Lại nói về cuộc “chiến tranh dư luận” trên biển Đông hiện nay giữa Việt Nam và Trung Quốc

1. Truyền thông Trung Quốc có thực sự xuyên tạc quan điểm của Việt Nam?

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc gặp song phương Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường bên lề Hội nghị Cấp cao Á-Âu lần thứ 11 - Ảnh: TTXVN    Các tin khác »

Ngày 18/7, hàng loạt cơ quan truyền thông chính thống nước nhà đồng loạt đưa tin Việt Nam bác bỏ thông tin của báo chí Trung Quốc về buổi gặp gỡ giữa Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc và thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường ngày 14-7-2016 bên lề Hội nghị thượng đỉnh Á-Âu (ASEM) tại thủ đô Ulan Bator (Mông Cổ) liên quan đến vấn đề về tranh chấp ở biển Đông [1]. Tất cả các bản tin đều dẫn nguồn từ Thông tấn xã Việt Nam như thể giải thích với nhân dân trong nước là không nên “hiểu lầm” lập trường của chính quyền Việt Nam ngay sau khi có phán quyết từ Tòa trọng tài Thường trực (PCA) về vụ kiện của người Philippines ngày 12/7/2016.

Đọc lại các bản tin có liên quan về vấn đề này từ phía truyền thông Việt Nam người viết bài này không thể không đặt ra câu hỏi: Truyền thông Trung Quốc có thực sự xuyên tạc hay vì sự lập lờ nước đôi của lãnh đạo chính quyền Việt Nam mới là nguyên nhân chủ yếu?

Trước hết, có thể thấy, kể từ khi PCA đưa ra phán quyết không công nhận “đường lưỡi bò” phi pháp của Trung Quốc, phản ứng của lãnh đạo chính quyền nước nhà đến thời điểm này chủ yếu chỉ được thể hiện qua bản tin duy nhất được phát đi từ phía Bộ ngoại giao Việt Nam ngay sau đó. Nội dung của bản tin vẫn như thường lệ là những lời lẽ chung chung, mềm mỏng, nhẹ nhàng quen thuộc. Mới nghe qua nghe tưởng chừng khôn khéo nhưng nếu ngẫm kỹ lại thì không hẳn như vậy.

Đành rằng chỉ nói “hoan nghênh phán quyết cuối cùng của PCA” và không nói ủng hộ hay chúc mừng Philippines là sự khôn ngoan (vì giữa Việt Nam và Philippines cũng đang tồn tại quan điểm khác nhau về chủ quyền một số đảo). Tuy vậy, không một lời nào đề nghị, yêu cầu Trung Quốc xóa bỏ yêu sách về “đường lưỡi bò” thì cũng khó mà thuyết phục dân chúng và bè bạn quốc tế. Dư luận có quyền đặt câu hỏi tại sao không nhân cơ hội này thể hiện rõ lập trường quan điểm của mình với dư luận quốc tế là Việt Nam không bao giờ chấp nhận đàm phán song phương (nếu thực sự nghĩ vậy)? Trong cuộc gặp gỡ bên lề ở Hội nghị thượng đỉnh Á-Âu (ASEM) tại thủ đô Ulan Bator (Mông Cổ) sau đó cũng vậy, tại sao không thẳng thắn và mạnh mẽ đề nghị họ nghiêm túc thực thi phán quyết của PCA về yêu sách đường chính đoạn vô căn cứ mà lại “đề nghị hai bên cùng thực hiện nghiêm túc các thỏa thuận và nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao, trong đó có “Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam - Trung Quốc” do hai Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Hồ Cẩm Đào đã thống nhất tháng 10-2011 nhằm thúc đẩy các cơ chế đàm phán trên biển sớm có tiến triển thực chất, đồng thời kiểm soát tốt bất đồng trên biển, không làm phức tạp tình hình, thực hiện hiệu quả, toàn diện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm đạt được Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), góp phần duy trì hòa bình, ổn định ở khu vực.”

Về mặt câu chữ, đành rằng không có lời nào nói “Việt Nam sẵn sàng thúc đẩy đàm phán song phương” nhưng cứ lập lờ nước đôi “đề nghị hai bên cùng thực hiện nghiêm túc các thỏa thuận và nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao, trong đó có “Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam - Trung Quốc” do hai Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Hồ Cẩm Đào đã thống nhất…” thì cũng khó mà trách họ suy diễn theo nghĩa tương đương? Nếu trước đây, khi PCA chưa đưa ra phán quyết, ở phương diện nào đó nói như trên còn có thể chấp nhận được nhưng đã biết PCA chính thức “cắt đường lưỡi bò” rồi mà vẫn nói như thế thì có phải rất sai lầm và xuẩn ngốc không? Nếu đã thừa hiểu họ gian manh, xảo quyệt và bất chấp thủ đoạn mà vẫn mềm mỏng, nhẹ nhàng, nước đôi như thế thì trách sao dư luận người ta không xầm xì bàn tán là nhu nhược và yếu hèn?

2. Tiên trách kỷ…

Còn nhớ năm 2015, tác giả Nguyễn Hồng Thao trong bài viết “Chiến tranh dư luận trên biển Đông và sức mạnh của tác phẩm hư cấu” đăng trên báo Thanh Niên số ra ngày 20/5/2015 như thể “tư vấn” cho chính quyền và Nhà nước về những đối sách mang tầm chiến lược nhằm đối phó với người Trung Quốc trong cuộc “chiến tranh dư luận” trên biển Đông. Theo đó, Nguyễn Hồng Thao cho rằng "Chiến tranh dư luận" hay còn gọi là chiến tranh thông tin, chiến tranh tư tưởng công chúng tạo nền tảng giành lấy thế thắng áp đảo trên phương diện chiến tranh tâm lý và chiến tranh pháp lý. Đó là kiểu chiến tranh hoạt động liên tục, không ngừng nghỉ nhắm đến tác động nhận thức và thái độ. Chiến tranh dư luận nhấn mạnh đến tất cả các công cụ truyền tin và ảnh hưởng công chúng như phim ảnh, truyền hình, sách báo, internet, và mạng lưới truyền thông toàn cầu” [2].

Nhằm góp thêm tiếng nói với Nguyễn Hồng Thao, người viết bài này ngay sau đó cũng có bài viết đặt vấn đề mang tính cảnh báo:“Việt Nam đã và đang tự thua Trung Quốc trong cuộc chiến tranh dự luận về biển Đông?” [3]. Thế nhưng, có thể thấy xem ra những chuyện này hoàn toàn không được chính quyền, nhà nước lắng nghe, tiếp thu và điều chỉnh.

Từ đây, nhìn lại việc Thông tấn xã Việt Nam phải khổ sở “đính chính” sự xuyên tạc của truyền thông Trung Quốc với người dân trong nước càng cho thấy rõ hơn sự lúng túng của lãnh đạo nước nhà trong việc “định hướng” dư luận trên mặt trận thông tin, ngoại giao. Hay nói khác đi, thời gian qua trên mặt trận “chiến tranh dư luận” nhằm tuyên truyền cho dân chúng về tình hình thật sự ở biển Đông, chính quyền lãnh đạo nước nhà đã và đang mắc nhiều sai lầm.

Nhìn chung trên tổng thể, có thể nói, trong vấn đề tuyên truyền về chủ quyền Biển Đông hiện nay, các cơ quan tuyên truyền của Việt Nam (đứng đầu là Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo…) đang dần mất khả năng đánh chặn chứ đừng nói chi là ra đòn phản công lại trước sự xuất kích gần như liên tục từ phía chính quyền Trung Quốc. Giống như mới đây một số người chỉ biết ngồi than vãn trong sự bất lực về vấn đề từ rất lâu rồi Trung Quốc đã tiến hành các phong trào, chiến dịch nhồi nhét về “đường lưỡi bò” phi pháp cho dân chúng họ khi còn là những đứa trẻ cấp một. Vấn đề vốn không mới, nhưng các bài viết chỉ dừng lại ở đó thì vẫn chưa cho thấy hết bản chất của vấn đề nêu như thực sự muốn tìm giải pháp để giải quyết. Đọc những bài viết như thế này chỉ càng cho thấy sự yếu kém, “ngụy biện và xuẩn ngốc” của những người có trách nhiệm ở Việt Nam. Vì lẽ, ở chiều ngược lại, thử hỏi từ xưa đến nay chính quyền Việt Nam có nhồi nhét dân chúng mình không? Có lẽ không nói thì mọi người cũng đã biết câu trả lời. Thế hệ trẻ ở Việt Nam từ lâu vốn cũng bị nhồi nhét y hết như thế hệ trẻ ở Trung Quốc có chăng chỉ là sự khác nhau về nội dung nhồi nhét mà thôi. Cụ thể cho đến nay thế hệ trẻ nước Việt vẫn đang bị nhồi vào đầu óc non nớt nhưng nội dung như: phải luôn luôn ghi nhớ và căm thù Pháp, Mỹ; “sự tài tình và sáng suốt của Đảng ta”. Đặc biệt, trong quan hệ với Trung Quốc thì đây là người “anh em”, “đồng chí”, “láng giềng tốt”... Những chuyện tàn ác của họ như năm 1979 mang 60 vạn quân sang giết hại đồng bào ta ở các tỉnh phía Bắc, năm 1974 đánh cướp Hoàng Sa từ chính quyền Việt Nam Cộng hòa, năm 1988 một lần nữa đánh chiếm đảo Gạc Ma… thì kiên quyết không đưa vào sách giào khoa, không cho thế hệ trẻ biết sự thật… Ngoài ra, trong tình hình hiện nay, thế hệ trẻ đang được nhồi là phải nêu cao tinh thần cảnh giác trước âm mưu “diễn biến hòa bình” nhằm bạo loạn lật đổ của các “thế lực thù địch”…

Chưa hết, mấy năm gần đây, khi “người bạn vàng” liên tục quấy rối và ức hiếp, dân chúng phản ứng quá thì thỉnh thoảng Ban tuyên giáo Trung ương cũng bật đèn xanh cho các cơ quan truyền thông nước nhà viết bài phản kháng nhưng chủ yếu là mang tính phong trào, thời vụ (với thái độ mềm mỏng, nhẹ nhàng tránh ảnh hưởng đến “đại cục”). Riêng những ai bất bình mà xuống đường tuần hành, phản đối trong ôn hòa thì nhất định là “bọn phản động” hoặc không cũng là bị bọn phản động mua chuộc, lôi kéo.

Ngoài ra, ở phương diện tuyên truyền khác, thỉnh thoảng cũng cho mang một số bản đồ, tư liệu cổ thể hiện rõ chủ quyền biển đảo đi triển lãm, trưng bày tại các viện bảo tàng, khu hội chợ nhân các dịp lễ lạc. Nhưng khốn nỗi, với các khu bảo tàng thì dân chúng nước nhà từ lâu vốn không có thói quen lui tới; còn ở các hội chợ thì người dân chủ yếu vui chơi, mua sắm chứ ít người vào dòm ngó. Mà cho dù có vào dòm ngó thì những bản đồ, tư liệu cổ toàn chữ Hán, chữ Nôm dân chúng không biết nhìn vào cũng chẳng hiểu gì, muốn lên tiếng hỏi thì cũng chẳng biết ai mà hỏi…

Chưa hết, sách nghiên cứu, chuyên khảo về chủ quyền Hoàng Trường Sa thì các Nhà xuất bản yếu in khổ lớn, bìa cứng, có cái còn mạ vàng và dĩ nhiên giá cả mỗi cuốn ít nhất cũng từ vài trăm ngàn trở lên… Nên những đối tượng lẽ ra cần phải đọc và tìm hiểu như công nhân, học sinh, sinh viên, giáo viên… dù có muốn tìm hiểu cũng ít ai dám chịu bỏ tiền ra mua. Thành ra cuối cùng những cuốn sách như thế này chỉ số ít các nhà nghiên cứu mua về đọc và nói cho nhau nghe; hoặc cũng có một số cơ quan tuyền truyền Nhà nước mua về đặt vô cái tủ kính tại văn phòng làm việc cho nó oai…

3. Thay lời kết

Có thể nói, phán quyết không công nhận “đường lưỡi bò” do Trung Quốc tham lam tự vẽ ra của Tòa trọng tài thường trực (PCA) ngày 12/7 vừa qua, thật ra là kết quả đã được nhiều người dự đoán từ trước. Vấn đề quan trọng là cách phản ứng cùng thái độ hành xử sắp tới đây của các bên có liên quan trong đó có Việt Nam (chính xác hơn là lãnh đạo, chính quyền Việt Nam). Về phía chính quyền của ông Tập đương nhiên sẽ không bao giờ thừa nhận và tuân thủ phán quyết của PCA như rất nhiều lần họ đã ngang ngược và xấc láo tuyên bố trước đó. Chắc chắn họ sẽ tiếp tục gây rối ở biển Đông cho dù danh dự quốc gia có bị giảm sút trên trường quốc tế như một số chuyên gia đã phân tích. Nhưng nói cho cùng thì Tập Cận Bình và bộ sậu của ông ta không phải cũng đã tính toán và lường trước kịch bản này rồi sao? Danh dự tuy cũng quan trọng nhưng ngẫm kỹ lại thì là chuyện rất mơ hồ và nhỏ nhoi nếu so với giấc mộng bá quyền đã ăn vào máu họ mấy ngàn năm qua. Hơn nữa, trong hoàn cảnh hiện nay họ hoàn toàn có thể vung tiền ra để mua danh dự từ những quốc gia nhỏ, nghèo nhưng đang được/bị dẫn dắt bởi một bộ máy chính quyền, những quan chức tham lam và ngu xuẩn. Số lượng các nước nhỏ như thế này gần đây được các cơ quan truyền thông nước nhà điền vào hai cái tên - cũng là hai người láng giềng khác - Campuchia và Lào. Kể ra cũng khó mà trách họ. Bởi cái nghèo thường đi chung với cái hèn! Hơn nữa, nếu mình nghĩ về họ như thế thì họ cũng nói về mình như vậy, chẳng thằng nào hơn thằng nào về cái khoản nghèo và hèn này. Cho nên, nếu không muốn bị thiên hạ xầm xì thì phải thể hiện rõ quan điểm của của mình chứ không nên lập lờ, chơi trò đi dây trong chính sách ngoại giao để rồi sau đó “thanh minh, thanh nga” này nọ.

Đó là về đối ngoại. Còn với nhân dân trong nước, trong hoàn cảnh đất nước hiện có không biết bao nhiêu chuyện quan trọng, bức bách phải giải quyết mà đến giờ chuyện bầu bán, phân chức, phân quyền, phân ghế vẫn chưa xong về mặt hình thức; hay như trước đó mấy tháng đã “chuẩn bị nhân sự cấp cao”, bầu bán và tuyên thệ rồi giờ lại bỏ ra thêm 6 ngày để làm cái việc mà ai cũng biết mọi chuyện sẽ vẫn như cũ thì khó mà trách nhân dân hiểu nhầm về tính chính danh cũng như những lời hứa “vì dân, vì nước”. Vẫn biết làm chính trị đôi khi phải bất chấp thủ đoạn nhưng chẳng lẽ cứ diễn hài cho dân chúng coi hoài sao? Cái gì cũng có giới hạn của nó! Không thể đùa với nhân dân được đâu!

21/7/2016

Nguyễn Trọng Bình
Viet-studies

Chú thích nguồn:

[1]: “Bác bỏ thông tin sai lệch của báo chí Trung Quốc về Biển Đông”. Xem tại: http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20160718/bac-bo-thong-tin-sai-lech-cua-bao-chi-trung-quoc-ve-bien-dong/1139152.html

[2]: “Chiến tranh dư luận trên biển Đông và sức mạnh của tác phẩm hư cấu” . Xem tại: http://thanhnien.vn/thoi-su/chien-tranh-du-luan-tren-bien-dong-va-suc-manh-cua-cac-tac-pham-hu-cau-564534.html

[3]: “Việt Nam đã và đang tự thua Trung Quốc trong cuộc chiến tranh dự luận về biển Đông?”. Xem tại: http://www.viet-studies.info/kinhte/NTrongBinh_ChienTranhDuLuan.htm

Thói quen “qua mặt” Nhân Dân hay là “Hội chứng Mỹ trong lòng Việt Nam?”

Thói quen “qua mặt” Nhân Dân hay là “Hội chứng Mỹ trong lòng Việt Nam?” Bob Kerry và bà Tôn Nữ Thị Ninh

Các tin khác »

1. Cách đây mấy năm, trong phiên tòa xét xử kẻ phạm tội giết người, khi HĐXX mời gia đình nạn nhân phát biểu thì Mẹ nạn nhân – một cụ già tuổi gần 80 đã đứng lên run rẩy nói với HĐXX như sau: “Tôi mới làm giỗ cho con tôi mấy bữa trước. Đằng nào con tôi cũng chết rồi, bị cáo còn vợ và 3 đứa con nhỏ, mong tòa cho cậu ấy con đường sống”. Nhờ câu nói của này bà mà kẻ sát nhân đã được HĐXX giảm cho án tử.

Đây là chuyện có thật mà báo chí nước nhà đã từng đưa tin. Những ai muốn xác nhận điều tôi vừa nói thì cứ nhờ google trợ giúp.

Mọi so sánh đều khập khiễng, tôi biết thế, tuy vậy, trong cuộc sống để vấn đề nào đó sáng tỏ hơn, chúng ta không thể không so sánh. Vậy nên chúng ta thử so sánh câu nói của cụ bà gần 80 tuổi trên với hai lần phát ngôn chính thức trước công luận của bà Tôn Nữ Thị Ninh liên quan đến chuyện Bob Kerrey và FUV xem sao?

Trước hết, cả hai lần phát ngôn chính thức của mình liên quan đến tội ác của Bob Kerrey cách nay mấy mươi năm, bà Ninh đều nhấn mạnh đây là quan điểm của riêng bà. Tương tự như vậy, cụ bà gần 80 tuổi trong câu chuyện vừa kể ở trên cũng phát biểu với tư cách cá nhân. Thế nhưng tại sao đều là quan điểm cá nhân nhưng ý kiến của cụ bà 80 thì người ta dễ dàng đồng tình (ít nhất HĐXX đã thống nhất giảm án cho kẻ sát nhân) còn ý kiến của bà Ninh lại dấy lên những tranh luận trái chiều?

Theo tôi, so với bà Ninh, cụ bà 80 phát biểu với tư cách của một người hoàn toàn trong cuộc. Nghĩa là hơn ai hết, chỉ có bà mới thấu hiểu nỗi đau tột cùng và có quyền nói tha thứ hay không tha thứ cho kẻ đã sát hại con mình. Bà Ninh thì khác, bà vừa là người trong cuộc vừa là kẻ ngoài cuộc. Không những vậy, bà Ninh lại là người làm chính trị, là cán bộ ngoại giao đại diện cho một bên trong cuộc chiến xảy ra cách nay mấy mươi năm. Nói cách khác, bà cụ 80 hoàn toàn “chính danh” khi nói lời tha thứ cho kẻ phạm tội còn bà Ninh chỉ là “nhân danh”, “mượn danh” để nói. Nhìn rộng ra, việc nhân danh này không chỉ riêng bà Ninh mà đa phần những người làm chính trị ở Việt Nam trước đó và bây giờ đều thế.

Có thể nói, từ sau ngày đất nước thống nhất đến nay, những người này mỗi khi bàn về vấn đề liên quan đến chiến tranh có dính đến yếu tố Mỹ hầu như chưa bao giờ hỏi hay tham khảo ý kiến của đại bộ phận nhân dân một cách nghiêm túc. Những phạm trù như thắng – thua, bạn – thù, căm hờn – tha thứ… tất tần tật đều do họ tự quyết và áp đặt xuống dân chúng. Đây là điều mà cố nhà văn Trang Thế Hy đã lên tiếng, nói thẳng trong truyện ngắn “Vết thương thứ mười ba” sáng tác năm 1988:

“Muốn biết chiến tranh là cái gì, người cần hỏi ý kiến, người cung cấp định nghĩa về chiến tranh chính xác nhất không phải là các nguyên thủ quốc gia, các chính khách lẻo mép và các vị thống chế tư lịnh không bị bom đạn làm trầy một miếng da nào”. Hay cụ thể hơn, theo Trang Thế Hy muốn biết bản chất thật của các cuộc chiến tranh hãy đi hỏi “những người phụ nữ đã đẻ con cho thiên hạ đem đi nướng, hỏi những bà mẹ sau chiến tranh đi hết nghĩa trang này đến nghĩa trang khác tìm nấm mộ đề tên con mình mà không gặp…”.

Chiến tranh vốn là sai lầm của các bên trong quá khứ nhưng bàn về nó trong sự đắc thắng, ngạo nghễ kiểu “thắng làm vua, thua làm giặc” thì lại càng sai lầm hơn. Nói cách khác, chính cách tuyên truyền một chiều của những người thuộc “bên thắng cuộc” đã góp phần làm nên vấn đề mà nói như cựu đại sứ Hoa Kỳ, Lê Văn Bàng là: “Hội chứng Mỹ” trong lòng Việt Nam” hiện nay:

“Chúng ta đã từng giúp rất nhiều để người Mỹ thoát khỏi “hội chứng chiến tranh Việt Nam” trong người Mỹ, nhưng bản thân chúng ta lại chưa thoát được “hội chứng Mỹ”(…) Sự hận thù của không ít người Việt sau chiến tranh còn nặng nề lắm”.[1]

Từ đây, trở lại vấn đề, có thể thấy hai lần phát ngôn của bà Ninh đều ít nhiều cho thấy cái “hội chứng Mỹ” vẫn còn ám ảnh tâm trí bà và không dễ gì để rứt nó ra. Lẽ ra, ở chỗ này bà Ninh và những người cùng quan điểm với bà trước hết phải tham khảo ý kiến của đại đa số nhân dân Việt Nam (hoặc ít nhất là người dân ở Thạnh Phong, Bến Tre năm nào). Nếu chưa hỏi nhưng lại nhân danh họ, lôi họ vào cuộc rồi bám vào đó để phản đối Bob Kerrey làm chủ tịch FUV là đang “qua mặt” và không tôn trọng nhân dân. Nguy hại hơn nữa, quan điểm của bà Ninh đã vô tình đẩy vấn đề đi quá xa; nhất là đã khơi lại vết thương vừa ráo mủ của những người trong cuộc từ cả hai phía. Bằng chứng là, từ những phát ngôn của bà, giờ đây có không ít người bắt đầu lục tung lại quá khứ với mục đích tố cáo tội ác của nhau trong cuộc chiến năm nào.

Việc bà Ninh trăn trở, lo lắng về chuyện các thế hệ con cháu không khéo vì cuộc vui hôm nay mà quên đi quá khứ đau thương của dân tộc hôm qua là điều hoàn toàn chính đáng và đáng trân trọng. Nhưng e là trong khi bày tỏ nỗi trăn trở này bằng việc “chọn” Bob Kerrey và FUV làm “bia” là một sai lầm về phương pháp và thời điểm. Hay ít ra, bà đã thiếu công tâm khi phán xét tội lỗi trong quá khứ của Bob Kerrey đặt trong mối tương quan với những người “đồng chí” láng giềng “4 tốt”, “16 chữ vàng” mà hơn ai hết bà là người không thể không biết về tội ác của họ gây ra cho đồng bào ta năm 1979.

2. Ở một phương diện khác, quan điểm và suy nghĩ của bà Ninh làm tôi nhớ lại chuyện “Sự tích chim Bìm Bịp” trong kho tàng truyện dân gian người Việt. Đại khái, câu chuyện có thể tóm tắt như sau:

Một nhà sư nọ tu hành đã nhiều kiếp nhưng chưa thành chính quả. Vì vậy, ông quyết tìm đến Phật Tổ để hỏi xem mình đã phạm sai lầm chỗ nào để mà khắc phục. Trên đường đi ông gặp một tên cướp, thoạt đầu khi tên cướp định giết ông nhưng khi nghe ông xin tha mạng và giảng giải mọi điều tên cướp đã thức tỉnh. Tên cướp chẳng những tha mạng cho sư mà còn lấy dao rạch bụng mình moi ra cả bộ lòng với ước nguyện nhờ nhà sư mang đến Phật tổ để bày tỏ sự sám hối tội lỗi trước đây của mình. Nhà sư cầm bộ lòng của tên cướp tiếp tục lên đường nhưng chỉ một hai ngày sau đó sư đã vứt đi vì bộ lòng đã bắt đầu phân hủy và hôi thối. Rồi sư cũng đến trước cửa Phật. Trong khi ông chưa kịp thưa gửi lời nào thì Phật tổ trên chánh điện đã hỏi ông “trên đường đi có ai gửi gì cho ta không?”. Thoáng giật mình nhưng sau đó nhà sư đã phải nói ra sự thật. Khi ấy Phật tổ mới nói rằng “ngươi muốn thành chính quả thì trở lại tìm món quà mà tên cướp đã dâng lên cho ta”.

Mọi người hẳn cũng đã biết ý nghĩa của câu chuyện mang màu sắc triết lý Phật giáo mà tôi vừa kể. Tên cướp dù đã gây nhiều tội ác nhưng thành tâm sám hối nên đã được Phật tổ chứng giám cho thành chính quả. Còn nhà sư sau đó đã chết đi và biến thành con chim Bìm Bịp suốt ngày lùng sục trong các bụi rậm để tìm bộ lòng của tên cướp mà ông đã không đủ kiên nhẫn và quẳng đi trước đó. Chỉ một suy nghĩ sai lầm nên mọi công sức tu hành trong nhiều kiếp trước đó đã tan thành mây khói.

Câu chuyện trên giúp chúng ta hiểu thêm, trong cuộc sống mọi chuyện đều có thể xảy ra. Nhất là sự thành tâm sám hối của con người về tội lỗi trong quá khứ là điều có thật. Con người ta chỉ càng đẹp thêm hơn nếu biết và dám tin vào những sự thật như vậy. Cho nên, có lẽ nào Bob Kerrey đã trở lại, đã xin lỗi, đã sám hối, đã phục thiện,… nhưng bà Ninh và một số người lại từ chối không cho ông ta cơ hội? Tha thứ cho tội lỗi của kẻ thù là điều rất khó. Tôi hiểu bà Ninh muốn bày tỏ quan điểm này để cảnh giác những kẻ muốn “té nước theo mưa”, miệng nói lời tha thứ nhưng đầu lại chưa sẵn sàng cho điều ấy. Nhưng nếu đã xác định như vậy thì thà là nói “tao không bao giờ tha thứ cho mày” để đối phương biết mà sám hối nhiều hơn chứ không nên chơi trò “mèo vờn chuột”: “có thể tha thứ nhưng đồng thời không tán thành việc Bob Kerrey giữ vị trí lãnh đạo một trường ĐH tại Việt Nam”.

3. Công tâm mà nói, ở phương diện nào đó bà Ninh là người rất đáng khâm phục khi đã dám nói ra hết những suy nghĩ của mình cũng như quyết liệt bảo vệ quan điểm của bản thân với những lập luận rõ ràng, văn hóa tranh luận từ tốn. Tuy vậy, theo tôi, có lẽ do cái “hội chứng Mỹ” còn nặng nề nên bà không thể thuyết phục được phần đông dân chúng Việt hôm nay. Hay ít ra là với cá nhân tôi khi đọc bức thư ngỏ bà“gửi người Việt Nam và các bạn Mỹ” có đoạn như sau:

“ Tôi ngạc nhiên về những tình cảm cảm thông sâu sắc dành đặc biệt cho sự khổ tâm của Bob Kerrey với “những lời thốt ra từ gan ruột”, ca ngợi ông “rất can đảm khi quyết định nhận cương vị hiện nay”! Trong khi đó, tôi nhớ đến lời của một người ở Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, nơi đang trưng bày chứng tích về vụ thảm sát ở Thạnh Phong, thương xót cho các nạn nhân chưa hề được người có tội trở về thắp cho họ một nén hương. Người đó không thể tưởng tượng cảnh hàng trăm hàng ngàn sinh viên Việt Nam Đại học Fulbright sẽ gọi ông Bob Kerrey một cách tôn kính là “Thầy” theo phong tục Á Đông và đặc biệt ở Việt Nam. Và tôi lại nghĩ, đến một ngày nào đó, ảnh của ông Bob Kerrey sẽ được treo tại ĐH Fulbright ở vị trí trang trọng nhất dành cho các vị sáng lập của Trường!”

Trước hết, nếu bà đã đến Bảo tàng Chứng tích chiến tranh để tìm hiểu và biết được đầy đủ sự việc về tội lỗi của Bob Kerrey trong quá khứ thì sao còn bận tâm lo lắng chuyện cháu con sẽ quên đi lịch sử cha ông?

Ngoài ra, không hiểu sao bà lại lo lắng về chuyện hàng ngàn sinh viên Việt trong tương lai sẽ gọi Bob Kerrey là “Thầy” và một ngày nào đó “ảnh của ông Bob Kerrey sẽ được treo tại ĐH Fulbright ở vị trí trang trọng nhất dành cho các vị sáng lập của Trường? Thiển nghĩ, nếu điều đó thực sự có xảy đến thì có gì quá đáng hay không đúng? Có sự nhầm lẫn nào không khi bà Ninh mang cả truyền thống văn hóa Việt ra để biện minh cho sự lo lắng rất vô lý của mình? Nhất là đã tùy tiện thu hẹp phạm vi và ý nghĩa của chữ “Thầy” trong tiếng Việt mà bà đã biết: “một chữ cũng Thầy, nửa chữ cũng Thầy”? Tôi nghĩ, đôi khi trong nhiều trường hợp, hãy nên biết nói lời cảm ơn kẻ thù vì nhờ họ mà ta mới biết ta anh hùng, cao thượng, bao dung…Hơn nữa, bà Ninh cũng không thể sống mãi để mà ngăn chặn những suy nghĩ, nhận thức của giới trẻ Việt Nam trong vài mươi năm tới. Đây là điều chắc chắn và không thể khác.

4. Người Việt có câu, “đầu xuôi, đuôi lọt”. FUV ra đời hôm nay là kết quả của nỗ lực hàn gắn và làm bạn của cả hai phía Việt – Mỹ sau thời gian dài thù địch. Điều này là không phải bàn cãi. Cho nên, thiển nghĩ không một cá nhân nào được quyền dùng ảnh hưởng (nhất là hưởng chính trị) hay nhân danh bất cứ điều gì để cản trở sự phát triển của FUV trong tương lai. Mọi chuyện có lẽ nên dừng lại tại đây. Bob Kerrey cần được tin tưởng, ủng hộ để ông ấy có cơ hội thay đổi “biểu tượng về quá khứ đen tối” (như Bà Ninh đã dẫn lại ý kiến của ai đó) của mình trên mảnh đất này; bà Tôn Nữ Thị Ninh cũng không đáng bị nhiều người xông vào công kích và thóa mạ cá nhân. Có như vậy mới chứng minh được sự chân thành từ cả hai phía Việt – Mỹ cũng như quan hệ của những người trong nước với nhau: “từ đây người biết yêu người”. Tóm lại là, động cơ gì cũng được nhưng không nên tiếp tục lẫn lộn, nhầm lẫn bạn – thù, hoặc không thì lại “khôn nhà dại chợ”!

Hơn nữa, hiện nay, chuyện tập đoàn chính trị Tập Cận Bình đã và đang âm mưu xâm chiếm Hoàng, Trường Sa của cha ông mới là vấn đề quan trọng nhất. Chuyện cá chết ở miền Trung gần hai tháng trôi qua nhưng chưa biết nguyên nhân nữa! Ai dám để cho Tạ Bích Loan đưa lên chương trình“60 phút mở” trên VTV và bàn cho ra lẽ thì mới “ngon”!?

Cần Thơ, 9/6/2016

Nguyễn Trọng Bình
Viet-studies

Chú thích nguồn tham khảo:

[1]: Cựu Đại sứ Lê Văn Bàng: Mỹ có thể giúp cân bằng lực lượng Biển Đông

Thông điệp Mỹ, thái độ Việt

Ngày 23/5/2016, Tổng thống Hợp Chúng Quốc Huê Kỳ, Barack Obama đặt chân xuống Việt Nam mang theo thông điệp muốn làm bạn và hợp tác lâu dài vì quyền lợi của hai nước, hai dân tộc.

Các tin khác »

Ngày 23/5/2016, Tổng thống Hợp Chúng Quốc Huê Kỳ, Barack Obama đặt chân xuống Việt Nam mang theo thông điệp muốn làm bạn và hợp tác lâu dài vì quyền lợi của hai nước, hai dân tộc. Ở phương diện nào đó, có thể nói đây là cách chơi bài ngửa cực kỳ văn minh và chuyên nghiệp của người Mỹ không chỉ với chính quyền VN mà còn với chính quyền họ Tập đang ngày đêm nghe ngóng, rình rập. Thế nhưng, ở chiều ngược lại thì sao? Thông điệp Mỹ đã phát ra, thái độ Việt phản ứng lại như thế nào? Bài viết này là một vài cảm nhận chủ quan mang tính tham khảo của người viết.

1. “Ý đảng lòng dân”: trống đánh xuôi, kèn thổi ngược

Có lẽ, không cần so sánh với lần họ Tập sang thăm cách đây một năm. Chỉ cần so sánh với sự kiện trước khi Obama đến thăm một ngày là đủ biết.

Có thể thấy, mặc dù cả hệ thống đảng, chính quyền tốn không biết bao nhiêu tiền bạc, thời gian, công sức cho công tác cổ động, tuyên truyền nhưng dân chúng gần như chẳng mặn mà gì với chuyện bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp (22/5/2016). Chính xác hơn, ngoại trừ thành phần công chức (hoặc là bọn cơ hội hoặc là kẻ ngu trung trong bộ máy công quyền); những cụ già tuổi hưu trí muốn thể hiện sự gương mẫu cho con cháu noi theo thì hầu hết dân chúng đến các địa điểm bầu cử với tâm thế “trả nợ quỷ thần” để còn nhanh chóng về lo miếng cơm manh áo. Những mỹ từ như: “ngày hội non sông”, “niềm tin”, “nô nức”, “phấn khởi”,... chẳng qua chỉ là lời lẽ của bọn bồi bút bất lương. Hàng triệu đồng bào nông dân, ngư dân vẫn còn nghẹn ngào nuốt nước mắt vào trong vì ruộng đồng ngập mặn, biển chết cả tháng trời không thể ra khơi; hay hàng triệu công nhân đang lay lắt vạ vật qua ngày tại các khu công nghiệp trên khắp cả nước. Đó là chưa kể vô số những bà mẹ nghèo oằn lưng bên gánh hàng rong; một đội quân hủ tiếu gõ, hột gà nướng, bắp xào, cá viên chiên trên khắp các con phố tại các khu đô thị... Thử hỏi, tất cả những con người này làm gì có thời gian để mắt đến mấy chuyện bầu bán mà lâu nay họ đã nhận ra chẳng qua chỉ là một vỡ tuồng không hơn không kém; thậm chí có người còn không biết chữ thì làm sao mà đọc và nhận ra ông nào bất tài, bà nào thất đức qua mấy dòng tiểu sử tự sướng mà dám bảo là“toàn dân nô nức đi bầu”?

Thế nhưng, mọi chuyện đã hoàn toàn thay đổi ngay sau khi tổng thống Obama đặt chân xuống sân bay Nội Bài. Có lẽ, không chỉ Việt Tân mà đảng ta hẳn cũng rất bất ngờ về sự chào đón này của người dân khắp cả nước cả trên mạng internet lẫn ngoài thực địa. Đặc biệt, bất chấp nghị định 38/2005/NĐ-CP của chính quyền về việc tụ tập đông người mà không xin phép, dân chúng đủ mọi thành phần tại hai thành phố lớn cứ đổ ra đường chào đón vị tổng thống Huê Kỳ trong ngay ngắn, trật tự đến kỳ lạ. Hai sự kiện cách nhau có một đêm nhưng một lần nữa đã tố cáo và phơi bày sự thật: “ý đảng và lòng dân” giờ đây đang hoàn toàn cách xa nhau chứ không phải là một khối thống nhất như những cái lưỡi không xương vẫn cứ ra rả hàng ngày trên các phương tiện truyền thông. Mới biết, không có việc gì có thể qua mắt được nhân dân. Chẳng qua vì miếng cơm manh áo, hay vì chưa gặp điều kiện thuận lợi nên họ chưa bộc lộ ra thôi. Sự thật trong cuộc sống chỉ có một. Cho dù có tô vẽ, che đậy, ngụy tạo tinh vi đến mấy thì đến lúc nào đó cũng bị nhân dân “lật mặt”. Đây hiển nhiên cũng là một chân lý!

2. Đón khách không cười, nhân quyền giả trá, báo chí hư hỏng...

Không ai phủ nhận, có được bước tiến triển như hôm nay là một cố gắng, nỗ lực rất lớn để hòa giải từ cả hai phía. Đặc biệt là phía chủ nhà sau mấy mươi năm dài huênh hoang, thù địch. Đây là điều rất đáng trân trọng và cần được ghi nhận. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh “mình cần người hơn người cần mình” mà vẫn cố làm ra vẻ “ta đây”, không quan tâm đến cảm nhận của khách, nghĩ cho cùng vẫn là cách hành xử nông cạn nếu không muốn nói là thiếu khôn ngoan, không bản lĩnh của những người có trách nhiệm.

Trước hết, khách đến chơi, nói gì làm gì đều nở nụ cười thân thiện, gần gũi. Trong khi dân chúng nồng nhiệt, chào đón bằng tất cả tấm lòng thì người đại diện và trực tiếp bàn thảo các vấn đề trọng đại của đất nước nhìn mặt chẳng khác gì tối qua mới bị... vợ mắng (hay là bị “mất sổ gạo”)? Bệnh nghề nghiệp từ thời còn làm đại tướng công an (phải mang bộ mặt hình sự) hay vì gấp gáp quá nên chưa quen với vị trí mới? Thật không hiểu nổi. Mời bạn đến nhà chơi, bạn đến và hứa hỗ trợ, giúp đỡ vào TPP; bạn cam kết gỡ bỏ cấm vận bán vũ khí sát thương; bạn đọc thơ Thần, bạn nhắc lịch sử, văn hóa dân tộc từ thời hai Bà Trưng đến Phan Châu Trinh, Ngô Bảo Châu; bạn lẫy Kiều, lẫy ca từ Văn Cao, Trịnh Công Sơn... rất sâu sắc và ý nhị. Thế nhưng, trước sau nhau như một, vẫn kiên quyết không hé môi cười với bạn một cái thật rạng rỡ cho nó tương xứng. Chẳng lẽ ứng xử như vậy cũng được xem là phong cách và thái độ ngoại giao của người đứng đầu quốc gia ư?

Chưa hết, khách đến mang theo thông điệp cùng những tuyên bố, chia sẻ rất chân thành, thẳng thắn, không hề tránh né. Đặc biệt là những vấn đề liên quan đến tự do, dân chủ và nhân quyền. Đại khái, khách nói, tôi và người dân Mỹ thật sự muốn làm bạn và hợp tác lâu dài với các ông vì quyền lợi của nhân dân hai nước. Tôi cũng tôn trọng và không áp đặt chính quyền của các ông bất cứ điều gì. Nhưng các ông cũng nên nhớ một điều, nhân quyền là những giá trị mang tính phổ quát của nhân loại chứ không phải là chuyện được giải thích, vẽ vời một cách tùy tiện bởi một thể chế nào đó. Hơn nữa, chính các ông cũng đã thừa nhận điều ấy trong hiến pháp của mình thì các ông phải có trách nhiệm thực hiện và phụng sự cho những giá trị đó. Tôi tôn trọng thể chế của các ông cũng có nghĩa là tôn trọng nhân dân Việt Nam (giống như tôn trọng nhân dân Huê Kỳ của chúng tôi). Vì thế, tôi nghĩ không có lý do gì chính các ông lại chà đạp nhân dân, đồng bào mình nếu họ bày tỏ quan điểm và chính kiến của bản thân!? Hàng ngày tôi và chính phủ tôi cũng bị dân chúng chỉ trích đó thôi, nhưng nhờ vậy mà chúng tôi tiến bộ, ít mắc sai lầm hơn. Các ông nên biết như thế vì chỉ có những kẻ thiếu chân thành muốn duy trì sự độc tài mới cố tình ngụy biện và không thừa nhận nhân quyền là những giá trị mang tính phổ quát của nhân loại v.v và v.v...

Tinh thần chung là như thế nếu xét trên hai bình diện nghĩa hiển ngôn lẫn hàm ngôn của bài diễn văn tuyệt vời mà cả thế giới ai cũng biết. Thế nên lẽ ra, thông điệp ấy của người đứng đầu Nhà trắng cần được chuyển tải một cách trọn vẹn, khách quan và trung thực nhất đến toàn thể dân chúng. Vậy mà, không hiểu sao mấy trăm cơ quan truyền thông chính thống lại cắt xén đi đoạn quan trọng liên quan đến nhân quyền, ít nhiều đã vô tình làm sai lệch đi tinh thần chung của cả bài phát biểu?

Chưa hết, chương trình làm việc của ngài tổng thống có nói sẽ gặp gỡ những nhà hoạt động dân chủ trong nước; phía bạn cũng công bố mà vẫn cứ kiên định không có lấy một dòng nào phản ánh buổi làm việc ấy trên mặt báo. Đã vậy, nghe đâu còn ngăn chặn một số người đã được phía bạn gửi thư mời!?

Thử hỏi, có đáng hay không nếu chịu khó động não và biết cân nhắc chuyện nặng nhẹ trong hoàn cảnh cả thế giới đang hướng mắt về mình? Tại sao cả hệ thống chính quyền với không biết bao nhiêu là công cụ trong tay lại sợ một vài cá nhân mà suy cho cùng đó cũng là thần dân nước mình? Obama và chính quyền của ông ấy nào phải là con rối chỉ biết nghe và tin một chiều từ phía nào đó để ra quyết sách? Những chuyện đàng hoàng, nghiêm túc liên quan đến uy tín và thể diện quốc gia, dân tộc thì dè dặt, hiếm khi bàn luận cho ra lẽ; ngược lại, mấy chuyện vặt vãnh, bên lề thì sốt sắng, tía lia. Lật trang báo nào, mở trang mạng nào cũng toàn thấy những tin “tào lao mía lao” đến mức trơ trẽn: “cô gái tặng hoa cho Tổng thống nói gì?”, “tay Obama ấm lắm”; hoa hậu hủy chuyến ra nước ngoài để gặp Tổng thống; sự thật về chuyện Obama ăn hai suất bún chả... (cũng may là lần này ông ấy không thèm nếm giọt nước hay cọng phở nào).

Người đời nói “thật thà là cha quỷ quái”! Thử hỏi, làm gì có thứ tình bạn nào sâu đậm bền lâu nếu bản thân mình thiếu chân thành và không tôn trọng đối phương ngay trong lúc bàn chuyện? Một sự kiện quan trọng cả hành tinh đều dõi theo đưa tin, tìm hiểu; và sự thật thì rành rành ra đó mà cứ né tránh, giấu giếm. Đã không đủ dũng khí để chơi bài ngửa thì ít ra phải hiểu sức mạnh của dư luận truyền thông trong thời đại kỹ thuật số chứ. Cứ mù quáng hành xử theo thói quen, cái gì có lợi cho mình thì lu loa lên, tô vẽ thêm; ngược lại là đổ hết cho “các thế lực thù địch” nào đó thì làm sao nhân dân tin tưởng và ủng hộ? Mà như thế thì có khác gì tự bôi tro trát trấu vào mặt mình; có khác gì đang tiếp tay làm cho cả một nền báo chí ngày một trở nên hư hỏng, bệ rạc. Số ít những nhà báo có lòng tự trọng và biết trăn trở khi đối diện với sự thật thì trở thành con rối, bài vở viết xong phải ngậm ngùi đút vào ngăn kéo; số đông còn lại thì tha hóa trở thành bồi bút lúc nào không hay! “Cơ quan quyền lực thứ tư” gì mà chỉ rặt một bọn xu nịnh, bợ đỡ, lá cải, sống chết mặc dân, xem chuyện quốc dân, quốc thể chẳng hơn mấy đồng nhuận bút...?

3. Lời cuối: tương lai nào, kịch bản nào?

Cười hay không cười, vui hay không vui, mừng hay không mừng trong hoàn cảnh hôm nay, nói cho cùng cũng là một thái độ lựa chọn. Có thể nói, tổng thống Huê Kỳ đến và đi trong vỏn vẹn có hai ngày ngắn ngủi, nhưng lạ thay, dân chúng nước Việt từ trong tâm thức như những đứa trẻ, tất thảy đều chạy nhanh ra cửa mừng“má đi chợ về”! Tuy nhiên, những người suốt ngày miệng cứ ra rả mấy câu văn mẫu: “có nhân dân là có tất cả”; “đầy thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân”; hay“Nhà nước này của dân, do dân, vì dân”, “phải biết lấy dân làm gốc”... thì tâm trạng và thái độ có vẻ như hoàn toàn ngược lại. Đây là sự thật cả thế giới ai cũng nhìn thấy. Thế nên, đến thời điểm này có thể nói, tinh thần và thái độ người Việt trong khi tiếp nhận thông điệp mà tổng thống Obama mang sang VN lần này thông qua câu Kiều:“Rằng trăm năm cũng từ đây/Của tin gọi một chút này làm ghi” đang có sự phân cực rất rõ ràng: đảng ờ hờ, dân mở hội; đảng chiếu lệ, dân nhiệt thành!?

Vì thế, tương lai đất nước này, dân tộc này sẽ về đâu; có sáng sủa không, kịch bản nào sẽ xảy ra... xem chừng rất khó mà đoán định. Một sự chân thành, lắng nghe và làm theo ý chí nguyện vọng nhân dân của lãnh đạo và chính quyền để đất nước có một sự chuyển giao nhẹ nhàng êm ấm như Myanmar? Hay ngược lại, thiếu chân thành, bảo thủ cho rằng chỉ có mình mới vĩ đại, mới tài tình sáng suốt; tiếp tục bưng tai giả điếc bất chấp ý chí và nguyện vọng của nhân dân để rồi một ngày nào đó nhân dân chịu hết xiết phải vùng lên và “lật thuyền”; đất nước khi ấy lại chìm vào binh đao, lửa đạn, biên giới, chủ quyền biển Đông rơi hết vào tay giặc Tàu? Chao ôi, nghĩ đến đây, bỗng nhớ đến mấy câu thơ của Chế Lan Viên năm nào:

“Chạnh thương cô Kiều như đời dân tộc
Sắc tài sao mà lại lắm truân chuyên
Cành xuân phải trao tay khi nước mất
Cỏ bên trời xanh một sắc Đạm Tiên”

Không biết cố nhà thơ khi ấy nghĩ gì mà nỡ nào mang cả dân tộc ra so sánh với không chỉ một mà đến hai cô... gái điếm!?

Ngẫm lại chuyện xưa, soi xét chuyện nay mà thấy đau lòng! Quả là chua xót thay cho dân tộc tôi, Tổ quốc tôi!

CT, 30/5/2016

Nguyễn Trọng Bình
Viet-studies

Nghĩ từ phong trào “tụng ca” ông Đinh La Thăng hiện nay

"...viết bài ngợi ca lãnh đạo cũng là một… nhiệm vụ quan trọng của các cơ quan truyền thông, tuy vậy, qua chuyện này mới biết hiện nay quả là có nhiều cây bút rất có tài trong cái khoản “tụng ca” lãnh đạo cấp cao. Nhìn cách họ đặt vấn đề, họ viết và nịnh lãnh đạo bằng cách “đạp” người khác xuống mà thấy hổ thẹn cho những người cầm bút..."

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet    Các tin khác »

1. Từ sau Tết nguyên đán đến nay, “đồng chí” Đinh La Thăng – tân bí thư Thành ủy TP HCM một lần nữa trở thành đề tài gây “bão”, gây “sốt” trên khắp các phương tiện truyền thông chính thống nước nhà; lấn át cả đề tài quen thuộc“tháng giêng là tháng ăn chơi” của cả dân tộc (nhất là mùa lễ hội “văn minh hay là dã man” ở các tỉnh thành miền Bắc). Thậm chí, theo bài viết đăng trên một tờ báo điện tử nọ thì chuyện về những em chân dài trong giới showbiz  – đề tài từ lâu đã trở thành “truyền thống” và thương hiệu của giới truyền thông nước nhà – cũng phải ngậm ngùi nhường lại ngôi quán quân (độ “hot”) cho đồng chí tân Bí thư:

“Ai đang “gây bão” trên truyền thông và xã hội? Xin thưa, đó không phải là “nữ hoàng giải trí” Hà Hồ với những xì căng đan tình ái ồn ào. Những ngày này, người được đông đảo công chúng quan tâm, được báo chí cập nhật từng phát ngôn, hành động chính là tân Bí thư Thành uỷ TP. HCM, ông Đinh La Thăng.”[1]

Thật sự không biết nên buồn hay nên vui với cách ví von rất… chân thành này. Một chính trị gia “vì nước, vì dân” được mang ra so sánh với cô nàng “chân dài tới nách” không vì ai khác ngoài chính bản thân mình! Than ôi, phải chăng đây là bằng chứng cụ thể và sống động nhất để những ai đang bi quan về xã hội hôm nay hãy bình tâm mà nghĩ lại: cho dù đất nước này có đang thật sự loạn chuẩn, suy đồi, xuống cấp về đạo đức, văn hóa đi nữa thì xin hãy cứ vững tin rằng vị thế của những “chính trị gia” nước nhà vẫn “trên cơ” các em chân dài trong giới showbiz!? Nghĩa là tất cả“vẫn còn trong tầm kiểm soát”?

2. Công tâm mà nói, những việc làm của ông Đinh La Thăng tính từ thời ông còn là Bộ trưởng Bộ GTVT ít nhiều đã cho thấy ông là người hiếm hoi trong hàng ngũ lãnh đạo cấp cao hiện nay “nói được làm được” chứ không hẳn chỉ biết mỗi chuyện “chém gió, thổi mây”. Những phát ngôn và việc làm của ông dù sao cũng đã ít nhiều đáp ứng được nỗi khát khao, mong mỏi của đại bộ phận dân chúng nước nhà về hình mẫu của người lãnh đạo “vì dân phục vụ” bấy lâu.

 Tuy vậy, cho đến tận hôm nay mà phong trào tụng ca ông Thăng vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt; đặc biệt là mọi phát ngôn của ông Thăng đều được các cơ quan truyền thông cắt ra, giật tít để tường thuật nóng mà thiếu sự phân tích thấu đáo đã vô tình làm lộ ra những mang lở loét chết người; có nguy cơ gây nên những phản ứng ngược, hiệu ứng ngược trong chiến dịch lăng xê và tuyên truyền của hệ thống chính quyền Nhà nước.

Dẫu biết rằng viết bài ngợi ca lãnh đạo cũng là một… nhiệm vụ quan trọng của các cơ quan truyền thông, tuy vậy, qua chuyện này mới biết hiện nay quả là có nhiều cây bút rất có tài trong cái khoản “tụng ca” lãnh đạo cấp cao. Nhìn cách họ đặt vấn đề, họ viết và nịnh lãnh đạo bằng cách “đạp” người khác xuống mà thấy hổ thẹn cho những người cầm bút không có khả năng ấy. Giống như khi ông Đinh La Thăng làm việc với ông Chủ tịch huyện Củ Chi được cả đội ngũ viết lách tường thuật như sau:

– “Đồng chí đã gặp Tổng giám đốc Vinamilk chưa? Gọi điện ngay cho tôi nói chuyện. Có số điện thoại không? Gọi kiểm tra là biết ngay”. Lãnh đạo huyện Củ Chi ấp úng vì không có số điện thoại Tổng giám đốc Vinamilk, ông Thăng nói: “Tôi kiểm tra thế là biết ngay. Chủ tịch huyện chưa gặp Tổng giám đốc Vinamilk thì làm sao biết được nguyên nhân bà con không bán được sữa. Sản lượng sữa của đàn bò Củ Chi thấm gì so với năng suất của Vinamilk? Phải gặp họ mới có phương thức giải quyết cho bà con được…”, ông Thăng nói.[2]

Khôn quá hóa hèn. Một câu hỏi mang tính thách đố nhằm “bắt bí” cấp dưới và hoàn toàn thiếu kỹ năng của người quản trị nhưng không hiểu sao cả đội ngũ viết lách không nhận ra lại còn giật tít trong sự hân hoan, khoái trá?

Thử hỏi, có gì là sai trái hay kém cõi khi ông Chủ tịch huyện không có số điện thoại cá nhân của bà Mai Kiều Liên – người phụ nữ từng được một tạp chí nước ngoài bình chọn là 1 trong 50 phụ nữ quyền lực nhất châu Á – đến ngay cấp dưới của bà rất nhiều người cũng không có được? Đó là chưa kể, cho dù ông Chủ tịch huyện có số điện thoại của bà Tổng giám đốc nữa nhưng nếu hôm ấy bà phải ra nước ngoài công tác (cương vị của bà thì đi nước ngoài như đi chợ) thì làm sao mà liên lạc được. Muốn gặp bà Tổng giám đốc một tập đoàn kinh tế lớn thì phải thông qua bộ phận thư ký của bà để hẹn và sắp lịch chứ? Mà bàn về chuyện quốc kế dân sinh quan trọng như thế chẳng lẽ qua điện thoại là giải quyết được hay sao?

Thật tội nghiệp cho ông chủ tịch huyện Củ Chi bị người ta làm cho mất mặt, mất uy tín vì cái chuyện vốn dĩ không có gì để mà ầm ĩ đã. Chẳng ai thèm quan tâm và thông cảm dù ông đã chân thành bộc bạch: “Tôi không bất ngờ khi Bí thư Đinh La Thăng hỏi như vậy và cũng không tâm tư gì. Bởi vì người tôi làm việc ở Vinamilk là các giám đốc phụ trách thu mua, còn chị Mai Kiều Liên – tổng giám đốc Vinamilk – thì tôi chưa liên hệ vì đã có sự phân công ở Vinamilk rồi.[3]

Từ đây, nhìn rộng ra phong trào “tụng ca” phải chăng đã và đang vô tình xổ toẹt “công đức” của người người tiền nhiệm ông Thăng vừa mới nghỉ hưu – ông Lê Thanh Hải; góp phần nhấn chìm luôn “đồng chí” Hoàng Trung Hải –  người cũng vừa được phân công nắm cương vị Bí thư cùng lúc với ông Thăng ở thủ đô Hà Nội. Đó là chưa kể tới mấy chục “đồng chí” đồng cấp khác của ông Thăng trên khắp các tỉnh thành trên cả nước. Các “đồng chí” này của ông Thăng đang làm gì sao không thấy báo giới nói với công chúng? Có “đồng chí” nào cảm thấy mình bị đối xử không công bằng không khi cũng làm được nhiều việc nhưng vì không muốn nhờ truyền thông lăng xê, đánh bóng tên tuổi nên dân chúng không ai biết? Hay tất cả các “đồng chí” có tự thấy xấu hổ về năng lực và tầm nhìn lãnh đạo của mình nếu so với ông Thăng thời gian qua? 

Ở phương diện khác, phong trào “tụng ca” “đồng chí” Đinh La Thăng phải chăng cũng đã góp phần “giải huyền thoại” về chân dung của những người lãnh đạo thực sự “vì dân vì nước” trên đất nước này suốt mấy chục năm qua? Những chân dung mà tất cả buộc phải tôn thờ giống như thánh nhân chứ không phải người thường.

Hóa ra, lãnh đạo “vì dân vì nước” đôi khi chỉ cần làm vài động thái như ông Thăng mà thôi. Nghĩa là chỉ cần hiểu nhân dân muốn gì và xắn tay cùng làm với nhân dân thay vì ngồi trong phòng kín “ngâm” cứu hàng mấy nghìn trang tuyển tập triết học Mác-Lê rồi chế tác ra công trình lý luận với tên gọi “kinh tế thị trường định hướng XHCN”; hay ngồi “rút” mãi sợi dây kinh nghiệm của thời kỳ quá độ lê thê không biết khi nào mới hết; còn không thì ngồi rung đùi lấy làm sung sướng và tự hào về những “thành tựu to lớn” trong các bản báo cáo, nghị quyết mà bất chấp thực tiễn cuộc sống đã và đang diễn ra như thế nào…

Nhưng nếu như thế thì từ cổ chí kim có chính trị gia nào trên thế giới được dân chúng ủng hộ, ngợi ca mà chỉ “ngồi chơi xơi nước” đâu. Trọng dân, hiểu dân, lắng nghe dân, xắn tay vào làm với nhân dân đó là việc làm hết sức bình thường và đương nhiên của người lãnh đạo thì có gì mà phải “tụng ca”. Cả xã hội lên “cơn sốt” về một chuyện bình thường có phải là bất bình thường không? Tại sao đội ngũ truyền thông vẫn chưa chịu dừng lại? Sao không cho các “đồng chí” khác của ông Thăng một cơ hội được thể hiện năng lực phẩm chất của người lãnh đạo giống như ông?

Cuối cùng, ông Thăng là người giàu nhiệt huyết, năng nổ, quyết liệt trong xử lý công việc là điều có thể cảm nhận được. Tuy vậy, có một chuyện cực kỳ quan trọng mà lẽ ra ông nên làm nhưng đến nay chưa thấy ông làm đó là gặp gỡ, đối thoại với nhân sĩ, trí thức ở TP HCM về các vấn đề liên quan đến xã hội dân sự hay cụ thể nhất là tình hình về biển Đông trong mối quan hệ với Trung Quốc hiện nay mà người dân không riêng gì ở TPHCM rất quan tâm. “Việc nhân nghĩa cốt ở an dân” – ông Thăng có dám gặp gỡ và nhất là chân thành đối thoại với họ trên tinh thần dân chủ, “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra…” không? Khi nào ông sẽ chủ động làm việc này để thắt chặt hơn nữa mối quan hệ giữa chính quyền nhà nước với nhân dân giống như cố thủ tướng Võ Văn Kiệt trước đây đã từng làm (cũng với chức danh Bí thư Thành ủy TP HCM như ông Thăng bây giờ)?

***

3. Bình tĩnh quan sát sẽ thấy, giống như những năm trước, lợi dụng thời điểm dân ta nghỉ ngơi đón chào năm mới, chính quyền Trung quốc đã rầm rộ vận chuyển vũ khí, đạn dược tối tân ra những hòn đào mà trước đây chúng đã dùng vũ lực để chiếm đoạt của ta. Và trong khi truyền thông quốc tế lên tiếng, đồng bào ở nước ngoài xuống đường tuần hành phản đối những hành động ấy thì truyền thông nước nhà không hiểu sao lại rất biết “kiềm chế”. Quanh đi quẩn lại chỉ thấy mỗi chuyện về mùa lễ hội“văn minh hay dã man” cùng phong trào tụng ca dày đặc về ông Thăng. Có lẽ nào đây là cách mà chính quyền dùng để đánh lừa đại bộ phận dân chúng để họ xao lãng những vấn đề liên quan đến sự tồn vong của dân tộc? Thật lòng, bản thân tôi không muốn nghĩ như vậy nhưng nếu đúng như thế thì phải chăng thêm một lần nữa cái “bẫy ý thức hệ” của “người anh em” xảo quyệt đang ngày một siết trói chặt Việt Nam hơn nữa? Thử hỏi, tại sao mỗi khi tình hình trong nước có dấu hiệu bất ổn thì nhà cầm quyền Trung Quốc tìm cách chuyển sự chú ý của dân chúng họ ra bên ngoài (Biển Đông). Trong khi đó, biển đảo của cha ông đang hàng ngày hàng giờ bị xâm lấn thì lãnh dạo của ta lại không muốn dân chúng biết đến bằng cách giấu nhẹm hoặc đưa tin rất dè dặt. Hoặc không thì hướng dân chúng đến những vấn đề “tào lao mía lao”; “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”…?

Tại sao như vậy? Có lẽ nào “cái nước mình nó thế…!?”

CT, 8/3/2016

Nguyễn Trọng Bình
Viet-studies 

[1] Xem tại: Lý giải “cơn sốt Đinh La Thăng” (VNN).
[2] Xem tại: Ông Đinh La Thăng truy vấn lãnh đạo huyện Củ Chi (VNE).
[3] Xem tại: Bí thư Đinh La Thăng: “Không có số TGĐ Vinamilk sao bán sữa?” (TT).

Lời chân thành gửi 'ông hoàng bà chúa' giới showbiz

Thời gian sẽ sàng lọc và những giá trị đen trắng lẫn lộn sẽ phải được đánh giá sòng phẳng, ngay trong làng âm nhạc.

1. Giữa lúc công chúng yêu âm nhạc và những nghệ sĩ chân chính đang tiễn đưa những con người đáng kính, những cây đại thụ về nơi an nghỉ cuối cùng thì có một sự việc rất không hay xảy ra.

Điều đáng nói là sự việc này lại liên quan đến những con người đang hoạt động trong làng âm nhạc nước nhà hiện nay. Đó là việc một anh chàng ca sĩ được mệnh danh “ông Hoàng nhạc Việt” (không biết danh hiệu này do ai đó phong hay chính anh ta tự phong cho mình) chỉ vì chuyện tư thù cá nhân, đã không ngần ngại mượn trang cá nhân mình trên facebook để tuôn ra vô số những lời xỉ vả rất khó nghe và tuyên bố “không thèm nhìn mặt” một đồng nghiệp của anh ta - cũng là một ca sĩ nổi đình nổi đám khác.

Nhìn lại “lịch sử” trước đó, vào năm 2012 chàng ca sĩ này đã từng một lần tuyên bố “không thèm nhìn mặt” một nữ ca sĩ vốn là người bạn thân thiết của mình khi cô lên tiếng nhận xét về anh trong một chương trình game show liên quan về âm nhạc trên truyền hình. Đến năm 2013, lại chính là anh ta chứ không phải ai khác đã lên tiếng “mắng” nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 – một “tiền bối” thuộc hàng cha chú của anh ta khi ông lên tiếng yêu cầu anh đừng hát nhạc của ông nữa.

2. Qua những sự việc như thế, dù muốn dù không, một lần nữa cho thấy những “ông hoàng, bà chúa” trong làng giải trí nước nhà nói chung hiện nay nếu nhìn ở phương diện văn hóa về “những giá trị Người” quả là có lắm chuyện để bàn.

Từ đây, một câu hỏi đặt ra, tại sao tại sao trong xã hội Việt Nam hôm nay, nhất là các bạn trẻ lại tôn vinh thậm chí “tôn thờ” các “ông hoàng, bà chúa” – những “ngôi sao”, “thần tượng” trong làng âm nhạc nói riêng hay giới showbiz nước nhà nói chung kiểu như anh chàng ca sĩ trên? Và ngược lại những “ông hoàng bà chúa” này có thấy mình xứng đáng với các danh xưng ấy không?

Có bao giờ họ tự hỏi thời gian qua bản thân đã đóng góp được gì cho nền nghệ thuật nước nhà. Liệu họ có làng màng nhận ra thực chất những cái gọi là “hoạt động nghệ thuật” của họ hiện nay chủ yếu nghiêng về văn hóa giải trí có giá trị nhất thời?

Rồi đây chắc chắn thời gian sẽ sàng lọc và những giá trị đen trắng lẫn lộn sẽ phải được đánh giá sòng phẳng, ngay trong làng âm nhạc.

Và quan trọng hơn nữa, ngay trong lúc này đây chính những lời nói và việc làm của những ca sĩ đó đã tự “vạch áo” mình lên cho người ngoài họ nhìn thấy những “vết sẹo văn hóa” rất thô kệch và xấu xí! Mặc dù phải công nhận một điều, họ cũng đã rất thành công trong công nghệ lăng- xê và kiếm tiền cực giỏi.

3. Thật lòng, trước khi viết bài viết này tôi từng nghĩ mình có nên mất thời gian cho những “thần tượng giả”, “những giá trị” ảo trong giới showbiz nước nhà hiện nay không? Đặc biệt nếu phải “cân, đo, đong, đếm” với vô số những vấn đề nóng bỏng hay thậm chí liên quan đến sự tồn vong của dân tộc và đất nước trong thời điểm này thì những chuyện này có đáng để chúng ta phải lên tiếng không?

Tuy vậy, bình tĩnh nghĩ lại tôi thấy đây cũng là một vấn đề lớn, vì nó liên quan đến những giá trị có tính chuẩn mực về đạo đức và văn hóa của con người trong xã hội ta hiện nay – vấn đề mà theo nhiều người nhận xét là đang trong tình trạng “xuống cấp” và “suy thoái” rất trầm trọng. Hay thậm chí nói như sử gia Dương Trung Quốc là nếu chúng ta không chấn hưng kịp thời sẽ “có nguy cơ đẩy dân tộc đến hiểm họa khôn lường” [1].

Vì vậy, với bài viết này nếu như các “ông hoàng, bà chúa” trong giới showbiz Việt hôm nay có để mắt đến thì mong rằng các vị hãy hiểu, đây là những lời nói chân thành của người viết liên quan đến một vấn đề chung và rất lớn trong xã hội nước nhà hôm nay, liên quan đến những giá trị âm nhạc đích thực. Nói khác đi, ở đây người viết tạm gọi là câu chuyện nhỏ về “văn hóa nước Việt nhìn từ giới showbiz”.
-----

[1]: Sử gia Dương Trung quốc: Văn hóa chạm ngưỡng, đẩy dân tộc đến hiểm họa khôn lường, 13/1/2015, VTC.vn.

Nguyễn Trọng Bình
Theo Việt Nam Net

Bộ mặt quốc gia hay là niềm tin mong manh về "Sợi dây thần kinh xấu hổ"

1. Trước hết phải nói thật là với tôi, chuyến công du của Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng sang Hoa Kỳ lần này không có gì “ghê gớm” lắm đến mức làm nhiều người phải “đao to búa lớn” trong nhận định. Ai đó cho rằng chuyến đi này của ông Trọng sẽ tạo ra “bước ngoặt mang tính lịch sử” cho cả hai nước đặc biệt là với Việt Nam nhưng với cá nhân tôi, dù không bi quan nhưng thật lòng tôi hoàn toàn không tin và cũng không có sự kỳ vọng ấy. Nói như vậy không có nghĩa là tôi không có chút niềm tin hay ước mơ gì từ chuyến đi này của ông Trọng. Thật ra, tôi cũng có một niềm tin (dù rằng rất mong manh); cũng có một kỳ vọng, một ước mơ nho nhỏ. Trước khi nói về vấn đề này xin được phép trình bày lý do vì sao tôi lại nói không tin chuyến công du của ông Trọng lần này sẽ mở ra “bước ngoặt lịch sử” cho đất nước và dân tộc Việt Nam chúng ta hôm nay.

Lý do thứ nhất: Có thể thấy, truyền thông nước nhà (nhất là phía chính thống) trước chuyến công du của ông Trọng có vẻ do phải thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền cho bộ máy Nhà nước nên đã cố ý xoáy sâu và nhấn mạnh vào chi tiết lần đầu tiên trong lịch sử ngoại giao, Hoa Kỳ đã đồng ý và chấp nhận tiếp đón một quan chức đứng đầu một tổ chức chính trị (lại là Đảng cộng sản) với nghi thức cao nhất tại Nhà trắng. Từ đó “tự sướng” và cho rằng điều này chứng tỏ Hoa Kỳ đã thực sự “tôn trọng thể chế chính trị của Việt Nam”.

Thực ra, về mặt lý thuyết mà nói thì đúng là như vậy, đúng là Hoa Kỳ đã có cái nhìn “tôn trọng” Việt Nam so với 20 năm trước đây khi hai nước chưa bình thường hóa mối quan hệ. Tuy vậy, theo tôi, vấn đề quan trọng ở đây là ở chiều ngược lại và trên thực tế thì Việt Nam có biết tận dụng cơ hội khi nhận được sự “tôn trọng” từ phía Hoa Kỳ hay không? Đây mới thực sự là mấu chốt và bản chất của vấn đề, từ đó làm cơ ở bàn chuyện chuyến đi này của ông Trọng có tạo ra một“bước ngoặt lịch sử” hay vẫn là một sự “giẫm chân tại chỗ” thậm chí “nói vậy chứ không phải vậy” từ cả hai phía?

Nghiêm túc mà nói, vì lợi ích chiến lược của mình ở Châu Á Thái Bình Dương, từ lâu Hoa Kỳ đã có những thay đổi trong cái nhìn cũng như đã thể hiện sự “tôn trọng” nhất định đối với Việt Nam; Hoa Kỳ đã từng nhiều lần tạo điều kiện và cho Việt Nam cơ hội nhưng Việt Nam có hiểu và có tận dụng được đâu. Hãy thử lại nghĩ mà xem, nếu không “tôn trọng”, không cho Việt Nam cơ hội thì Hoa Kỳ dưới thời tổng Bill Clinton có đồng ý bình thường hóa quan hệ và dỡ bỏ lệnh cấm vận đối với Việt Nam hay không? Và liên tiếp sau đó là mời hàng loạt các quan chức cấp cao của Việt Nam như: Phan Văn Khải, Nguyễn Minh Triết, Nguyễn Tấn Dũng, Trương Tấn Sang trong các năm 2005, 2007, 2008 và 2013 sang Nhà trắng để “nói chuyện”?

Lý do thứ hai: Tuy bây giờ ông Trọng sang thăm Mỹ với tư cách là người đứng đầu ĐCS Việt Nam nhưng mọi người cần nên nhớ một điều, ở Việt Nam lâu nay mọi vấn đề dù lớn hay nhỏ của đất nước đều được quyết định bởi một “tập thể lãnh đạo” với tên gọi là “Bộ chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam” (gọi tắt là “Bộ chính trị”). Mà Bộ chính trị này bao gồm những ai? Xin thưa hiện nay, ngoài ông Trọng thì còn có Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, chủ tịch nước Trương Tấn Sang, chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cùng mười mấy vị khác nữa. Cho nên, nhìn bề ngoài ông Trọng sang thăm Hoa Kỳ lần này tuy là với tư cách là người đứng đầu Đảng cộng sản Việt Nam nhưng thực chất ông cũng chỉ là người đại diện cho Bộ chính trị giống như các vị lãnh đạo trước đây từng sang thăm Hoa Kỳ mà thôi. Chắc chắn một điều, để có được chuyến đi chính thức hôm nay, thời gian qua những người trong Bộ chính trị đã họp bàn và chuẩn bị mọi vấn đề “đâu vào đó” hết cả rồi và ông Tổng Bí Thư chắc chắn cũng chỉ được phép nói, được phép trao đổi trong khuôn khổ những vấn đề đã chuẩn bị ấy.

Trước khi chính thức đặt chân lên xứ sở của Nữ Thần Tự Do, ông Tổng Bí Thư cũng nói rằng sẽ “trao đổi thẳng thắn” với Tổng thống Obama. Thế thì một câu hỏi đặt ra là như thế nào mới được gọi là “thẳng thắn” hay “thẳng thắn” tới đâu, “thẳng thắn” trong vấn đề gì, cách tiếp cận ra sao...? Cá nhân tôi cho rằng, về cơ bản sự “thẳng thắn” mà ông Trọng nói chẳng qua cũng nằm trong khuôn khổ những vấn đề mà lãnh đạo cấp cao hai nước trước đây đã từng đề cập, sẽ không có gì mới mẽ và đột phá cả.

Cho nên, theo tôi, sau chuyến đi này của ông Trọng, về cơ bản tình hình Việt Nam “đâu sẽ lại vào đấy” (giống như những chuyến công du của các lãnh đạo cấp cao trước đây) là khả năng dễ xảy ra nhất.

2. Bây giờ xin được phép nói về niềm tin mong manh cũng như sự kỳ vọng và ước mơ bình dị, nho nhỏ của cá nhân tôi về chuyến công du của ông Tổng Bí Thư.

Có thể thấy, không riêng gì lần gặp gỡ này trên đất Mỹ, lâu nay ông Trọng và những lãnh đạo Việt Nam nói chung bao giờ cũng mong muốn phía Hoa Kỳ tôn trọng “thể chế chính trị” của Việt Nam. Điều này xét trên mối quan hệ về lập trường và quan điểm chính trị của mỗi quốc gia là chính đáng. Tuy vậy và cũng từ chỗ này, nếu phải nói về một ước mơ, sự kỳ vọng gửi cho ông Trọng trong chuyến công du này thì điều đầu tiên tôi muốn nói là: ông Trọng khi sang xứ sở của Nữ Thần Tự Do hãy làm sao thể hiện mình như là một chính khách ngoại giao thực thụ bởi dù muốn dù không ông cũng đang đại diện cho cái “bộ mặt quốc gia”, bộ mặt của đất nước Việt Nam với lịch sử 4000 năm văn hiến; mong ông hãy cố gắng và nhớ là đừng quá căng thẳng, đừng quá “khuôn mẫu”, hãy cho phép bản thân mình (có thể là 1 lần duy nhất trong đời mà thôi) cái quyền được suy nghĩ, được nói, được thở, được sống, được cảm nhận cuộc sống trong bầu không khí của một xã hội tự do và văn minh bậc nhất trên thế giới. Mong ông trong lúc tiếp chuyện với các chính khách ở Hoa Kỳ hãy vận dụng và phát huy tất cả vốn liếng về văn hóa, tri thức, tầm nhìn trí tuệ, sự tự tin của người đứng đầu đất nước để 90 triệu dân Việt Nam có được vài phút giây tự hào trong khi xem chương trình thời sự lúc 19 giờ trên sóng đài truyền hình quốc gia.

Bên cạnh đó, tôi cũng mong rằng sau chuyến công du trở về ông Tổng Bí Thư sẽ báo cáo lại một cách trung thực với toàn thể nhân dân về tất cả những chuyện ông đã nói, đã “trao đổi thẳng thắn” với người đứng đầu Nhà trắng. Mong ông và “đoàn tùy tùng” hãy nói thật một lần cái cảm xúc và suy nghĩ của mình sau khi đã có những trải nghiệm tại xứ ở của “bọn tư bản giãy chết” trong cái nhìn so sánh với cái “thiên đường XHCN” ở nước ta hiện nay.

Cái thể chế chính trị, cách tổ chức bộ máy Nhà nước của Việt Nam do ông Tổng Bí Thư và những người tiền nhiệm trước đây điều khiển và cái thể chế chính trị, cách tổ chức bộ máy Nhà nước của Hoa Kỳ do Tổng thống Obama hiện nay làm đại diện đương nhiên có sự khác biệt rất lớn và rất rõ ràng, thế giới ai cũng nhìn thấy. Vì thế, một ước mơ nhỏ nhoi nữa của cá nhân tôi là mong ông Tổng Bí Thư hãy tự vấn và lý giải tại sao, vì lý do gì mà suốt 40 năm qua đất nước Việt Nam dưới dẫn dắt của các ông vẫn không thể phát triển, không thể “hóa rồng”? Tại sao Việt Nam hiện nay lại bị người “anh em”, “đồng chí”, “láng giềng hữu hảo” Trung Quốc coi thường, bắt nạt và nhất là ngày một ngang ngược, hung hăng không những xâm phạm chủ quyền mà còn uy hiếp, tấn công đồng bào ta trên Biển Đông?

Qua đây, cũng mong sao ông Tổng Bí Thư và tất cả các thành viên trong Bộ chính trị hiện nay nghiêm túc và thẳng thắn nhìn lại con đường mà các ông (cũng như các thế hệ lãnh đạo trước đây) đã lựa chọn và bắt buộc cả dân tộc này phải đi chung trong ròng rã 40 năm trời kể từ ngày thống nhất đất nước. Phải chăng đây là sự lựa chọn thể hiện sự “tài tình” và “sáng suốt”?

Nói cách khác, một cách thẳng thắn nhất, về mặt nhận thức tôi cho rằng nếu muốn “tạo ra bước ngoặt mang tính lịch sử” cho dân tộc và đất nước Việt Nam sau chuyến đi này trước hết chỉ cần ông Tổng Bí Thư và các thành viên trong Bộ chính trị phải biết tự xấu hổ với bản thân và trước nhân dân về tất cả sự lạc hậu, bảo thủ và yếu kém của mình trong tư cách là những lãnh đạo trực tiếp điều hành và quản lý đất nước thời gian qua. Đồng ý là Việt Nam và Hoa Kỳ cần thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau về thể chế chính trị. Tuy vậy, theo tôi điều quan trọng là chúng ta phải biết tự xấu hổ về sự thua sút của mình để từ đó học tập và thay đổi cho tốt hơn. Và tốt hơn không phải là vì một cá nhân hay một nhóm người nào mà là cho cả dân tộc, cả đất nước.

Nói tóm lại, dù thế nào thì cũng mong ông Tổng Bí Thư nếu thực sự nghĩ về tương lai và vận mệnh của dân tộc và đất nước (chứ không phải tương lai và vận mệnh của khoảng 4 triệu Đảng viên) cố gắng đừng bao giờ để đứt “sợi thần kinh xấu hổ”. Đây cũng là niềm tin mong manh mà bản thân tôi dành cho cá nhân ông trong chuyến công du lần này.

Cần Thơ, 6/7/2015

Nguyễn Trọng Bình
Theo Viet-studies

Quốc Hội Việt Nam và Tư duy... “Họp kín”

(Hay là “tâm thư” lần đầu cũng là lần cuối gửi các đại biểu Quốc Hội Việt Nam hôm nay)

1. Có lẽ, nếu không có gì thay đổi thì kỳ họp của Quốc hội Việt Nam lần này sẽ có hai buổi “họp kín”. Sở dĩ tôi nói như vậy là vì đến thời điểm này như tất cả chúng ta đều biết một buổi “họp kín” đã được diễn ra. Ấy là buổi “họp kín” về tình hình ở biển Đông. Còn buổi “họp kín” thứ hai thì theo các cơ quan truyền thông rất có thể sẽ diễn ra ở những ngày họp sau cùng. Ấy là buổi “họp kín” để đưa ra quyết định bãi nhiệm tư cách đại biểu quốc hội của bà Châu Thị Thu Nga – Đại biểu Quốc hội của đoàn Hà Nội.[1]

2. Thật lòng mà nói, mấy ngày qua tôi cứ suy nghĩ mãi về cái tư duy... “họp kín” của Quốc hội nước nhà lần này! Tôi thật sự không thể nào lý giải được tại sao Quốc hội lần này lại... thích “họp kín” như vậy? Như trong một bài viết trước đây, tôi đã nói, thôi thì về chuyện biển Đông, chuyện Trung Quốc đang xây đảo nhân tạo và đánh đập cướp bóc ngư dân ta, Quốc hội quyết định “họp kín” vì sợ “tai vách mạch rừng” còn có thể chấp nhận được. Nhưng với chuyện bà Châu Thị Thu Nga thì làm gì mà phải... “họp kín”? Thử hỏi, mọi sai phạm của bà này thời gian qua đã được làm rõ hết rồi, cơ quan cảnh sát điều tra thuộc Bộ Công An cũng đã khởi tố bị can về tội lừa đảo rồi, bàn dân thiên hạ đã biết hết cả rồi, vậy thì Quốc hội cứ căn vào luật mà quyết định thôi chứ mắc gì phải “họp kín” hay “họp hở” hả trời?

3. Dù ai đó có giải thích thế nào đi nữa thì qua đây ít nhiều đã cho thấy những người đang điều hành Quốc hội trong kỳ họp lần này đã gián tiếp nghĩ rằng vấn đề biển Đông, vấn đề Trung Quốc ngang ngược cướp đảo và không thôi đánh đập ngư dân ta – vấn đề gây bức xúc 90 triệu dân Việt Nam về tính chất chỉ thuần túy giống như chuyện sai phạm của bà Châu Thị Thu Nga mà thôi.

Nói xin lỗi, theo tôi chuyện của bà Nga chẳng là cái đinh gỉ gì mà khiến Quốc hội với hàng mấy trăm đại biểu phải mất thời gian để nhóm họp hay chẳng có gì phải lo lắng và chuẩn bị “họp kín” như vậy! Và tôi cũng không nghĩ với phẩm chất trí tuệ cao vời của mấy trăm đại biểu Quốc hội nước nhà hôm nay nhưng chỉ có thể tư duy ở tầm “họp kín” như thế này? Tôi cho rằng, nếu Đại biểu Quốc hội nào còn có lòng tự trọng và còn biết xấu hổ trước nhân dân phải có ý kiến về vấn đề này! Để ít ra 90 triệu dân Việt Nam hôm nay hay ít ra là một cử tri bình thường nhỏ nhoi như tôi đây không phải ngậm ngùi, xót xa cho thân phận dân tộc mỗi khi nghĩ tới cái tư duy thích... “họp kín” của Quốc hội lần này.

4. Vừa rồi, sau khi Quốc hội tổ chức “họp kín” về chuyện biển Đông (nhưng cuối cùng cũng chẳng có kết luận gì để báo lại cho nhân dân biết để họ còn vớt vát chút niềm tin còn sót lại) và trong khi ông Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đang có chuyến công du ở tỉnh Côn Minh - Trung Quốc, có gặp gỡ và trao đổi với ông phó chủ tịch Trung Quốc về vấn đề biển Đông ngày 12/6)[2] thì gần như ngay lập tức đồng bào ta, ngư dân ta bị bọn người Trung Quốc đánh đập tàn nhẫn ngay tại ngư trường của mình (một ngư dân bị gãy chân).

Thôi thì không bàn nữa, không nói nữa (mà còn gì để nói khi những sự thật đã phơi bày quá rõ ràng giữa thanh thiên bạch nhật). Chỉ cầu mong cho những người luôn miệng nói “vì dân”, “vì nước”, “vì dân tộc” hãy dành ra 1 phút thôi giữa kỳ họp này để suy nghĩ và tự vấn lại cái lương tâm mình. Để từ đó có thể tự tin trả lời một cách dõng dạc và không thấy lòng hổ thẹn với “liệt tổ liệt tông” câu hỏi sau:

Thời gian qua, trong chuyện này (và không chỉ có một chuyện này), ai là người đã xuyên tạc, đã bóp méo sự thật, đã nói lời giả trá trước nhân dân!?

Tôi thật lòng cầu mong cho những cái lương tâm kia vẫn còn nguyên vẹn hai “hàm răng” để còn biết “cắn” và “rứt”. Vì còn biết “cắn” và “rứt” tức là còn biết đau và còn có khả năng thấu hiểu nỗi đau của các ngư dân hay nhân dân nói chung hiện nay. Như thế cũng có nghĩa là vẫn chưa đến mức vô cảm “không còn thuốc chữa”. Nếu không thì, chao ôi, dân tộc này, đất nước này,... trong tương lai chẳng biết ra sao nữa! Thật lòng tôi không dám và cũng không muốn nghĩ tới!

Đảng ơi, Quốc hội ơi, “Việt Nam ơi, thời gian quá nửa đời người” rồi! Có cần phải tiếp tục “quá độ” để được lên “thiên đường” (cái nơi mà thực tiễn đã chứng minh vốn chỉ là một“giấc mộng Nam Kha”) nữa hay không?

Nguyễn Trọng Bình
Theo Việt Studies

[1] http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/quoc-hoi-bo-phieu-bai-nhiem-ba-chau-thi-thu-nga-3233744.html
[2] http://vov.vn/chinh-tri/pho-thu-tuong-hoang-trung-hai-gap-pho-chu-tich-trung-quoc-407282.vov

Vì Sao Trung Quốc Thách Thức Cả Thế Giới Trong Cuộc Tranh Chấp Trên Biển Đông Hiện Nay?

1. Câu chuyện biển Đông lại một lần nữa nóng lên kể từ khi Mỹ điều máy bay do thám và công bố những hình ảnh bồi đắp, cải tạo xây dựng các đảo mà trước đây họ đã dùng vũ lực cướp từ tay Việt Nam. Việc làm này của Trung Quốc hiện đang bị dư luận và cộng đồng thế giới lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ. Tuy vậy, có thể thấy không riêng gì lần này, mỗi khi bị cộng đồng thế giới chỉ trích thì gần như ngay lập tức Trung Quốc phản ứng lại với một thái độ và tâm thế không hề nao núng (nếu không muốn nói là rất tự tin và đầy kiêu hãnh). Tại sao như vậy? Tại sao Trung Quốc dù nghe hết, biết hết những gì dư luận thế giới nói về mình nhưng họ vẫn cứ làm với thái độ bất chấp tất cả?

Đặt ra vấn đề trên để thấy rằng, lâu nay, trong cuộc tranh chấp ở biển Đông với Trung Quốc, đa phần chúng ta chỉ xem xét vấn đề ở phương diện nào có lợi cho ta nhất mà thôi. Điều này là đương nhiên. Tuy vậy, nếu như thế có khi nào là chủ quan và duy ý chí vì như người xưa nói “biết người biết ta trăm trận trăm thắng”?

Lịch sử và văn hóa Trung Quốc cho thấy họ là bậc thầy của chiêu thức “binh bất yếm trá”. Vì vậy một tinh thần cảnh giác thường trực và cao độ với Trung Quốc sẽ không bao giờ thừa. Đặc biệt, đừng bao giờ chủ quan cho rằng“không ai hiểu Trung Quốc bằng Việt Nam” hay như có người phát biểu“tôi không bất ngờ về việc làm của Trung Quốc hiện nay”. Thực ra, nói như thế là ngụy biện vì nếu đã hiểu rõ bộ mặt thật họ vậy sao cứ chơi và xem họ là “bạn thân”, là “đồng chí tốt”? “Bạn” và “bạn thân” là hai vấn đề, hai quan điểm, hai lập trường rất khác nhau chứ? Ai đời đã biết cái đứa năm lần bảy lượt đâm sau lưng mình mà vẫn kết thân với nó? Nói ra điều này chỉ càng làm cho người bên ngoài họ cười vào mặt mình mà thôi.

Nói cách khác, trong bất cứ mọi thời điểm mọi hoàn cảnh, cần thiết chúng ta phải tự đặt ra thật nhiều giả thiết và tự phản biện lại tất cả các giả thiết ấy để thấy rõ hơn đâu là điểm mạnh đâu là điểm yếu của mình. Có như vậy mới không bị động và may ra mới tìm được giải pháp tối ưu nhằm đối phó với sự ranh ma của Trung Quốc.

2. Vì sao Trung Quốc luôn tỏ thái độ xem thường và thách thức Việt Nam và cộng đồng thế giới trong vấn đề tranh chấp trên biển Đông? Để trả lời câu hỏi này nhất định chúng ta phải tự đặt mình vào lập trường và quan điểm của họ để phân tích, xem xét. Ở đây tôi thử phân tích và lý giải một số căn nguyên như sau:

Thứ nhất, về mặt chiến lược “đối nội”, trong khi Việt Nam đến giờ vẫn còn loay hoay không biết tuyên truyền; “giải thích” làm sao cho dân chúng trong nước hiểu và đồng thuận; thậm chí Nhà nước hiện này còn rất “kiên định” cấm dân chúng biểu lộ sự bất bình trước thái độ hung hăng của TQ (vì “mọi chuyện đã có Đảng và Nhà nước lo”) thì ngược lại, từ lâu Trung Quốc đã có một chiến lược dài hơi để tuyên truyền cho toàn dân họ rất bài bản và kỹ lưỡng. Nói cách khác, trong khi “lòng dân” và “ý Đảng” ở Việt Nam vẫn còn chưa gặp nhau thì ngược lại, dân chúng Trung Quốc riêng về vấn đề biển Đông từ trước tới nay vẫn luôn ủng hộ chính sách ngoại giao cứng rắn và không nhân nhượng Việt Nam của chính quyền ông Tập Cận Bình.

Về vấn đề này, mới đây tác giả Đoàn Công Lê Huy trong bài viết “Bàn cờ chín khúc biển Đông của Trung Quốc” trên báo Tuổi trẻ số ra ngày 28/5/2015 đã khái quát và chỉ ra rất cụ thể rằng như sau:

“Như kỳ thủ đánh cờ nghĩ trước trăm nước, qua hàng thế kỷ họ luôn xuất kỳ có chủ ý. Họ chuẩn bị chu đáo và thực hiện từng nước đi. Toàn quân, toàn dân, toàn diện, được chỉ huy từ trên cao, bằng một cây gậy nhất quán. Họ luôn hát vang giai điệu chính và làm sao để gần 1,4 tỉ người không lạc điệu. Trên biển dẫu có lúc lộn xộn, có đến năm “lực lượng chấp pháp”, năm con rồng cùng quấy phá biển Đông - ngũ long nộ hải - thì cũng không bao giờ họ lạc giai điệu chính. Có nghĩa là chiến lược vẫn nhất quán dù chiến thuật có thể lúc thế này lúc thế kia.Mao Trạch Đông hay Tưởng Giới Thạch dù có khác nhau về phe phái thì bản đồ vu vơ đường lưỡi bò chín đoạn vẫn được đồng thuận xài chung. Họ vẫn cùng nhau hát đúng giai điệu chính trên căn bản này”.

Thứ hai, về đối ngoại, thời gian qua chính quyền Trung Quốc hoàn toàn yên tâm vì họ biết quan điểm và lập trường của Việt Nam là không kiện họ ra tòa án quốc tế như Philippines; Việt Nam cũng không liên minh với nước nào để chống lại họ. Và điều quan trọng hơn cả là Mỹ, Nga (hai cường quốc trên thế giới) đều tuyên bố không đứng về phía nào trong cuộc tranh chấp này.

Thứ ba, về mặt pháp lý nhất là việc nhìn nhận và giải thích luật quốc tế, nếu như Việt Nam đang có chút lợi thế là bộ sưu tập các bản đồ cổ (trong đó chứng minh hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam, không thuộc chủ quyền của Trung Quốc) và các học giả quốc tế cũng không chấp nhận ranh giới “đường lưỡi bò” thì ngược lại Trung Quốc có ưu thế hơn thông qua một “bằng chứng lịch sử” khác. Đó là cái công hàm oan nghiệt do ông Phạm Văn Đồng thay mặt nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa ý và “trân trọng” gửi cho họ vào năm1958 (mà mọi người đã rất nhiều lần tranh luận trước đây). Dù muốn dù không chúng ta phải thừa nhận, Việt Nam rất khó ăn khó nói với bạ bè thế giới về nội dung ghi trong cái mảnh giấy (tuy chỉ có mấy chữ nhưng tác hại rất khủng khiếp) này.

Cho nên, thời gian qua nếu Việt Nam nói “chúng tôi có đầy đủ căn cứ pháp lý và chứng cứ lịch sử để khẳng định chủ quyền, quyền chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa” thì phía ngược họ cũng đường hoàng, dõng dạc tuyên bố giống hệt như vậy. Và khi chúng nói họ “hung hăng”, “ngang ngược” thì họ cũng đáp trả lại Việt Nam là kẻ “lật lộng”, “phản bội”...

Thứ tư, nhiều chuyên gia luật hiện nay chỉ tập trung phân tích việc Trung Quốc cải tạo các đảo đá ngầm hiện nay thành đảo nhân tạo thì về mặt pháp lý căn cứ vào các điều khoản của “Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển 1982 (UNCLOS) họ sẽ không được công nhận chủ quyền. Điều này là không có gì sai. Tuy nhiên, đáng tiếc là Trung Quốc hiện nay không quan tâm đến vấn đề ấy. Điều họ quan tâm là phải làm sao bằng mọi cách nhanh chóng kiểm soát tất cả những đảo mà họ đang xây dựng để từng bước kiểm soát cả biển Đông. Trên cơ sở đó làm bàn đạp từng bước dùng sức mạnh “nước lớn” của mình để áp đặt “luật chơi” mới lên các “nước nhỏ” nhằm phân chia lại trật tự thế giới với Mỹ ở Thái Bình Dương. Tóm lại, là mục tiêu của họ kiểm soát trên thực địa chứ không phải chuyện công nhận hay không công nhận của UNCLOS. Đừng nghĩ rằng, họ không sợ “mất mặt”, “mất uy tín” với bạn bè quốc tế. Thực ra, họ biết hết những chuyện ấy nhưng điều quan trọng là họ tin rằng sau khi độc chiếm biển Đông; trở thành bá chủ họ sẽ tạo dựng và lấy lại uy tín còn mạnh mẽ hơn nữa. Nói cách khác đây là chiêu“tiên hạ thủ vi cường/ Hậu thủ vi tai ương” trong Binh pháp Tôn Tử mà họ đương nhiên sành sỏi hơn chúng ta rất nhiều.

Cuối cùng, những ngày qua, kể từ khi Mỹ đưa máy bay vào do thám và công bố những hình ảnh Trung Quốc đang cải tạo đảo, dư luận lại bắt đầu làm sống lại giả thuyết “chiến tranh Trung - Mỹ” sắp nổ ra. Dĩ nhiên chúng ta nhất định cũng cần đặt ra tình huống giả định này để nhìn nhận vấn đề cho thật thấu đáo. Tuy vậy, như nhiều chuyên gia khác cũng nhận định, kịch bản Trung - Mỹ xảy ra chiến tranh trên biển Đông trong tương lai gần ít có khả năng xảy ra hơn kịch bản Trung Mỹ “bắt tay” và thương lượng với nhau. Câu nói của ông Tập Cận Bình khi gặp ngoại trưởng Mỹ John Kerry mới đây:“Thái Bình Dương đủ rộng cho cả Trung Quốc và Mỹ” ít nhiều đã ngầm nói lên điều này. Và nếu như kịch bản này xảy ra thì chắc chắn Việt Nam khi ấy chỉ là một quân cờ để hai cường quốc thế giới mang ra “cân, đo, đong, đếm” mà thôi.

3. Từ những phân tích trên có thể nói, hiện nay nhìn toàn cục Trung Quốc đang nắm thế chủ động hơn so với Việt Nam và các nước khác tuyên bố chủ quyền ở Biến Đông. Đó chính là lsy do thời gian qua mặc cho Philipines kiện họ ra tòa quốc tế và mặc cho Bộ ngoại giao Việt Nam liên tiếp gửi các công hàm phản đối nhưng họ vẫn chẳng coi ra gì.

Từ đây, trên phương diện nhận thức chung, để đối phó và tạo ra ưu thế cho mình trong cuộc đối đầu này, Việt Nam, theo tôi nhất định phải tập trung vào các nhóm vấn đề quan trọng sau đây:

Một, phải thay đổi tư duy trong cách tiếp cận vấn đề, tức là điểu quan trọng bây giờ là phải hết sức cảnh giác đồng thời tập trung mọi nguồn lực nhằm giữ vững các đảo hiện tại đang nắm quyền kiểm soát. Nói cách khác vấn đề bây giờ là không để mất thêm đảo nào nữa vào tay Trung Quốc chứ không phải nói như ông Phó thủ tướng Vũ Đức Đam dạo nào:“Đời tôi và các bạn chưa đòi được thì con cháu chúng ta sẽ đòi lại”.[1] Thử hỏi tại sao bây giờ không quyết liệt đòi, không tự tin sẽ đòi lại được mà nhắn gửi, dặn dò con cháu như thế? Nói như thế khác nào đã công khai thừa nhận sự thất bại của mình hiện nay đồng thời đẩy quả bóng trách nhiệm cho thế hệ mai sau? Và phải chăng thế hệ lãnh đạo trước đây cũng từng suy nghĩ như vậy, cũng từng “trăn trối” và nhắn gửi thế hệ lãnh đạo của ông Phó Thủ tướng hôm nay nhưng các ông cũng làm được gì đâu!?

Hai, cần chủ động tạo điều kiện thuận lợi cho Mỹ và các đồng minh của Mỹ thay Việt Nam “bảo vệ nguyên tắc luật pháp quốc tế trên biển Đông”[2] [2] và ngăn chặn Trung Quốc quân sự hóa các đảo mà họ đang kiểm soát. Điều đó cũng có nghĩa trong hoàn cảnh hiện nay nếu còn chần chừ không thể hiện rõ ràng dứt khoát, lập trường quan điểm của mình chắc chắn VN mãi mãi chỉ là con tốt không hơn không kém trên bàn ngờ ngoại giao một khi Trung Quốc “bắt tay” với Mỹ bằng chiến thuật lùi một bước để tiến nhiều bước...

Và quan điểm và lập trường ở đây không phải là Việt Nam nên “theo ai” hay “ngã về bên nào” mà là cần nhanh chóng chấm dứt trò chơi “đu dây” đầy mạo hiểm với việc lấy cảng Cam Ranh ra để giữ thăng bằng. Hay tệ hơn nữa là tâm lý “tọa sơn quan hổ đấu”!

Ba, về mặt đối nội Đảng, Quốc hội Việt Nam cần nhanh chóng ra Nghị quyết nhằm tuyên truyền sâu rộng đến mọi tầng lớp nhân dân về tình hình biển Đông hiện nay, đặc biệt nội dung bản Nghị quyết phải thể hiện rõ tinh thần hiệu trệu như lời kêu gọi “Toàn quốc kháng chiến” của chủ tịch Hồ Chí Minh trước đây. Tức là “chúng ta càng nhân nhượng thì Trung Quốc càng lấn tới vì họ muốn cướp đảo của ta lần nữa...” Theo tôi, mọi chuyện đã đến nước này thì không còn gì mà giấu giếm, úp mở với nhân dân hay ngụy biện vì là chuyện “nhạy cảm”, “tế nhị” nên Quốc hội chỉ “họp kín”. Nếu ra được Nghị quyết lúc này về trước mắt sẽ ổn định được lòng dân còn về lâu thế hệ con cháu mai sau còn có cái để mà “ăn nói” với Trung Quốc (hay nếu như muốn tiếp tục “đòi lại” các đảo bị Trung Quốc cướp mất như lời dặn dò của ông Phó Thủ tướng mà tôi vừa đề cập ở trên). Và nhất là để lịch sử mai sau còn viết vào đó lại vài dòng ghi nhận công lao của thế hệ lãnh đạo hôm nay chứ không phải là không là những lời nguyền rủa nhu nhược, hèn kém.

Cuối cùng, Việt Nam cần kiện Trung Quốc ra tòa quốc tế như Philippines đã làm. Cho dù Trung Quốc hiện nay không coi luật pháp quốc tế ra gì nhưng cần phải kiện họ vì chỉ có cách này cộng đồng quốc tế mới tin tưởng và ủng hộ Việt Nam nhiều hơn. Khi ấy Mỹ và các đồng minh Nhật, Úc... mới có “cơ hội” giúp Việt Nam ngăn chặn sự hung hăng của Trung Quốc. Hiện nay, chính vì Việt Nam cứ ỡm ờ, không dám kiện nên cộng đồng quốc tế họ hoài nghi. Mình cứ nói “chính nghĩa” và “lẽ phải” thuộc về mình nhưng lại không cho thấy quyết tâm bảo vệ “chính nghĩa” và “lẽ phải” đến cùng thì làm sao người ta tin những gì mình nói.

Ngoài ra, khởi kiện bây giờ cũng là phòng tránh một sự lật lộng của Trung Quốc về sau. Tức là trong trường hợp sau khi hoàn thành việc cải tạo các đảo hiện nay, với sức mạnh và sự ảnh của một “nước lớn” có thể họ sẽ kiện ngược lại Việt Nam. Khi ấy với tư cách là “bị đơn” lại là “nước nhỏ”, Việt Nam rất khó thoát ra khỏi sự điều khiển của họ.

Cần Thơ, 30/5/205

Nguyễn Trọng Bình
Theo viet-studies

[1] “Nhất định đòi lại Hoàng Sa”
[2] “Cần tích cực giúp Mỹ bảo vệ các nguyên tắc luật pháp quốc tế tại Biển Đông”.

Việt Nam đã và đang tự thua Trung Quốc trong cuộc "chiến tranh dư luận" về biển Đông?

(Nhân đọc bài “Chiến tranh dư luận trên Biển Đông và sức mạnh của các tác phẩm hư cấu” trên báo Thanh Niên của tác giả Nguyễn Hồng Thao)

Báo Thanh Niên số ra ngày 20/5/2015 có đăng bài “Chiến tranh dư luận trên Biển Đông và sức mạnh của các tác phẩm hư cấu” của tác giả Nguyễn Hồng Thao. Bài viết này được giáo sư Trần Hữu Dũng đánh giá là một “bài rất có ích”. Đồng cảm với nhận định này, từ đây tôi mạo muội đặt ra giả thiết: phải chăng Việt Nam đã và đang tự thua Trung Quốc trong “cuộc chiến tranh dư luận” về biển Đông? Nếu đúng như vậy thì nguyên nhân nào đưa đến sự thất bại này?

1. Thua vì cùng ý thức hệ?

Về chuyện cùng ý thức hệ với Trung Quốc thì mọi người đã biết rồi xin không bàn nữa. Ở đây chỉ xin tập trung lý giải vì sao cùng ý thức hệ nhưng Việt Nam lại thua Trung Quốc trong “cuộc chiến tranh dư luận” về biển Đông?

Nhớ lại vào thời điểm một năm trước đây, khi Trung Quốc ngang ngược đặt giàn khoan HD 981 trong thềm lục địa của Việt Nam, trong không khí toàn dân đang sôi sục “đấu tranh trên bàn phím” tôi còn nhớ có một ý kiến đề xuất giải pháp mang tính tuyên truyền đại khái như thế này: “cần làm cho nhân dân Trung Quốc thấy được chính quyền Trung Quốc đã vì những tham vọng chính trị, mộng bá quyền mà đẩy người dân Trung Quốc vào cuộc xâm lược phi nghĩa.”

Thật lòng, cho đến tận bây giờ tôi vẫn không hiểu nổi người đã “vắt óc” nghĩ ra cái giải pháp trên đầu óc có thật sự bình thường hay không nữa? Vì sao tôi nói như vậy? Rất đơn giản là:

Một, về mặt nhận thức, thử hỏi 1 tỉ mấy dân Trung Quốc họ sẽ nghe và tin lời chính quyền Việt Nam hay sẽ nghe và tin tập đoàn chính trị độc tài của ông Tập Cận Bình trong cuộc tranh chấp trên biển Đông hiện nay?

Hai, về mặt phương pháp, thử hỏi chính quyền Việt Nam làm cách nào để làm cho 1 tỉ mấy dân Trung Quốc hiểu cái “bản chất của sự thật”? Qua các cơ quan tuyên truyền và hệ thống truyền thông chính thống của nước nhà ư? Hay qua các trang mạng xã hội mà ai cũng biết cả 2 quốc gia có cùng ý thức hệ nhưng mỗi phút mỗi giây đều ra sức lập nên những bức tường lửa nhằm kiểm soát dân chúng nói ra suy nghĩ và chính kiến của họ?

Ba, nhân đây cũng xin bàn thêm một chút về cách tiếp cận vấn đề của các cơ quan truyền thông chính thống của hai nước. Trong khi dư luận truyền thông chính thống ở Trung Quốc được nhà cầm quyền bật đèn xanh để cho họ thoải mái (đặc biệt là thông qua tờ Thời báo Hoàn Cầu – cơ quan ngôn luận trực tiếp ĐCS Trung Quốc) lên án Việt Nam, xem Việt Nam chẳng ra gì với vô số những bài viết ngạo mạn và trịch thượng thì ngược lại, ở Việt Nam đa phần những bài viết về biển Đông và Trung Quốc đều gây “đau đầu” cho quan chức trong ban tuyên giáo từ trung ương đến địa phương và các ông, bà Tổng biên tập của mấy trăm tờ báo (với điều kiện những người này còn có chút lương tri và không sợ mất “ghế”) vì lý do... “tế nhị” và “nhạy cảm”. Nói đâu cho xa, hiện nay trong khi các chuyên gia trong và ngoài nước đều khẳng định việc Trung Quốc đang ra sức cải tạo các đảo (đã cướp của Việt Nam trước đây) nguy hiểm hơn rất nhiều so với lần họ mang giàn khoan cắm xuống thềm lục địa nước nhà một năm trước nhưng không hiểu sao giới truyền thông chính thống lại rất ít khi đề cập hoặc có đề cập thì cũng rất dè dặt, nhỏ giọt. Và điều mà ai cũng thấy là đa phần dân chúng hiện nay gần như chẳng quan tâm mấy về vấn đề này. Nói chung phần đông dân chúng (từ quan đến dân) bây giờ đều đều đang im lặng một cách đáng sợ và khó hiểu.

Từ đây có thể nói, tuy là cùng ý thức hệ nhưng sở dĩ Việt Nam đã và đang tự thua Trung Quốc trong cuộc “chiến tranh dư luận” trên biển Đông về sâu xa là do nhận thức và “tầm nhìn chiến lược” của những người lãnh đạo cao nhất ở mỗi quốc gia. Nói cách khác, những người đứng đầu tập đoàn chính trị của ĐCS Trung Quốc qua các thế hệ bao giờ cũng cho thấy tầm nhìn vừa sâu vừa xa hơn so với những người đồng cấp ở Việt Nam (kể từ sau khi chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời). Điều này thể hiện rất rõ qua phân tích của tác giả Nguyễn Hồng Thao trên báo Thanh Niên mà tôi vừa nói ở trên. Tức là, nhìn ở góc độ văn hóa, ai cũng biết giấc mộng trở thành bá chủ thế giới nói chung và âm mưu độc chiếm biển Đông nói riêng vốn đã ăn vào máu của người Trung Quốc. Tuy nhiên quan trọng là cách thức và “phương pháp” để họ từng bước biến cái giấc mộng và âm mưu kia thành sự thật mới là điều đáng bàn.

Có thể nói trong bất cứ thời điểm nào các lãnh đạo Trung Quốc cũng tranh thủ tận dụng mọi cơ hội và không từ bất cứ thủ đoạn nào để “cày”, “cắm” vào đó những âm mưu của mình nhằm dồn Việt Nam vào thế khó, thế bị động. Trong khi đó, ở phía ngược lại, nhìn một cách toàn cục, xem xét trên cả hai nguyên nhân mang tính lịch (chủ quan lẫn khách quan) thì những lãnh đạo của Việt Nam phần nhiều hoặc là vẫn còn đang ngủ mê hoặc là vô cùng ngây thơ trước những lời đường mật về cái gọi là tình “đồng chí”, “anh em”, “láng giềng” hữu hảo với người Trung Quốc. Và ngay lúc nảy đây, dù tập đoàn chính trị của ông Tập Cận Bình đã lộ nguyên hình là bọn “cướp biển”, “cướp đảo”; đã và đang vào nhà mình đuổi dân mình đi nhưng vẫn có không ít người cố tình lẫn lộn mối quan hệ bạn thù trên bàn ngoại giao đa phương trong xu thế hội nhập.

Cụ thể hơn, thời gian qua ai cũng thấy và ai cũng biết trong khi Mỹ đang ra sức dùng ảnh hưởng của họ để tác động và cảnh báo Trung Quốc (dù rằng việc làm này của Mỹ trước hết xuất phát từ lợi ích về tự do hàng hải của họ ở Thái Bình Dương nhưng ít nhiều cũng gián tiếp giúp Việt Nam kiềm chế sự ngang ngược của Trung Quốc) thế nhưng không hiểu sao nhiều người vẫn khư khư giữ cái định kiến xem Mỹ là kẻ thù của Việt Nam và ra sức chửi Mỹ mọi lúc mọi nơi khi có cơ hội; ngược lại với bọn xâm lược Trung Quốc thì ưu ái gọi là “đồng chí” tốt, “láng giềng hữu hảo”?

Mới đây thôi, trong dịp kỷ niệm thống nhất đất nước 30/4/2015, nhằm “ôn lại truyền thống anh hùng của dân tộc trong đấu tranh và bảo vệ tổ quốc”, cả một hệ thống truyền thông chính thống nước nhà lại được dịp chửi Mỹ xung quanh vấn đề cuộc chiến tranh cách nay đã 40 năm nhưng lại cố tình quên đi cuộc xâm lược với 60 vạn quân Trung Quốc kéo sang giày xéo nhân dân mình vào 17/2/1979 theo lệnh của Đặng Tiểu Bình?

Lẽ thường, đứa nào đó mà suốt ngày mắng mỏ và chửi rủa mình thì mình phải thù ghét nó đến tận xương tủy nhưng thật không hiểu sao bọn tư bản Mỹ nhất là chính quyền của ông Tổng thống Obama dù bị chính quyền Việt Nam chửi như vậy nhưng vẫn điều tàu chiến, máy bay do thám đến biển Đông để “nắn gân” Trung Quốc làm cho tất cả mấy trăm cơ quan truyền thông chính thống và hàng triệu người dân Việt được dịp vui sướng, hả hê suốt mấy ngày qua! Cơ quan nào cũng đều giật tít với thái độ “Việt Nam hoan nghênh sự hiện diện Mỹ” trên biển Đông. Lạ lùng làm sao cho cái văn hóa ứng xử của mấy anh tư bản Mỹ và cái dòng giống Tiên Rồng Việt Nam đang trên đà quá độ lên xã hội chủ nghĩa?

2. Thua vì “trong tay không tiền thì nói ai nghe?”

Dù sao thì cũng phải công nhận rằng, tuy cùng ý thức hệ với Việt Nam nhưng do có tầm nhìn xa, sự năng động trong tư duy và nhận thức nên thời gian qua Trung Quốc đã có những bước tiến vượt bậc, đạt được nhiều thành tựu đáng ngưỡng mộ trong xây dựng và phát triển đất nước. Đặc biệt là về kinh tế và quân sự Trung Quốc hiện nay đang vươn lên rất mạnh mẽ. Và như người xưa đã nói “mạnh vì gạo bạo vì tiền”, Trung Quốc giờ đây đang vung tiền để chi phối, áp đặt và gây ảnh hưởng chính trị lên rất nhiều quốc gia kém phát triển hơn trên toàn cầu trong đó có Việt Nam.

Vì vậy trong“cuộc chiến tranh dư luận” trên biển Đông hiện nay, mặc dù các lãnh đạo Việt Nam bao giờ cũng ra sức trấn an dân chúng bằng những cụm từ quen thuộc và mộc mạc như: “chúng ta đang nắm trong tay chính nghĩa” hay được sự ủng hộ của dư luận quốc tế” nhưng thật sự thì không hẳn như vậy. Nói đâu cho xa, ngay trong bàn cờ của các nước ASEAN thôi, Trung Quốc từ lâu đã thò tay vào để điều khiển các tất cả “quân cờ” theo ý họ. Rõ ràng nhất là việc một người hàng xóm khác của Việt Nam là Campuchia đã công khai quan điểm ủng hộ Trung Quốc trong vấn đề biển Đông. Còn với tất cả các quốc gia khác thì nên nhớ rằng cho đến nay vẫn không có nguyên thủ quốc gia nào (kể cả 2 nước lớn là Nga và Mỹ) công khai quan điểm ủng hộ Việt Nam. Gần đây, tuy một số quan chức của Mỹ có công khai lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ Trung Quốc nhưng đều với quan điểm nhất quán và rất rạch ròi là họ “không đứng về bên nào”; vấn đề họ quan ngại nhất chính là nguy cơ Trung Quốc dùng sức mạnh kinh tế và quân sự để bắt nạt các “nước nhỏ” trong đó có Việt Nam để độc chiếm biển Đông gây cản trở tự do hàng hải, nghĩa là đụng chạm đến lợi ích của họ.

Bên cạnh đó, hầu hết những quan điểm lên án Trung Quốc mà truyền thông nước nhà đưa tin đều với danh nghĩa và tư cách cá nhân của các nhà nghiên cứu, các học giả thuộc các trường đại học hoặc các tổ chức phi chính phủ chứ không phải với tư cách đại diện cho bất kỳ một quốc gia nào.

Không những vậy, có thể dễ dàng chỉ ra sự mâu thuẫn trong các phát biểu của lãnh đạo nước nhà ở trên là nếu nói Việt Nam đang thật sự “nắm trong tay chính nghĩa” hay “được sự ủng hộ của dư luận quốc tế” thì sao Việt Nam không làm như Philippines là kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế? Phải chăng lãnh đạo Việt Nam chỉ nói “cứng” thế thôi chứ thật sự nếu có kiện ra tòa quốc tế thì cũng chưa chắc đã làm gì được Trung Quốc kể cả trong trường hợp tòa xử Việt Nam thắng? Vì lẽ giữa việc phán quyết của tòa án quốc tế với việc buộc Trung Quốc thực thi bản án là hai chuyện hoàn toàn khác nhau. Đó là trong trường hợp kiện và được xử thắng nhưng nếu chẳng may kiện mà bị xử thua thì bằng sự ảnh hưởng của mình, Trung Quốc khi ấy chưa biết sẽ hành xử như thế nào với Việt Nam?

Thật ra, suy luận trên đây của tôi chỉ là một giả định có tính tham khảo, tuy vậy qua đây tôi muốn nói rằng, trong “cuộc chiến tranh dư luận” ở biển Đông hiện nay Trung Quốc vẫn tiếp tục nắm ưu thế hơn so với Việt Nam. Tất cả cũng là do Việt Nam hiện nay quá nghèo, cả một nền kinh tế đang phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc nên thành ra cái chiến lược ngoại giao với các nước trên thế giới cũng... nghèo luôn. Quanh đi quẩn lại vẫn là những phát ngôn “nhẹ nhàng”, “chừng mực”, “thận trọng” đến nhu nhược vì sợ gây mất lòng “người đồng chí 4 tốt”. Bên cạnh đó cái “điệp khúc “Việt Nam không liên kết với nước khác để chống lại nước thứ ba” được lặp đi lại nghe mà muốn rơi nước mắt!

Thế mới nói “trong tay không tiền thì nói ai nghe!”

3. Thay lời kết

Trong lúc ngồi trao đổi với một số bạn bè của tôi về tất cả những điều mà tôi vừa nói ở trên, một người bạn có hỏi tôi rằng: vậy có cách nào để Việt Nam xoay chuyển tình thế về “cuộc chiến tranh dư luận” về biển Đông hiện nay không? Rất chân thành, tôi trả lời: rất khó. “Nhưng chẳng lẽ không còn cách nào? Chẳng lẽ Việt Nam chấp nhận thua Trung Quốc mãi mãi?” – người bạn lại hỏi. Lần này một người bạn khác thay tôi lên tiếng trả lời:

- Đã tìm ra nguyên nhân và chẩn đoán đúng bệnh rồi, vậy thì nhờ bác sĩ kê toa, ra quầy thuốc Tây mua thuốc uống thôi. Vấn đề “người bệnh” có chịu và dám uống hay không mà thôi. Vì thuốc rất đắng (nhưng cam đoan 100% uống vào sẽ hết)!

Cần Thơ, 25/5/2015

Nguyễn Trọng Bình
Theo Viet-Studies