu khí sau khi qua Eo Biển Malacca đã chuyển hướng qua phía đông để đi dọc Philippines lên hướng bắc. Đó là một trong những lý do chính Trung Quốc đã đánh chiếm Scarborough.

Tuy nhiên, thái độ dường như hững hờ của Duterte trong hiện tại cũng như sự bất lực của ASEAN như là một hiệp hội nói chung, lại càng làm tăng giá trị của Việt Nam, một phần là vì Việt Nam có bờ biển và khu đặc quyền kinh tế dài nhất trong khu vực Biển Đông cho nên ảnh hưởng của sự đe doạ an ninh ở Biển Đông là lớn nhất đối với Việt Nam.

Về phía Mỹ thì thái độ có vẻ bớt quan tâm trong hiện tại thật ra có hai điều tích cực. Trước hết là để cho Trung Quốc có thời gian hạ hoả, sau đó, nếu Trung Quốc vẫn không thượng tôn luật pháp quốc tế và tiếp tục đe doạ an ninh ở Biển Đông thì sau bầu cử ở Mỹ, chính quyền mới sẽ có cớ mà chứng minh cho dân chúng họ, cũng như đối với dư luận của thế giới, rằng vai trò của Mỹ trong vấn đề bảo vệ luật pháp quốc tế và an ninh trên biển là tối quan trọng.

RFI : Trong tình hình hiện nay, Việt Nam có thể làm những gì ?

Ngô Vĩnh Long : Theo tôi, trong tình hình hiện nay, Việt Nam nên tiếp tục nhắc nhở thế giới về vai trò của Việt Nam đối với vấn đề bảo vệ an ninh ở Biển Đông và luật pháp quốc tế trên biển, để vận động sự ủng hộ của dư luận thế giới nói chung.

Đối với các nước ven biển – và điều này rất quan trọng - Việt Nam nên tăng cường hợp tác và trao đổi, kể cả đối với Philippines. Ông Duterte có thể ăn nói lung tung, nhưng các chính trị gia khác và các chuyên gia của nước này vẫn phải lo bảo vệ an ninh và lợi ích của Philippines về lâu về dài.

Và trong vấn đề này, các nước ven Biển Đông - trong đó có Philippines, Malaysia… - có thể sẽ cùng nhau làm áp lực trên ASEAN, cũng như vận động thế giới. Cho nên Việt Nam phải tiếp tục trao đổi với các nước ven biển trong khu vực.

Trọng Nghĩa
RFI

08:00

Trung Quốc tập trận trên Biển Nhật Bản, mở rộng căn cứ gần Hoa Đông

Trung Quốc tập trận trên Biển Nhật Bản, mở rộng căn cứ gần Hoa Đông - Quân đội Trung Quốc tập trận, ngày 22/07/2014. REUTERS/Petar Kujundzic

Các tin khác »

Trong một động thái phô trương uy lực trước Tokyo, Hải Quân Trung Quốc lại tiến hành tập trận trên Biển Nhật Bản. Thông tin về cuộc tập trận được nhật báo của Quân Đội Trung Quốc tiết lộ vào ngày 19/08/2016, nhưng không cho biết là cuộc tập trận diễn ra ở nơi nào trên Biển Nhật Bản. Mặt khác, báo chí Nhật tiết lộ : Bắc Kinh đang củng cố một căn cứ chỉ cách quần đảo Senkaku/Điếu Ngư 100 cây số.

Trong một bản tin, tờ báo chính thức của quân đội Trung Quốc chỉ nói mập mờ là một số tàu của Trung Quốc, trên đường về sau khi tham gia cuộc tập trận RIMPAC của Mỹ ở khu vực Tây Thái Bình Dương, đã tổ chức diễn tập « ở một nơi nào đó » trên Biển Nhật Bản. Biển Nhật Bản là tuyến đường chiến lược, nằm giáp Nhật Bản, Nga, Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên.

Như thông lệ, Bắc Kinh vẫn xác định đó là hoạt động thường xuyên, nhằm tăng cường năng lực chiến đấu xa bờ cho hạm đội Trung Quốc, phù hợp với luật pháp quốc tế, và « không nhắm vào riêng một quốc gia, khu vực hay mục tiêu nào ».

Giới quan sát tuy nhiên đã gắn liền thông tin về cuộc tập trận với một loạt hành động khiêu khích mới đây của Trung Quốc trên vùng Biển Hoa Đông, nằm ở phía nam Biển Nhật Bản, khi Bắc Kinh liên tiếp xua cả trăm tàu cá, có cả chục tàu Hải Cảnh Trung Quốc đi theo bảo vệ, tiến sát vào vùng biển quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, hiện do Nhật Bản quẩn lý nhưng bị Bắc Kinh đòi chủ quyền.

Các động thái kể trên - bị Tokyo đánh giá là khiêu khích - đã diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang mở rộng một căn cứ quân sự trong khu vực quần đảo Nam Kỉ (Nanji), ngoài khơi thành phố cảng Ôn Châu, thuộc tỉnh Chiết Giang. Chuỗi đảo này chỉ cách quần đảo Senkaku/Điếu Ngư khoảng 100 cây số, còn gần Senkaku hơn cả Okinawa, nơi đặt các căn cứ quân sự của Mỹ.

Theo hãng tin Nhật Bản Kyodo vào ngày 19/08, nhiều nguồn tin vừa cho biết là Trung Quốc đã xây xong một cầu tầu lớn dùng cho chiến hạm tại căn cứ quân sự trên đảo Nam Kỉ. Một số tàu chiến Trung Quốc đã cặp bến này. Điểm đáng ngại là cầu tàu trên đảo Nam Kỉ, với chiều dài từ 70 đến 80m, có khả năng tiếp nhận các tàu đổ bộ cỡ lớn của Trung Quốc.

Theo các nguồn tin trên, căn cứ quân sự ở Nam Kỉ đã được Trung Quốc ráo riết củng cố và mở rộng trong thời gian qua, với mục tiêu là chuẩn bị đối phó với Nhật Bản và Hoa Kỳ, hai nước không ngừng chỉ trích các hành vi ngày càng quyết đoán của Trung Quốc trên cả Biển Hoa Đông lẫn Biển Đông.

Trên những hòn đảo đã có một hệ thống radar tiên tiến và một sân bay trực thăng thích hợp với loại trực thăng dùng trên tàu sân bay. Trung Quốc cũng có ý định xây dựng một phi đạo quân sự trên đảo.

Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng có một kế hoạch xây dựng một căn cứ quan trọng cho lực lượng Hải Cảnh tại Ôn Châu, với nhiệm vụ yểm trợ cho các chiếc tàu phụ trách khu vực Senkaku/Điếu Ngư.

Trọng Nghĩa
RFI

07:42

Trung Quốc tập trận trên Biển Nhật Bản, mở rộng căn cứ gần Hoa Đông

Trung Quốc tập trận trên Biển Nhật Bản, mở rộng căn cứ gần Hoa Đông - Quân đội Trung Quốc tập trận, ngày 22/07/2014. REUTERS/Petar Kujundzic

Các tin khác »

07:11

Biển Đông: Manila sẵn sàng để Bắc Kinh đồng khai thác một số nơi?

Cựu tổng thống Philippine Fidel Ramos trả lời báo chí tại Hồng Kông về phán quyết của Tòa Trọng Tài La Haye. © Reuters

Các tin khác »

Phải chăng Philippines sẵn sàng nhượng bộ Trung Quốc trên vấn đề Biển Đông để cải thiện quan hệ ? Câu hỏi này được đặt ra sau tuyên bố ngày 13/08/2016 của cựu tổng thống Philippines Fidel Ramos, được đương kim tổng thống Rodrigo Duterte cử làm phái viên đàm phán với Trung Quốc. Theo ông Ramos, hai bên đã bàn về việc thiết lập một cơ chế ngoại giao « hai kênh », cho phép hợp tác trong một số lĩnh vực, song song với việc giải quyết riêng rẽ « các vấn đề gây tranh cãi » như tranh chấp Biển Đông.

Theo hãng tin Pháp AFP, ông Fidel Ramos cùng với cựu bộ trưởng Nội Vụ Philippines Rafael Alunan, đã đề xuất ý tưởng này nhân các cuộc tiếp xúc tại Hồng Kông với các đại diện của Trung Quốc, trong đó có bà Phó Oánh, chủ tịch Ủy Ban Đối Ngoại Quốc Hội Trung Quốc.

Theo ông Alunan, hai bên đã thảo luận về việc « khuyến khích cơ chế kênh hai (thuật ngữ tiếng Anh gọi là Track Two) hay là cơ chế trao đổi ý kiến giữa các trung tâm tham vấn (think-tank) », một hình thức cho phép hai bên « thảo luận các vấn đề gây tranh cãi ».

Trong ngoại giao, kênh 1 là kênh giữa các chính phủ, còn kênh 2 là kênh đối thoại không chính thức, chủ yếu là giữa các viện nghiên cứu chiến lược, nhằm thúc đẩy đối thoại trên những vấn đề tranh chấp mà nền ngoại giao chính phủ chưa thể giải quyết được.

Phái viên Philippines không nói rõ là các « trung tâm tham vấn » nào sẽ tham gia vào việc thảo luận những vấn đề « gây tranh cãi », ám chỉ đến vấn đề tranh chấp lãnh thổ giữa hai nước trên Biển Đông.

Khi được hỏi là tại Hồng Kông, phía Philippines có thảo luận với phía Trung Quốc về phán quyết Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye hay không, cựu tổng thống Ramos khẳng định « Chúng tôi không hề đề cập đến. »

Nếu đúng như ông Ramos khẳng định, như vây là Philippines đã khuất phục trước yêu sách của Trung Quốc, từng đòi hỏi là Manila không được nói đến phán quyết mà Bắc Kinh cực lực phủ nhận trong các cuộc đàm phán song phương. Tuy nhiên, cả ông Ramos lẫn Alunan đều nhấn mạnh rằng họ chỉ phái viên không chính thức, còn các cuộc đàm phán chính thức sau này sẽ do những người khác đảm trách.

Ý tưởng đồng khai thác đã được ông Ramos gợi lên khi ông cho biết là ông đã thảo luận với phía Trung Quốc về « vấn đề đánh cá », một hồ sơ liên quan đến vụ việc là từ năm 2012 đến nay, Trung Quốc đã xua đuổi ngư dân Philippines ra khỏi vùng bãi cạn Scarborough, trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, chỉ cách bờ biển Philippines 230 km (140 hải lý), nhưng lại cách đảo Hải Nam Trung Quốc đến 650 km.

Ông Ramos tiết lộ rằng ông đã thảo luận việc khôi phục lại tình trạng trước năm 2012, khi ngư dân Trung Quốc, Philippines và cả ngư dân Việt Nam được tự do đến hoạt động ở vùng Scarborough. Tuy nhiên, cả ông Ramos lẫn ông Alunan đều cho biết là phía Trung Quốc đã không cam kết gì mà chỉ đơn thuần ghi nhận đề xuất của phía Philippines mà thôi.

Trọng Nghĩa
RFI

15:56

Chiến dịch « lấp liếm » sự thật về Biển Đông của Trung Quốc

Chiến dịch « lấp liếm » sự thật về Biển Đông của Trung Quốc. Hình chụp vệ tinh phi đạo trên đảo Subi của trung tâm CSIS. REUTERS/CSIS

Các tin khác »

Càng gần đến ngày Tòa Án Trọng Tài Thường Trực của Liên Hiệp Quốc tại La Haye (Hà Lan) ra phán quyết về Biển Đông – dự kiến là trong tháng Sáu 2016 - Trung Quốc càng tăng cường nỗ lực lợi dụng các diễn đàn quốc tế để bác bỏ tính chính đáng của phán quyết này. Guồng máy tuyên truyền của Bắc Kinh như đang vận hành hết công suất để biện minh cho việc Trung Quốc phủ nhận thẩm quyền của định chế quốc tế tại La Haye, và tố cáo Philippines, quốc gia khởi kiện là đã hành động phi pháp khi đưa Bắc Kinh ra trước cơ quan trọng tài quốc tế.

Trung Quốc đã phô trương sự kiện là quan điểm của họ về Biển Đông đã được hơn 40 quốc gia trên thế giới ủng hộ, và xu hướng hậu thuẫn cho Bắc Kinh đang càng lúc càng lớn mạnh.

Thực hư của lời khoe này ra sao cho đến nay chưa được rõ, nhưng điều chắc chắn duy nhất là trong vài tháng gần đây, không chỉ có hệ thống truyền thông đối ngoại Trung Quốc, mà hầu hết các nhà ngoại giao Trung Quốc ở các nước đều đã tung bài viết bênh vực cho lập trường Biển Đông của Bắc Kinh lên trang ý kiến của báo chi khắp nơi, không chỉ tại các nước lớn như Mỹ, Anh, Pháp…, mà cả tại các nước nhỏ, không liên quan gì đến Biển Đông như Jamaica chẳng hạn.

Cả một cuộc chiến tranh thông tin để đánh phủ đầu !

Các đại sứ quán Trung Quốc còn thuê nhiều trang quảng cáo trên các tờ báo lớn để tuyên truyền về « chính nghĩa » của Bắc Kinh ở Biển Đông. Một ví dụ cụ thể là hôm 27/05/2016, nhật báo Pháp Le Figaro đã phát hành nguyên một phụ trang với nội dung do tờ báo Trung Quốc China Daily chịu trách nhiệm, mà bài viết ở trang đầu mang tên « Biển Đông, vấn đề nguyên tắc của Bắc Kinh ».

Bài quảng cáo này dĩ nhiên nêu bật – bằng tiếng Pháp – quan điểm chính thống của Trung Quốc về Biển Đông, kết tội Philippines là đã có hành động vi phạm Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển Quốc năm 1982, và thỏa thuận song phương với Bắc Kinh khi kiện Trung Quốc trước tòa án trọng tài quốc tế. Bài viết cũng không quên khoe rằng Bắc Kinh đã nhận được « sự ủng hộ quan trọng » của « cộng đồng quốc tế » gồm 40 nước, đồng thời tự nhận mình là nạn nhân bị Manila « bắt bí »…

Nội dung trên đây chẳng khác gì loạt bài được tờ China Daily công bố trong liên tiếp 4 ngày trước đó, với những nội dung như : « Mưu toan của Manila để bôi nhọ (Bắc Kinh) không thể thay đổi thực tế lịch sử » (26/05) ; « Thủ tục trọng tài do Philippines khởi xướng được xây dựng trên lý do sai trái » (25/05) ; « Trò chia cắt (Biển Đông) của Philippines là một sự khiêu khích dưới vỏ bọc pháp lý » (24/05) ; « Manila giả mù trước thực tế lịch sử » (23/05).

Chiến dịch tuyên truyền của Bắc Kinh dĩ nhiên đã không đánh lừa được giới quan sát. Trong một bài phân tích đăng trên báo mạng Asia Times tại Hồng Kông ngày 31/05 vừa qua, Bill Gertz, một nhà báo kỳ cựu, đã nhận xét rằng sau khi đã gần như hoàn tất việc khống chế Biển Đông, Bắc Kinh hiện đang đẩy mạnh cuộc chiến tranh thông tin để chống lại một phán quyết dự báo là bất lợi đến từ một tòa án quốc tế.

Giáo sư Ngô Vĩnh Long : Trung Quốc “lật lọng” và dối trá

Còn đối với giáo sư Ngô Vĩnh Long, chuyên gia về Biển Đông và Trung Quốc tại Đại Học Maine (Hoa Kỳ), chiến dịch mà Bắc Kinh đang tung ra chỉ nhằm « lấp liếm » sự thật về những hành vi bành trướng của Trung Quốc trên Biển Đông, và tìm cớ biện hộ cho việc chống lại một phán quyết quốc tế.

Trả lời phỏng vấn của Ban Việt Ngữ RFI, giáo sư Long đã nêu bật ý đồ của Trung Quốc khi tiến hành một chiến dịch tuyên truyền, vừa « rầm rộ », vừa « thô thiển », cố tình « lấp liếm sự thật » và « sắp xếp lại sự kiện » để chứng minh rằng Bắc Kinh hoàn toàn có lý khi không chấp nhận sự can thiệp của Tòa án Trọng tài Thường trực La Haye vào vấn đề Biển Đông, bị Philippines khuấy động một cách phi pháp khi nộp đơn kiện Trung Quốc.

RFI :Nội dung lập trường được Trung Quốc rầm rộ quảng bá là gì ?

Ngô Vĩnh Long : Nội dung lập trường được Trung Quốc rầm rộ quảng bá là trước đây khu vực Biển Đông rất yên tĩnh và Trung Quốc đã giúp bảo vệ an ninh trong khu vực cho đến khi Mỹ, một nước ngoài khu vực, cố tình khuấy động để viện cớ xoay trục lại Á Châu và bao vây Trung Quốc.

Những bài báo của các học giả Trung Quốc, các đại sứ Trung Quốc ở một số nước, và những trang quảng cáo trên các báo lớn, cố tình lấp liếm sự thật và sắp xếp lại sự kiện để chứng minh điều này cũng như để tố cáo Mỹ là nước đã xúi giục các nước trong khu vực như Philippines, Malaysia và Việt Nam đứng lên gây rối.

Đặc biệt là Trung Quốc trực tiếp đánh Philippines về vụ kiện trước Tòa Án Trọng Tài Thường Trực hầu mong ảnh hưởng dư luận trước khi Tòa Án này đưa ra phán quyết để lấy cớ không chịu thi hành phán quyết.

RFI : Thoạt nhìn thì thấy có lý, nhưng thực chất thì như thế nào ?

Ngô Vĩnh Long : Thoạt nhìn thấy có lý chỉ đối với những ai không biết gì quá trình đã xảy ra tại khu vực Biển Đông trong 10 năm qua, hay lịch sử của sự bành trướng của Trung Quốc trước đó.
Những ai có chút hiểu biết thì thấy ngay thực chất tuyên truyền của Trung Quốc là quá thô thiển vì những bài báo, những tuyên bố phần lớn lật lọng và nguỵ tạo, để tự cho phía mình bao giờ cũng theo lẽ phải, cũng đúng, còn mọi nước khác, trong đó có Philippines, đều sai và có ý không tốt với Trung Quốc.

RFI :Xin giáo sư cho biết một ví dụ cụ thể về sự « lật lọng » của Trung Quốc ?

Ngô Vĩnh Long : Ví dụ như Trung Quốc nói Philippines là đem Trung Quốc ra kiện mà không có lý do gì hết. Nhưng mà thật ra thì Philippines đã rất nhẫn nại với Trung Quốc, đã nói chuyện song phương với Trung Quốc trong 20 năm, nhưng vô hiệu.

Cuối cùng Philippines mới nói là bí quá, không nói chuyện với Trung Quốc được, cho nên phải đưa Trung Quốc ra tòa án quốc tế để cho tòa án có thể phân giải.

RFI : Chiến dịch vận động ngoại giao của Trung Quốc thành công hay thất bại ?

Ngô Vĩnh Long : Theo tuyên bố của Trung Quốc thì họ đã được gần 40 nước trên thế giới ủng hộ lập trường. Những nước này phần lớn là những nước ngoài khu vực, như nước nhỏ nhất ở Phi Châu là Gambia. Trung Quốc cũng cho biết Brunei, Lào và Campuchia đã ủng hộ lập trường thương lượng song phương của Trung Quốc về tranh chấp Biển Đông. Nhưng Campuchia và Lào đã lập tức phủ nhận tuyên bố của Trung Quốc mặc dầu hai nước này đã bị Trung Quốc làm áp lực bằng nhiều cách.

Áp lực của Trung Quốc rất thô thiển và trịch thượng, kể cả việc đòi các nước G-7 họp ở Nhật tháng Năm vừa qua, là không được đem chuyện Biển Đông và Biển Hoa Đông ra bàn. Nhưng ngày 26/05, các nước G-7 đã ra một thông cáo chung nói lên quan ngại đối với an ninh ở Biển Đông và Biển Hoa Đông, mặc dầu không nêu thẳng tên Trung Quốc.

G-7 cũng kêu gọi việc tuân thủ luật pháp quốc tế chứ không nên đơn phương dùng vũ lực để áp đảo các nước khác. Trung Quốc đã phản đối một cách rất phẫn nộ và nói rằng thông cáo của G-7 là vô trách nhiệm.

RFI : Giáo sư giải thích sao về việc Philippines và Việt Nam như đã để Trung Quốc múa gậy vườn hoang ?

Ngô Vĩnh Long : Trước hết, như tôi vừa nói, cái tuyên truyền của Trung Quốc quá thô thiển, cho nên không cần trả lời, vì thì các nước khác trên thế giới như Anh, Mỹ, Pháp… và các nước trong khu vực đều thấy tính chất giả dối và lật lọng của Trung Quốc là như thế nào.

Về phía Philippines thì tôi nghĩ họ đang chờ phán quyết của Tòa Án Trọng Tài Thường Trực và không muốn cho Trung Quốc có cơ hội viện cớ để xây cất trên bãi cạn Scarborough hay thiết lập một vùng nhận dạng phòng không ở Trường Sa như Trung Quốc đã đe doạ.

Thêm vào đó thì ông Duterte, người vừa được bầu làm tổng thống mới của Philippines, chưa có kinh nghiệm đối ngoại và tưởng là có thể đàm phán tay đôi với Trung Quốc.

Nhưng mà đằng khác thì cũng có thể là Philippines cậy vào việc là đồng minh với Mỹ và gần đây đã cho Mỹ sử dụng căn cứ quân sự trên lãnh thổ của mình nên tự tin là có sự bảo vệ của Mỹ nếu Trung Quốc leo thang. Tháng 3 vừa rồi Philippines và Mỹ đã bắt đầu tiến hành tuần tra chung trên Biển Đông.

Phía Việt Nam thì có quá nhiều khó khăn, trong đó có vụ Vũng Áng, cũng như áp lực của Trung Quốc từ nhiều phai, cho nên cũng có thể là Việt Nam đang mua thời gian để giải quyết các vấn đề cấp bách trong nước, nhất là khi Việt Nam vừa có giàn lãnh đạo mới.

Mặt khác thì tôi nghĩ Việt Nam cũng chờ đợi phán quyết của Tòa Án Trọng Tài Thường Trực. Ngày 02/06/2016, người phát ngôn bộ Ngoại Giao Việt Nam Lê Hải Bình đã trả lời như sau khi được một phóng viên hỏi về trường hợp nếu Trung Quốc không tuân theo phán quyết, thì phía Việt Nam sẽ làm gì :

« Là quốc gia trực tiếp liên quan đến tranh chấp ở Biển Đông, lập trường nhất quán của Việt Nam là ủng hộ việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng các biện pháp hoà bình, phù hợp luật pháp quốc tế, trong đó có Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển »

Như vậy, có thể là Việt Nam đang chờ xem phán quyết của tòa án như thế nào và không muốn cho Trung Quốc có cơ hội để leo thang.

Trọng Nghĩa
RFI

17:19

Bắc Kinh đã thiết kế xong vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông

Bắc Kinh đã thiết kế xong vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông Hai chiếc F/A-18 Super Hornets và hai SU-30MKM/Flanker H của Malaysia,bay phía trên chiến hạm USS Carl Vinson của Mỹ trong cuộc tập trận tại Biển Đông ngày 10/05/2015.

Các tin khác »

Nhật báo Hồng Kông South China Morning Post hôm nay 01/06/2016 đã trích dẫn nhiều nguồn tin thân cận với quân đội Trung Quốc cho biết, Bắc Kinh đã hoàn chỉnh phương án thiết lập một vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông, nhưng sẽ chỉ tuyên bố áp dụng trong trường hợp bị Mỹ lấn lướt. Việc tiết lộ nguồn tin đáng ngại này được cho là nhằm gây thêm sức ép trên Hoa Kỳ vào lúc sắp mở ra cuộc đối thoại chiến lược thường niên gọi là « 2+2 » giữa Bắc Kinh và Washington.

Theo báo South China Morning Post, các nguồn tin phù hợp từ giới có liên hệ mật thiết với quân đội Trung Quốc và từ một chuyên san quốc phòng có uy tín tại Canada đều đã thẩm định rằng Bắc Kinh đã sẵn sàng thiết lập một vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông, hai năm sau khi tuyên bố một vùng tương tự trên Biển Hoa Đông.

Tuy nhiên, theo một nguồn tin từ Trung Quốc thì thời điểm Bắc Kinh công khai tuyên bố vùng nhận dạng đó còn tùy thuộc vào tình hình an ninh trong khu vực, đặc biệt là sự hiện diện quân sự của Mỹ và quan hệ ngoại giao giữa Bắc Kinh với các láng giềng.

Theo nguồn tin trên : « Nếu quân đội Mỹ tiếp tục có hành động khiêu khích nhằm thách thức chủ quyền Trung Quốc trong khu vực thì đó chính là cơ hội tốt để Bắc Kinh tuyên bố một vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông ».

Bao trùm Hoàng Sa và 7 đảo nhân tạo ở Trường Sa

Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) do Trung Quốc tự công bố trên Biển Hoa Đông.. wikipedia

Chuyên san quốc phòng Hán Hòa (tên tiếng Anh là Kanwa Defense Review), trụ sở Canada, cho biết nhiều thông tin cụ thể về quy mô vùng phòng không trên Biển Đông mà Bắc Kinh đã thiết kế, và thời điểm thông báo chính thức là một quyết định chính trị.

Theo Kanwa, vùng nhận dạng phòng không mới của Trung Quốc sẽ dựa vào vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) quanh đảo Phú Lâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa, và quanh 7 đảo nhân tạo vừa được Trung Quốc bồi đắp tại vùng quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Ông Nghê Nhạc Hùng (Ni Lexiong), chuyên gia bình luận quân sự ở Thượng Hải, nói 7 đảo nhân tạo ở Trường Sa đã tạo nền tảng để Trung Quốc lập vùng phòng không trên Biển Đông.

Theo ông Trương Nghị Hoằng (Andrei Chang), tổng biên tập chuyên san Kanwa : « Vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông của Trung Quốc sẽ chồng lấn lên vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, Philippines và Malaysia »,
Nhật báo Hồng Kông đã đặt câu hỏi cho bộ Quốc Phòng Trung Quốc về vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông và đã được trả lời bằng văn bản rằng việc ban bố một vùng phòng không là « quyền của một quốc gia có chủ quyền ».

Về thời điểm thiết lập một vùng như vậy, bộ Quốc Phòng Trung Quốc cũng xác định rằng điều đó tùy thuộc vào vấn đề « liệu Trung Quốc có phải đối mặt với các mối đe dọa an ninh từ trên không hay không và mức độ đe dọa an toàn trên không thế nào ».

Giới quan sát đã nêu bật thái độ tiền hậu bất nhất của Trung Quốc. Theo báo mạng Philippines Rappler, nếu Bắc Kinh tuyên bố một vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông, thì đó sẽ là một sự quay ngoắt hoàn toàn với tuyên bố của bộ Ngoại Giao Trung Quốc năm 2014, theo đó Bắc Kinh không cần đến vùng phòng không tại Biển Đông.

Hoa Kỳ đã nhiều lần cho biết là sẽ không bao giờ công nhận một vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông. Gần đây nhất, vào tháng Ba vừa qua, ông Robert Work, thứ trưởng Quốc Phòng Mỹ đã lại nhắc lại rằng Hoa Kỳ sẽ không công nhận một vùng cấm tương tự trên Biển Đông như đã từng không công nhận vùng nhận dạng phòng không trên Biển Hoa Đông.

Trung Quốc từng thiết lập ADIZ trên biển Hoa Đông vào tháng 11/2013, bao trùm lên cả quần đảo Senkaku/Điếu Ngư có tranh chấp với Nhật Bản. Động thái này đã bị cả Mỹ, Nhật Bản lẫn Hàn Quốc cực lực phản đối.

***

Biển Đông: Vì hung hăng, Trung Quốc sắp mất thêm «bạn» Malaysia ?

Hai chiếc F/A-18 Super Hornets và hai SU-30MKM/Flanker H của Malaysia,bay phía trên chiến hạm USS Carl Vinson của Mỹ trong cuộc tập trận tại Biển Đông ngày 10/05/2015.. LT. JONATHAN PFAFF / US NAVY / AFP

Trước việc Trung Quốc ra oai tại Biển Đông, Malaysia đang cân nhắc phản ứng cứng rắn hơn. Trong một phóng sự công bố hôm nay, 01/06/2016, hãng tin Anh Reuters đã đưa ra nhận định như trên về chuyển biến gần đây trong chính sách Biển Đông của Kuala Lumpur, từ một thái độ nhẫn nhịn đang ngày càng có dấu hiệu cứng rắn hơn trước các động thái hung hăng áp đặt chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông.

Hãng tin Anh đã nêu bật một sự cố xẩy ra hồi tháng Ba vừa qua tại khu vực bãi cạn South Luconia, nằm ở phía nam Biển Đông, hiện do Malaysia quản lý nhưng bị Trung Quốc đòi chủ quyền. Một hôm, khi đang tuần tra trong khu vực, một chiếc tàu của lực lượng tuần duyên Malaysia đã đột nhiên thấy một chiếc tàu lớn lao thẳng về phía họ với tốc độ cao và hụ còi inh ỏi. Khi tiến gần đến nơi, chiếc tàu lạ đã bẻ lái ngoặt sang hướng khác, để lộ dòng chữ « Cảnh Sát Biển Trung Quốc » trên thân tàu.

Theo một quan chức thuộc Cơ Quan Thực Thi Hàng Hải Malaysia (MMEA), họ đã phát hiện tàu cảnh sát biển Trung Quốc nhiều lần xung quanh khu vực bãi cạn South Luconia, ngoài khơi thị trấn giàu dầu mỏ Miri thuộc bang Sarawak của Malaysia, thế nhưng hôm đó hành động lao tàu như vậy « chẳng khác gì một mưu toan tấn công, có thể là để hù dọa ». Viên chức này xin giấu tên, nhưng đã cho hãng Reuters xem một đoạn video ghi lại sự cố chưa hề được báo cáo đó.

Hành động hung hăng kể trên của tàu hải cảnh Trung Quốc xẩy ra vào lúc dư luận Malaysia đang hết sức quan ngại trước vụ hàng trăm tàu cá Trung Quốc xuất biện trong khu vực South Luconia, có tàu hải cảnh Trung Quốc đi theo bảo vệ.

Chính trong bối cảnh đó mà nhiều tiếng nói đã vang lên đòi chính quyền Malaysia phải có phản ứng dứt khoát hơn đối với hành vi coi thường Malaysia của Trung Quốc, và từ bỏ thái độ nhẫn nhịn vốn có để khỏi đụng chạm một đối tác thương mại và một nhà đầu tư lớn.

Liên tiếp trong hai năm 2013 và 2014, Hải Quân Trung Quốc đã hai lần kéo đến tập trận ngay tại bãi cạn James Shoal mà Malaysia tuyên bố chủ quyền, cách bờ biển bang Sarawak không đầy 50 hải lý. Thế nhưng Kuala Lumpur đã công khai giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của hành vi khiêu khích đó. Cũng như vậy, Malaysia cũng đã làm ngơ trước vụ ngư dân Malaysia ở cảng Miri, bang Sarawak bị lực lượng võ trang trên tàu Cảnh Sát Biển Trung Quốc hiếp đáp.

Thế nhưng, sau vụ 100 tàu cá Trung Quốc tại bãi cạn South Luconia tháng Ba vừa qua, Malaysia như đã thay đổi thái độ. Theo hãng Reuters, một viên tướng cấp cao của Malaysia đã cho rằng Kuala Lumpur bây giờ cần phải đứng lên chống lại những hành vi xâm nhập hải phận Malaysia do Trung Quốc tiến hành. Để trấn an dân tình, chính quyền Kuala Lumpur còn loan báo cho triển khai tàu Hải Quân đến khu vực, và trong một động thái hiếm hoi, cho triệu mời đại sứ Trung Quốc lên để đòi giải thích rõ vụ việc.

Vấn đề là Bắc Kinh vẫn phớt lờ phản đối của Kuala Lumpur. Bộ Ngoại Giao Trung Quốc không hề nhận lỗi, với luận điệu cố hữu là tàu cá của họ chỉ đánh bắt bình thường ở « các vùng biển liên quan ».

Phải chăng thái độ « ngoan cố » của Trung Quốc đã khiến Malaysia nổi giận ? Chỉ biết là một vài tuần sau đó, Malaysia đã công bố kế hoạch thiết lập một căn cứ hải quân tiền phương gần Bintulu, phía Nam của Miri.Theo bộ trưởng Quốc Phòng Malaysia, cơ sở đó sẽ có trực thăng, máy bay do thám không người lái và một lực lượng đặc nhiệm, có nhiệm vụ bảo vệ tài sản dầu mỏ và khí đốt phong phú của đất nước.

Kuala Lumpur đã giải thích đó là để đối phó với nguy cơ tấn công của tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo, đang hoạt động tại miền Nam Philippines, tức là cách đấy hàng trăm cây số về phía Đông Bắc. Nhưng theo Ian Storey, chuyên gia về Biển Đông tại Viện Nghiên Cứu Đông Nam Á ở Singapore, ông không hề tin rằng Daech là mục tiêu, hàm ý rằng hành vi trên Biển Đông của Trung Quốc mới là đích nhắm thực sự.

Trọng Nghĩa
RFI

15:35

Biển Đông : Indonesia tăng cường lực lượng ở Natuna để chống Trung Quốc

Indonesia triển khai hệ thống phòng không Oerlikon Skyshield trên Biển Đông.

Các tin khác »

Bị Bắc Kinh công khai khiêu khích ngoài khơi quần đảo Natuna, Jakarta bắt đầu phản ứng một cách dứt khoát hơn. Tạp chí quốc phòng Anh IHS Jane’s ngày 05/07/2016 đã tiết lộ kế hoạch của Jakarta, tăng cường đáng kể lực lượng của mình tại vùng quần đảo của mình trên Biển Đông. Nổi bật nhất trong kế hoạch này là quyết định triển khai hệ thống phòng không tối tân nhất của Indonesia đến vùng đảo xa này để sẵn sàng đối phó với Trung Quốc.

Theo biên bản mà tạp chí Anh có được về một cuộc họp giữa tướng Gatot Nurmantyo, tư lệnh quân đội Indonesia, với Ủy Ban Quốc Phòng, Tình Báo và Ngoại Vụ Hạ Viện Indonesia, thì Không Quân Indonesia sắp triển khai bốn đơn vị đặc nhiệm trên bộ lên đảo Pulau Natuna Besar, đảo lớn nhất thuộc vùng quần đảo Natuna ở Biển Đông. Đây là các đơn vị được trang bị hệ thống phòng không Oerlikon Skyshield, một dàn cao xạ tự động đa năng 35 ly, có thể bắn 1.000 phát mỗi phút, và sử dụng loại đạn được hướng dẫn chính xác.

Cũng theo IHS Jane’s, trong cuộc họp kể trên, quân đội Indonesia còn xin ngân sách để tăng cường đáng kể lực lượng đồn trú tại quần đảo Natuna, bao gồm việc trang bị thêm các hệ thống phòng không tầm trung trên đảo Pulau Natuna Besar, xây thêm cơ sở để đón tám chiến đấu cơ loại Su-27, Su-30 hoặc F-16 sắp được đưa đến căn cứ không quân Ranai ở thủ phủ quần đảo Natuna. Một phi đội máy bay không người lái cũng sẽ được bố trí tại Natuna, hai căn cứ không quân và hải quân tại chỗ được mở rộng, trong lúc số lính đồn trú sẽ nhân đôi, đạt mức 2000 quân từ nay đến cuối năm.

Natuna là một quần đảo gồm 270 đảo ở phía Nam Biển Đông, nằm giữa bán đảo Mã Lai và đảo Borneo. Chủ quyền quần đảo này thuộc về Indonesia, nhưng một phần vùng đặc quyền kinh tế của Natuna lại bị đường lưỡi bò của Trung Quốc trên Biển Đông ăn vào. Theo các nhà phân tích, Trung Quốc đã có những hành vi hung hăng nhắm vào Indonesia từ lâu, nhưng Jakarta hầu như không phản ứng để duy trì mối quan hệ hữu hảo về mặt kinh tế.

Tuy nhiên, các hành vi khiêu khích rõ rệt của Trung Quốc trong thời gian gần đây đã buộc Indonesia phải thay đổi quan điểm, đặc biệt là vụ việc hôm 19/04 vừa qua, khi tàu tuần cảnh Trung Quốc đã can thiệp thô bạo để đánh tháo cho một tàu cá Trung Quốc bị tuần duyên Indonesia chận bắt ngoài khơi Natuna. Điều đáng nói là khi bị chất vấn, Bắc Kinh đã thản nhiên biện minh cho hành vi của mình bằng luận điểm : khu vực đó là ngư trường truyền thống của Trung Quốc.

Đối với giới quan sát, quyết định tăng cường đáng kể lực lượng quan sự đóng tại quần đảo Natuna như đã biến nơi đây thành tiền đồn chống lại các hành vi hung hăng của Trung Quốc nhắm vào Indonesia. Điều này thể hiện một sự chuyển đổi quan trọng trong cái nhìn của Jakarta đối với hiểm họa Trung Quốc, bị cho là có thể đe dọa sự toàn vẹn lãnh thổ của Indonesia.

Trọng Nghĩa
Theo RFI

Indonesia Deploys Anti-Air System in S. China Sea - The Maritime Executive

File image courtesy Rheinmetall

On Thursday, Jane's Defense reported that Indonesia is planning to deploy Swiss-made Skyshield air defense systems to the Natuna Islands in the South China Sea.

The Oerlikon Skyshield is a 35 mm automatic anti-aircraft / anti-missile cannon capable of 1,000 rounds per minute. Four air force units operating the system will be deployed on the island of Pulau Natuna Besar, near the Ranai military airbase.

Janes obtained the news from a meeting transcript discussing funding for Indonesia's air force. In addition to the initial deployment, the service branch requested the purchase of additional air defense systems for an expanded air wing at Ranai, which is to be completed by 2019.

Indonesia's government has been considering the expansion of its military presence in the Natuna Islands since at least 2015. A portion of China's "nine dash line" claim passes through Indonesia's exclusive economic zone extending from the Natunas, and defense officials have expressed unease that China might wish to claim some of the regions' rich oil and gas reserves as its own. China has publicly acknowledged the legitimacy of Indonesia's claim, but a recent diplomatic incident involving a Chinese coast guard vessel inside Indonesian waters near the Natunas has raised questions about the permanence of that stance.

The Skyshield systems will add to the growing inventory of military equipment forward deployed in the South China Sea. Chinese forces have installed mobile air defense missile batteries on Woody Island in the Paracels; the Vietnamese Navy has begun regular patrols with ultra-quiet diesel-electric submarines; and the United States has reached a cooperative agreement with the Philippines for the use of its military bases for American forces. To the north, in the East China Sea, Japan has begun repositioning military units to its far-flung holdings in the Senkaku Islands, which are also claimed by China.

By MarEx
2016-04-06 12:37:29

14:03

Mỹ điều động nhóm tàu sân bay tấn công Stennis vào Biển Đông

Tàu sân bay USS Theodore Roosevelt (CVN 71) ở biển Đông ngày 05/11/2015. AFP PHOTO / US NAVY /Specialist 3rd Class Josh Petrosino

Các tin khác »

Trong một động thái được cho là nhằm mục tiêu phô trương lực lượng, Mỹ đã phái một tiểu hạm đội tàu sân bay vào vùng Biển Đông đang có tranh chấp giữa Trung Quốc và các láng giềng. Tuy nhiên, một phát ngôn viên Hạm Đội 7 của Hải Quân Mỹ cho rằng đó chỉ là một hoạt động bình thường của Hoa Kỳ tại khu vực Tây Thái Bình Dương.

Tiểu hạm đội tàu sân bay Mỹ bao gồm hàng không mẫu hạm John C. Stennis, hai khu trục hạm Stockdale và Chung-Hoon, hai tuần dương hạm Antietam và Mobile Bay cùng với soái hạm Blue Ridge của Hạm Đội 7. Theo báo chí Mỹ, đội tàu đã bắt đầu hoạt động tại Biển Đông từ hơn 24 tiếng đồng hồ vừa qua.

Giới phân tích : Phô trương sức mạnh

Theo các nhà quan sát, vào lúc tình hình Biển Đông căng thẳng hẳn lên do các hành động triển khai vũ khí và xây dựng cơ sở có mục tiêu quân sự của Trung Quốc ở hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, việc Mỹ phái một nhóm tàu sân bay tấn công hùng hậu đến Biển Đông là một động thái thị uy nhắm vào Trung Quốc đồng thời trấn an các nước trong khu vực.

Trả lời nhật báo Mỹ USA Today, ông Jerry Hendrix, cựu sĩ quan Hải Quân Mỹ, hiện là chuyên gia phân tích tại Trung Tâm An Ninh Mới (Center for a New American Security) tại Washington, đã nhận định : « Rõ ràng là Hải quân và (Bộ Quốc phòng) muốn cho thấy quyết tâm của Mỹ trong thực hiện đầy đủ cam kết hiện diện và bảo vệ quyền tự do hàng hải trong trong khu vực ».

Đối với chuyên gia này : « Với một nhóm tàu sân bay tác chiến hoàn chỉnh, kèm theo là soái hạm của hạm đội, Hải Quân Mỹ đang cho thấy lợi ích của mình trải rộng đến đâu, và năng lực triển khai sức mạnh của mình trên toàn thế giới ».

Hải Quân Mỹ : Hoạt động bình thường

Về phần mình, Hải Quân Mỹ khẳng định rằng việc tiểu hạm đội tàu sân bay Stennis đến Biển Đông là một hoạt động bình thường.

Trong một tuyên bố chính thức, phát ngôn viên Hạm Đội 7, trung tá Clay Doss khẳng định : « Từ nhiều thập niên qua, chiến hạm và phi cơ Mỹ vẫn thường xuyên hoạt động trên toàn bộ khu vực Tây Thái Bình Dương – trong đó có cả Biển Đông… Chỉ tính riêng năm 2015, tàu của Hạm Đội Thái Bình Dương đã có khoảng 700 lượt hoạt động tại Biển Đông ».

Gần đây, Hoa Kỳ đã liên tiếp tố cáo Trung Quốc tăng tốc độ quân sự hóa Biển Đông, triển khai tên lửa địa đối không HQ-9 và máy bay tiêm kích trên đảo Phú Lâm (Hoàng Sa), xây dựng sân bay và đài radar tần số cao trên một số đảo nhân tạo vừa bối đắp tại Trường Sa.

Đối với đô đốc Harry Harris, tư lệnh lực lượng Mỹ tại Thái Bình Dương, các hành động đó của Trung Quốc sẽ không tránh khỏi « hậu quả ». Việc Mỹ đưa tiểu hạm đội tàu sân bay đến Biển Đông có thể được xem là hệ quả của việc Trung Quốc quân sự hóa Hoàng Sa và Trường Sa. Khả năng Hải Quân ba nước Mỹ-Ấn-Nhật cùng tập trận tại miền Bắc Philippines, gần Biển Đông cũng có thể được xem là phản ứng trước thái độ hung hăng của Bắc Kinh.

Trọng Nghĩa
Theo RFI

05:30

Biển Đông : Trung Quốc trấn an ASEAN và dịu giọng với Việt Nam

Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan (T) và đồng nhiệm Trung Quốc Vương Nghị tại Bắc Kinh ngày 29/02/2016. REUTERS/HOW HWEE YOUNG/ Pool

Các tin khác »

Trung Quốc vào hôm qua, 29/02/2016, đã liên tiếp tỏ vẻ hòa hoãn với các láng giềng Đông Nam Á trên hồ sơ Biển Đông. Gặp đồng nhiệm Singapore, ngoại trưởng Trung Quốc cho biết sẵn sàng tìm cách giảm thiểu nguy cơ xung đột tại Biển Đông. Còn tiếp đặc sứ của tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam, chủ tịch Trung Quốc đã nhấn mạnh đến quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai bên.

Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan đã đến Bắc Kinh trong một chuyến công du hai ngày với tư cách là nước điều phối quan hệ ASEAN-Trung Quốc. Phát biểu sau cuộc hội đàm với ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, ông Balakrishnan cho biết là Bắc Kinh đã đồng ý xem xét các phương cách để hạn chế những rủi ro xung đột võ trang tại Biển Đông.

Về phần mình, ASEAN đã nhấn mạnh đến việc duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực, cũng như tầm quan trọng của quyền tự do đi lại trên Biển Đông.

Một trong những mục tiêu cụ thể mà Singapore hướng tới nhân chuyến công du Bắc Kinh của ngoại trưởng Balakrishnan là thúc đẩy việc đúc kết một Bộ Quy Tắc Ửng Xử trên Biển Đông giữa ASEAN và Trung Quốc.

Trên vấn đề này, truyền thông Singapore cho biết là ngoại trưởng Trung Quốc xác nhận rằng Bắc Kinh đã sẵn sàng làm việc với ASEAN trên vấn đề thúc đẩy tham vấn về Bộ Quy Tắc Ứng Xử COC và thực thi bản Tuyên Bố về Ứng Xử ở Biển Đông DOC.

Đối với Việt Nam, nước vừa gay gắt phản đối Trung Quốc quân sự hóa Biển Đông, giới lãnh đạo Trung Quốc cũng tỏ thái độ hòa hoãn. Tiếp kiến ông Hoàng Bình Quân, trưởng ban Đối Ngoại Trung Ương Đảng, đặc sứ của tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào hôm qua vẫn nhắc lại quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước và hai đảng Cộng Sản.

Các lời lẽ đầy tính ngoại giao của giới lãnh đạo Bắc Kinh hoàn toàn trái ngược với các tuyên bố hiếu chiến của giới tướng lãnh Trung Quốc, cũng như các hành động lấn lướt vẫn tiếp diễn trên Biển Đông.

Một ví dụ cụ thể là cuối tuần qua, tướng Vương Giáo Thành tư lệnh chiến khu miền nam của Trung Quốc đã lên tiếng đe dọa là quân đội nước này sẵn sàng dùng võ lực xử lý mọi mối đe dọa an ninh đối với Trung Quốc.

Viên tướng này xác định rằng vấn đề « phòng thủ biển » là điều quan trọng nhất đối với quân khu của ông mà « nhiệm vụ trước tiên là bảo vệ quyền lợi đất nước tại vùng Biển Đông ».

Trọng Nghĩa
Theo RFI

05:40

So sánh hai cuộc tuần tra của Mỹ tại Hoàng Sa và Trường Sa

khu trục hạm Mỹ USS Curtis Wilbur đang bắn vũ khí. Ảnh chụp từ video

Các tin khác »

Ngày 30/01/2016, khu trục hạm Mỹ có trang bị tên lửa dẫn đường USS Curtis Wilbur đã tiến vào bên trong vùng 12 hải lý quanh đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa, đang tranh chấp giữa Trung Quốc, Việt Nam, và Đài Loan nhưng hiện nằm dưới quyền kiểm soát của Trung Quốc. Bộ Quốc Phòng Mỹ đã xác nhận ngay lập tức rằng chiến hạm Mỹ đã được giao phó nhiệm vụ tuần tra vì quyền tự do hàng hải, chống lại những yêu sách quá đáng của các bên tranh chấp.

Địa bàn Hoàng Sa được Mỹ chọn trong lần tuần tra Biển Đông thứ hai này đã gây bất ngờ không ít vì hầu hết giới phân tích đều cho rằng Washington sẽ tiếp tục các hoạt động khẳng định quyền tự do lưu thông trên biển tại vùng quần đảo Trường Sa, nơi Trung Quốc đang củng cố tiền đồn trên nền 7 bãi đá hay rạn san hô mà họ kiểm soát.

Trong bài phân tích mang tựa đề « Trung Quốc bác bỏ cuộc tuần tra vì quyền tự do hàng hải mới nhất của Mỹ tại Biển Đông (China Rejects Latest US FONOP in the South China Sea) », đăng trên trang web báo Nhật Bản The Diplomat ngày 02/02/2016, chuyên gia nghiên cứu về Trung Quốc Shannon Tiezzi đã so sánh cơ sở pháp lý khác nhau mà Mỹ đã dựa trên đó để tiến hành hai chiến dịch vì quyền tự do hàng hải vừa qua tại Hoàng Sa và Trường Sa, và cách phản ứng khác nhau của Trung Quốc.

Chiến dịch Hoàng Sa : Khẳng định quyền « đi qua vô hại »

Theo tác giả bài báo, chiến dịch tuần tra của chiến hạm Mỹ Curtis Wilbur trong vùng Hoàng Sa đã được đặc biệt thiết kế để khẳng định quyền « đi qua vô hại » (innocent passage) một vùng lãnh hải mà không cần phải thông báo trước (điều mà cả Trung Quốc lẫn Việt Nam yêu cầu mỗi khi tàu thuyền nước ngoài quá cảnh lãnh hải ở quần đảo Hoàng Sa).

Trong lúc Việt Nam phản ứng nhẹ nhàng, tuyên bố « tôn trọng » quyền đi qua vô hại vùng lãnh hải của mình phù hợp với luật lệ quốc tế, thì Trung Quốc đã gay gắt phản đối hành động của Mỹ, cho rằng chiến hạm của Hải Quân Hoa Kỳ đã vi phạm luật pháp Trung Quốc, và tiến vào vùng lãnh hải của Trung Quốc mà không có phép.

Bà Hoa Xuân Oánh, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc, ngay sau khi chiến dịch Mỹ diễn ra, đã giải thích như sau : « Theo Luật về lãnh hải và vùng tiếp giáp của Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa, tàu nước ngoài được sử dụng cho mục tiêu quân sự phải được sự phê duyệt của chính phủ nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa nếu muốn đi vào lãnh hải của nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa. »

Chính bộ luật đó - vốn đòi hỏi tàu nước ngoài phải được Bắc Kinh chấp thuận trước rồi mới được vào lãnh hải Trung Quốc, ngay cả trong trường hợp đi qua vô hại – là đối tượng mà Hoa Kỳ muốn chống lại khi tung ra chiến dịch tuần tra gần đảo Tri Tôn ở vùng Hoàng Sa.

Bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ Ashton Carter đã nêu bật vấn đề đó khi loan báo về chiến dịch hôm 30/01 :
« Chiến dịch này thách thức nỗ lực của ba bên tranh chấp, Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam, nhằm hạn chế sự tự do và các quyền tự do hàng hải xung quanh các thực thể địa lý mà họ tuyên bố chủ quyền bằng các chính sách đòi nước khác phải xin phép hay thông báo trước khi đi qua vùng lãnh hải. Những yêu sách quá mức liên quan đến đảo Triton không phù hợp với luật pháp quốc tế như được phản ánh trong Công ước Luật Biển ».

Trung Quốc tố cáo chủ nghĩa « bá quyền hàng hải » của Mỹ

Qua ngày 01/02, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Lục Khảng (Lu Kang) đã cực lực bác bỏ lập luận trên đây của Mỹ, và tuyên bố rằng « cái gọi là » chiến dịch tự do hàng hải của Hải quân Mỹ đã « được tiến hành bất chấp an ninh chủ quyền, các quyền và lợi ích của các quốc gia ven biển, làm tổn hại nghiêm trọng hòa bình và ổn định khu vực. »

Phát ngôn viên Trung Quốc không ngần ngại tố cáo : « Điều đó về bản chất là hành vi theo đuổi chủ nghĩa bá quyền hàng hải của Mỹ dưới vỏ bọc ‘tự do hàng hải’... Hành động thị uy quân sự và tạo ra sự căng thẳng mà Mỹ đang làm dưới chiêu bài tự do hàng hải là nguyên nhân lớn nhất của tình trạng quân sự hóa Biển Đông. »

Ông Lục Khảng còn khẳng định rằng quân đội Trung Quốc, cùng « tàu hải quân và máy bay đã có phản ứng ngay lập tức » trước sự hiện diện của tàu Curtis Wilbur. Tuy nhiên, một phát ngôn viên Lầu Năm Góc nói rằng không có tàu hải quân Trung Quốc nào bám theo chiến hạm Mỹ lần này, trái với lần trước trong trường hợp tàu USS Lassen vào tháng 10/2015 gần đá Xu Bi (Trường Sa).

Chiến dịch Trường Sa : không công nhận lãnh hải nhân tạo

Mặc dù cuộc tuần tra năm ngoái tại Trường Sa của chiếc USS Lassen, và chiến dịch của chiếc USS Curtis Wilbur gần Tri Tôn, Hoàng Sa, cuối tháng Giêng vừa qua đều nhằm mục tiêu bảo vệ quyền tự do hàng hải, lý do pháp lý đằng sau mỗi chiến dịch hoàn toàn khác nhau.

Chiến hạm Lassen đã di chuyển bên trong vùng 12 hải lý của Đá Xu Bi, đã được Trung Quốc bồi lên thành đảo nhân tạo, để chứng tỏ lập trường của Mỹ theo đó thực thể địa lý này về phương diện pháp lý, vẫn được coi là một bãi đá nửa chìm, nửa nổi, chứ không phải là một hòn đảo.

Cũng chính vì lý do đó mà phản ứng chính thức của Trung Quốc dù rất giận dữ, nhưng mang tính chất cố tình mập mờ. Bắc Kinh đã đả kích Mỹ về việc xâm phạm khu vực 12 hải lý xung quanh Đá Xu Bi, nhưng không tuyên bố rõ ràng rằng thực thể này có vùng lãnh hải.

Ngược lại, chiến dịch tiến hành trong vùng quanh đảo Tri Tôn mang tính chất rõ ràng hơn : Trung Quốc quả là đã đòi hỏi một cách rõ ràng một vùng lãnh hải xung quanh quần đảo Hoàng Sa.

Chiến dịch của Mỹ như vậy đã nhằm chống lại hai khía cạnh trong các yêu sách của Trung Quốc (và cả của Việt Nam) : các yêu cầu đối với tàu chiến nước ngoài là phải xin phép trước khi quá cảnh vùng biển gần thực thể địa lý có liên quan, và phương thức được sử dụng để vẽ đường cơ sở xung quanh quần đảo Hoàng Sa.

Như chuyên gia James Kraska thuộc trường Hải Chiến Mỹ (US Naval War College) đã giải thích : « Trung Quốc đã vẽ một đường cơ sở thẳng trái phép chung quanh toàn bộ quần đảo Hoàng Sa, và đó là một điều bất hợp pháp. ».

Chiến dịch tuần tra tự do hàng hải tại Hoàng Sa như vậy mang ý nghĩa dứt khoát hơn vì nó cho thấy rõ những yêu sách cụ thể của Trung Quốc, và quan điểm của Mỹ bác bỏ những đòi hỏi « quá đáng », « Không phù hợp với luật pháp quốc tế ».

Theo nhận định của The Diplomat, hành động của Hoa Kỳ tại Hoàng Sa đánh vào Trung Quốc một cách mạnh mẽ hơn vì Bắc Kinh đã tuyên bố một cách rõ ràng một vùng lãnh hải xung quanh quần đảo Hoàng Sa – trái với trường hợp mơ hồ của Trường Sa - và do đó họ có thể phản ứng mạnh hơn đối với hành động bị coi là một sự vi phạm của Mỹ (cho dù đến giờ chưa có dấu hiệu nào cho thấy là Trung Quốc sẽ phản ứng dữ dội hơn).

Trọng Nghĩa
Theo RFI

06:03

Quan hệ Mỹ-Việt thời hậu Nguyễn Tấn Dũng: Tiến hay lùi?

Ông Nguyễn Phú Trọng (P) và ông Nguyễn Tấn Dũng tại Đại hội Đảng 12, Hà Nội, ngày 26/01/2016. REUTERS

Các tin khác »

Đại Hội đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 12 đã kết thúc hôm 28/01/2016. Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng được bầu lại ở chức vụ cũ, trong một giàn lãnh đạo mới bao gồm 19 người là ủy viên Bộ Chính Trị. Một trong những điểm được các nhà quan sát rất chú ý là sự kiện thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ không còn ở trong ê kíp cầm quyền tại Hà Nội. Quan hệ giữa Việt Nam với Hoa Kỳ- và Trung Quốc- sẽ chuyển biến ra sao ?

Sở dĩ câu hỏi được đặt ra là vì theo nhân định của nhiều nhà phân tích, thủ tướng Việt Nam được đánh giá là một người năng nổ trong chủ trương xích lại gần Mỹ, sẵn sàng lên tiếng chỉ trích Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông, trong lúc tổng bí thư Đảng Nguyễn Phú Trọng thường bị xem là bảo thủ, thậm chí thân Trung Quốc.

Trong bối cảnh chung như kể trên, giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng, thuộc trường Đại Học George Mason, tiểu bang Virginia-Hoa Kỳ, một nhà quan sát kỳ cựu về bang giao Mỹ- Việt, cho rằng với giàn lãnh đạo mới tại Việt Nam, quan hệ song phương Mỹ-Việt vẫn sẽ tiếp tục đà phát triển như đã thấy trong những năm qua.

Sự tăng tiến này sẽ được thấy cả trong lãnh vực kinh tế, với Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương TPP được ký kết chính thức và phê chuẩn, ít ra là từ phía Việt Nam, lẫn trong lãnh vực quốc phòng, chiến lược với các hành vi lấn lướt của Trung Quốc tại Biển Đông trong tầm nhắm chung.

« Vì quyền lợi chiến lược, quan hệ Mỹ-Việt sẽ tiếp tục tăng cường »

Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng- Đại học George Mason- Hoa Kỳ

Nguyễn Mạnh Hùng : «Tôi nghĩ rằng vì quyền lợi chiến lược của Việt Nam, quan hệ Mỹ-Việt sẽ tiếp tục tăng cường cả về phương diện kinh tế lẫn quốc phòng. Về kinh tế thì ông Nguyễn Phú Trọng [Tổng bí thư vừa tái đắc cử của Đảng Cộng Sản Việt Nam], trong chuyến đi thăm Mỹ năm 2015, đã hứa rằng Việt Nam sẽ làm 'đủ mọi cách' để tham gia Hiệp ước TPP - Đối tác Xuyên Thái Bình Dương.

Trong Hội nghị Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng lần thứ 14 [họp hôm 13/1/2016], ông Trọng đã đưa vấn đề này ra. Trung Ương Đảng nhận xét là có những khó khăn trở ngại, nhưng cũng có cái lợi và họ sẵn sàng chấp nhận. Và đã có « đồng thuận rõ rệt » về việc ký kết và phê chuẩn hiệp ước đó.

Như vậy về mặt kinh tế Việt Nam sẽ tiếp tục tăng cường quan hệ với Mỹ qua hiệp ước TPP.
Về chiến lược, nhân chuyến thăm Mỹ vào năm 2015, trong cuộc nói chuyện với các nhà ngoại giao và nhân viên Đại Sứ Quán Việt Nam tại Mỹ, ông Trọng đã tuyên bố rằng Mỹ là 'địa bàn hoạt động cực kỳ quan trọng' của ngoại giao Việt Nam. Chỉ căn cứ vào hai điều trên thì chúng ta thấy là Việt Nam sẽ tiếp tục [phát triển quan hệ với Mỹ]. Cũng nên nhớ là một trong những nhân vật được đề cử làm chủ tịch nước là ông Trần Đại Quang thì cũng có cuộc viếng thăm Mỹ trước chuyến công du của ông Trọng ».

RFI : Liệu xu thế nghi kỵ Mỹ sẽ có cơ hội vươn lên hay không ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Xu thế, suy nghĩ nghi kỵ Mỹ lúc nào cũng tiềm tàng trong lòng các lãnh đạo Việt Nam, nhưng bảo nó tăng lên thì tôi nghĩ không có, bởi vì tất cả lãnh đạo [chủ chốt] của Việt Nam đều tương đối hiểu Mỹ hơn và đều đã qua thăm Mỹ. Cụ thể là 4 người trong « tứ trụ » của Việt Nam đều đã đi thăm Mỹ trong thời gian qua, và đã tiếp xúc nhiều với phía Mỹ. Tôi không thấy xu thế nghi kỵ Mỹ tăng lên ».

RFI : Có nhà phân tích cho rằng với việc ông Nguyễn Tấn Dũng rút lui, đà xích lại gần Mỹ của Việt Nam có thể chậm lại. Giáo sư nghĩ sao ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Tôi không đồng ý với cách nhìn ấy, như tôi đã nêu hai lý do ở bên trên : vì nhu cầu chiến lược của Việt Nam và sự hiểu biết Mỹ hơn của giới lãnh đạo Việt Nam, họ đều đã đi sang Mỹ thăm dò rồi. Về phương diện kinh tế cũng như chiến lược, đà tăng trưởng [quan hệ] vẫn sẽ tiếp tục ».

« Hợp tác quốc phòng có chiều hướng tăng cường »

RFI : Một cách cụ thể, triển vọng của vấn đề hợp tác quốc phòng có thể ra sao ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Trong chính sách xoay trục của Mỹ qua châu Á, người Mỹ đã nói rõ là họ sẽ tiếp tục tìm cách tăng gia tăng khả năng quốc phòng của các đồng minh và đối tác – Việt Nam nằm trong số các nước đó. Điều đó có nghĩa là Mỹ sẽ tiếp tục giúp Việt Nam tăng khả năng phòng thủ của mình, theo mức độ mà hai bên có thể đồng ý và cũng tùy thuộc vào sự đóng góp của Việt Nam ».
RFI : Về vấn đề TPP, liệu có thể nẩy sinh những cản lực nào không ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Đầu tiên là chúng ta thấy rằng Hội Nghị Trung Ương 14 có sự đồng thuận là sẽ ký kết và phê chuẩn Hiệp ước TPP. Nhưng ngược lại thì bên Mỹ mới ký kết, mà chưa phê chuẩn. Do vậy, một trong những vấn đề đặt ra là Quốc Hội Mỹ có thể nhanh chóng phê chuẩn Hiệp Ước đó hay không. Đó là một dấu hỏi.

Ngoài ra, vấn đề chính là nếu có trở ngại, thì đó nằm trong vấn đề thi hành. Vấn đề thi hành không thể nói là sẽ hoàn toàn suôn sẻ. Bất đồng về chi tiết là điều khó tránh, nhưng không phải không thể giải quyết được ».

RFI : Bất đồng trên những chi tiết nào ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Về quyền người lao động chẳng hạn. Rồi việc có mở đủ cửa để cho cạnh tranh công bằng giữa những xí nghiệp quốc doanh, tư doanh, và xí nghiệp có đầu tư ngoại quốc..».

RFI : Sẽ có trở ngại đến từ khu vực Nhà nước ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Tôi không nghĩ như vậy, bởi vì trước kia, giàn lãnh đạo cũ cũng thế, cũng bảo vệ doanh nghiệp Nhà nước. Những năm tháng gần đây họ mới tìm cách cải tổ các xí nghiệp quốc doanh, nhưng về sự cải tổ đó thì tôi chưa thấy kết quả nào rõ rệt, các xí nghiệp quốc doanh vẫn tiếp tục chi phối nền kinh tế Việt Nam.

« Chính sách Biển Đông của Mỹ cứng rắn hay không tùy thuộc vào sự góp phần của Việt Nam »

RFI : Trên hồ sơ Biển Đông, Mỹ có tiếp tục tỏ thái độ cứng rắn hay không, và liệu Việt Nam sẽ bớt cứng rắn hơn với Trung Quốc hay không ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Chính sách của Mỹ đã rõ rệt rồi, và cố gắng của họ lên đến mức độ nào lại tùy thuôc vào đóng góp của các quốc gia Á châu, trong đó có Việt Nam. Tức là nếu các quốc gia Á châu đóng góp một phần nào vào việc phòng thủ chung, thì Mỹ sẽ làm, còn nếu để cho Mỹ hoàn toàn gánh vác, thì họ sẽ không làm. Điều quan trọng là sự tích cực đóng góp như thế nào của các nước Á châu đó.

Còn về phía Việt Nam, thì hành động của họ tùy thuộc vào thái độ và hành động của Trung Quốc. Lãnh đạo của Việt Nam, nhất là ông Trọng, đã bị mang tiếng – có hay không thì không biết, nhưng ít nhất trên các phương tiện truyền thông đại chúng, ông ấy đã bị mang tiếng là thân Trung Quốc rồi – cho nên các lãnh đạo mới khó có thể chấp nhận mình có hình ảnh nhường nhịn, lệ thuộc Trung Quốc ».

RFI : Về ông Nguyễn Phú Trọng, dư luận Mỹ đánh giá sao ? Có người cho rằng ông đã thay đổi, bớt giáo điều hơn trước. Ý kiến Giáo sư như thế nào ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Ở Mỹ chưa có cuộc điều tra dư luận về ông Trọng, cho nên tôi chưa thể nói được điều đó. Còn theo ý riêng của tôi, thì, vì quá trình học hỏi của ông Trọng – ông ấy đỗ tiến sĩ về bảo vệ chủ thuyết - và vì vị thế chính thức là tổng bí thư Đảng Cộng Sản Việt Nam, ông Trọng tự nhiên phải có khuynh hướng giáo điều. Tuy nhiên, khi ông ấy đã tuyên bố rằng chủ nghĩa xã hội không biết bao giờ mới xây xong được, thì ông ấy không phải là người mù quáng ».
RFI : Còn về quan hệ đối với Trung Quốc ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Như tôi đã nói, ông Trọng bị mang tiếng là thân Trung Quốc, nhường nhịn Trung Quốc, sợ sệt Trung Quốc, thì sự mang tiếng đó rất nguy hiểm, làm mất uy tín của ông ấy, mất uy tín của Đảng Cộng Sản. Cho nên, nếu Trung Quốc có hành động gì quá trớn, thì chắc chắn ông ấy phải đối phó, bởi vì không thể nào chấp nhận thêm [tiếng xấu], không thể để hình ảnh phá bằng những hành động nhân nhượng, thần phục Trung Quốc. Đó là chuyện họ không thể chấp nhận được
».

Một cử chỉ « đẹp » của Việt Nam nhân Hội Nghị Thượng Đỉnh Mỹ-ASEAN ?

RFI : Sự kiện Việt Nam có giàn lãnh đạo mới sẽ có ảnh hưởng gì đến Hội nghị Mỹ ASEAN ở California ?

Nguyễn Mạnh Hùng : « Nó chỉ có tạo ra một tình trạng éo le. Hiện nay, Việt Nam mới chỉ có lãnh đạo của Đảng, mà chưa có lãnh đạo của chính phủ, bởi vì ba người – ông Quang, bà Ngân và ông Phúc – chỉ mới được đề nghị thôi. Quốc hội tháng Năm mới họp, và tháng Bảy mới quyết định.

Tình trạng đó có nghĩa là từ giờ đến lúc ấy không có giàn lãnh đạo mới về chính phủ, thành ra, người đi dự Hội Nghị đó và đại diện cho chính phủ Việt Nam, thí dụ ông thủ tướng chẳng hạn, thì ông ấy không còn quyền lực như trước, quyền lực chính thức thì có, nhưng quyền lực thực tiễn thì không !

Đó là một trường hợp éo le, nhưng đó cũng có thể là một cơ hội để ông Dũng rút ra một cách đẹp, chẳng hạn như là Đảng có một sự dàn xếp nào đó để ông ấy có thể đi sang bên Mỹ này, đưa ra những lời tuyên bố hay có động thái nào đặc biệt để tạo ra một « thành quả » cho Việt Nam... để ông ấy ra đi một cách êm thấm ».

RFI : Như vậy chúng ta hãy chờ xem... Xin thành thật cảm ơn Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng, trường Đại Học George Mason, Hoa Kỳ.

Báo mạng Nhật Bản The Diplomat ngày 23/01/2016, có bài nói về điều được cho là Trung Quốc tìm cách tác động đến kết quả Đại Hội đảng Cộng Sản Việt Nam. Trong bài này, tác giả Shawn W. Crispin nêu bật một số phân tích cho là ông Nguyễn Tấn Dũng là người có xu hướng thiên về quan hệ chặt chẽ với Mỹ, trong lúc ông Nguyễn Phú Trọng thuộc diện bảo thủ hơn, đồng minh với Trung Quốc về mặt ý thức hệ.

Tuy nhiên, nhìn chung các nhà quan sát đều cho rằng không thể nào nói là với việc thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng rời khỏi chính quyền, quan hệ với Mỹ sẽ gặp trở ngại, trong lúc bang giao với Trung Quốc sẽ dễ dàng hơn.

Hãng tin Mỹ AP ngày 29/01/2016, khi nhận xét về tác động của việc Việt Nam thay đổi một phần lãnh đạo, đã nêu ra một số câu hỏi : « Các cải tổ kinh tế mà thủ tướng Dũng đã thúc đẩy có bị dừng lại không ? Liệu Việt Nam có sẽ lại khấu đầu trước Trung Quốc, quốc gia mà thủ tướng Dũng đã có dấu hiệu kháng lại ? (…) Liệu Việt Nam có sẽ xa lánh Mỹ hay không ? ».
Đối với tất cả câu hỏi trên, hãng AP đều trả lời « không ».

Trong một bài viết về chính trị Việt Nam ngày 29/01/2016, tạp chí Nhật Bản Nikkei Asian Review đã ghi nhận thay đổi trong thái độ của ông Nguyễn Phú Trọng đối với Trung Quốc và Hoa Kỳ, đặc biệt từ sau vụ giàn khoan HD-981 : « Vào năm 2014, ông Dũng đã lên tiếng mạnh mẽ chống hành vi xâm lấn của Trung Quốc tại Biển Đông… Vào lúc ấy, ông Trọng có vẻ như ngần ngại trong việc chỉ trích Bắc Kinh, làm dấy lên quan ngại rằng ông không tin tưởng lắm vào việc xây dựng liên minh với Mỹ (để chống Trung Quốc ở Biển Đông) như một số lãnh đạo khác mong muốn ».

Tuy nhiên sau đó, theo tác giả bài báo, ông Trọng như đã thấy là cần phải xóa bỏ định kiến của ngày càng nhiều người cho rằng ông thân Trung Quốc và ông đã sử dụng chuyến công du Hoa Kỳ để làm điều đó, và đã tuyên bố ngay tại Mỹ rằng Việt Nam rất mong muốn gia nhập khối Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương TPP gồm 12 nước do Mỹ dẫn đầu.

Một số nhà phân tích khác cũng ghi nhận một dấu hiệu cho thấy là về phương diện ngoại giao, chính sách của Việt Nam sẽ không thay đổi. Đó là sự kiện ngoại trưởng Phạm Bình Minh đã được bầu vào Bộ Chính Trị. Sự hiện diện của người đứng đầu ngành ngoại giao trong cơ chế trên nguyên tắc là bộ phận lãnh đạo cao nhất của Việt Nam có thể là một bảo đảm cho thấy là đường lối đối ngoại của Việt Nam trước mắt sẽ không thay đổi, kể cả trong quan hệ với Mỹ.

Trọng Nghĩa
Theo RFI

Tin Mới Nhất

Biển Đông: Sách lược cầm chân Trung Quốc của Việt Nam

Trung Quốc tập trận trên Biển Nhật Bản, mở rộng căn cứ gần Hoa Đông

Trung Quốc tập trận trên Biển Nhật Bản, mở rộng căn cứ gần Hoa Đông

Biển Đông: Manila sẵn sàng để Bắc Kinh đồng khai thác một số nơi?

Chiến dịch « lấp liếm » sự thật về Biển Đông của Trung Quốc

Bắc Kinh đã thiết kế xong vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông

Biển Đông : Indonesia tăng cường lực lượng ở Natuna để chống Trung Quốc

Mỹ điều động nhóm tàu sân bay tấn công Stennis vào Biển Đông

Biển Đông : Trung Quốc trấn an ASEAN và dịu giọng với Việt Nam

So sánh hai cuộc tuần tra của Mỹ tại Hoàng Sa và Trường Sa

Quan hệ Mỹ-Việt thời hậu Nguyễn Tấn Dũng: Tiến hay lùi?

Website và blog tiêu biểu