Thử lý giải nguyên nhân sự vội vã trong việc thay đổi lãnh đạo quốc hội, nhà nước và chính phủ

Trong hơn một tháng qua, chính trường và xã hội Việt Nam đã được nghe và chứng kiến sự việc chưa từng có trong lịch sử 71 năm cầm quyền của đảng cộng sản Việt Nam.

Các tin khác »

Theo nhiều người am hiểu luật, thì sự việc thay đổi ban lãnh đạo, thay chủ tịch quốc hội, chủ tịch nước và thủ tướng chính phủ trước thời hạn, trong nhiệm kỳ công tác mà những người này không hề vi phạm kỷ luật là một việc làm vi hiến, hoàn toàn không chấp nhận được. Vẫn biết rằng, các cơ quan và những người lãnh đạo các cơ quan nêu trên đều thuộc quyền lãnh đạo của đảng cộng sản Việt Nam, và thực hiện những nhiệm vụ của đảng. Nhưng việc bất chấp những quy định pháp luật để thay đổi nhân sự lãnh đạo đã làm nhiều người dân hụt hẫng và phẫn nộ. Chính vì việc làm nghiêm trọng như vậy, đã làm nảy sinh câu hỏi, tại sao đảng cộng sản lại phải vội vã, bất chấp pháp luật và dư luận để làm việc này?

Về đối nội, việc thâu tóm quyền lực và hợp thức hóa bằng việc bầu bán ở đại hội XII của đảng cộng sản, cũng như những người hết nhiệm kỳ vui vẻ chấp nhận rời bỏ cuộc chơi, chắc chắn không phải là lý do cần phải thay đổi ngay lập tức (chỉ sớm hơn so với lịch trình vài ba tháng) đội ngũ lãnh đạo các cơ quan quốc hội và nhà nước. Về đối ngoại, theo lịch trình được công bố, sắp có chuyến thăm của tổng thống Mỹ, ông Obama tới Việt Nam vào tháng 5/2016. Nhiều người tin rằng, chuyến thăm này của ông Obama chính là lý do dẫn tới sự vội vã trong việc thay đổi nhân sự ban lãnh đạo các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, nếu chỉ là chuyến thăm bình thường, hoặc với mục đích đu dây quen thuộc, có lẽ đảng cộng sản cũng không cần tới việc vội vã thay đổi nhân sự cao cấp của nhà nước, chính phủ như vậy. Chắc chắn đó phải là cuộc gặp gỡ rất hệ trọng, ban lãnh đạo cộng sản Việt Nam mới bất chấp pháp luật và dư luận như vậy. Nhưng đó là việc gì? vấn đề hệ trọng đó là gì?

Chúng ta cần tìm hiểu bối cảnh khu vực, và trong nước để phán đoán xem, đó là vấn đề hệ trọng gì. Bối cảnh khu vực, mà quan trọng nhất chính là vấn đề biển Đông. Đảng cộng sản và nhà cầm quyền Việt Nam đã thành công trong việc quốc tế hóa vấn đề biển Đông. Quan trọng hơn, cùng với việc Trung Quốc gia tăng xâm lấn và xây dựng các căn cứ quân sự ở các đảo trên biển Đông, họ đã làm việc xoay trục của Mỹ sang châu Á trở thành mục tiêu chiến lược, thậm chí là mục tiêu cấp bách. Chúng ta đang chứng kiến, có vẻ như Mỹ hiện nay cần Việt Nam hơn là Việt Nam cần Mỹ - đó là những tính toán chiến thuật rất đáng khen ngợi của Việt Nam.

Tuy nhiên, có một vấn đề lớn khác, khiến cho Việt Nam cần Mỹ hơn rất nhiều. Đó là sự suy kiệt của nền kinh tế, cùng với sự cạn kiệt các nguồn lực. Hơn lúc nào hết, đảng cộng sản và nhà cầm quyền Việt Nam hiện nay đã ít nhiều nhận thức được vấn đề này, và họ cần Mỹ cho việc vực dậy nền kinh tế. Việc tham gia Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP), có lẽ cũng chưa đủ, mà cần phải có một sự liên kết chặt chẽ hơn, một dạng quan hệ đồng minh nào đó. Nhưng Việt Nam sẽ vấp phải vấn đề nhân quyền và dân chủ từ phía Mỹ, nếu muốn trở thành đồng minh. Ở đây chúng ta bỏ ngỏ hai khả năng có thể xảy ra. Khả năng thứ nhất, nhà cầm quyền Việt Nam nhận thức triệt để vấn đề, việc vực dậy nền kinh tế cần cả cơ chế kinh tế thị trường và thể chế dân chủ đi kèm mới có thể thành công, và họ chấp nhận một lộ trình dân chủ thực chất. Đây là khả năng lý tưởng mà nhiều người trông đợi. Khả năng thứ hai, thực tế dễ xảy ra hơn, đó là việc câu giờ, cũng có lộ trình, nhưng những vấn đề mấu chốt được thực hiện từng bước. Họ sẽ dựa vào ưu tiên chiến lược của Mỹ, trong việc tìm kiếm đồng minh đối phó với Trung Quốc, từ đó sẽ xem nhẹ việc giám sát các bước đi mấu chốt, không để cho lực lượng đối lập có thể tồn tại và phát triển bình thường, mà vẫn đạt được các mục tiêu chiến lược với Mỹ. Chúng ta có thể lấy ví dụ về vấn đề công đoàn độc lập khi Việt Nam cam kết với Mỹ để vào TPP. Đích thân tổng thống Obama, trong phát biểu của mình, nói về quyền của người lao động khi Việt Nam vào TPP. Việt Nam đã hứa thực hiện cam kết theo một lộ trình 5 năm, người lao động sẽ có đầy đủ các quyền trong việc lập công đoàn độc lập ở tất cả các ngành, các cấp, các vùng và quốc gia. Trước mắt, Việt Nam chỉ cho phép lập công đoàn độc lập ở các công ty, nhà máy, xí nghiệp, tức công đoàn cơ sở. Chưa cho phép người lao động lập công đoàn ngành, hay công đoàn địa phương (huyện, tỉnh) cũng như quốc gia. Cam kết thì như vậy, nhưng khi người công nhân biểu tình, và những người hoạt động công đoàn liên lạc với công nhân, đều bị khủng bố, đánh đập, đàn áp và đe dọa. Điển hình là trường hợp của anh Trương Minh Đức, cô Đỗ Thị Minh Hạnh...khi những sự việc đó xảy ra, phía Mỹ cũng chỉ lên tiếng một cách chiếu lệ. Nói như vậy để thấy, có thể có cả một lộ trình dân chủ mà phía Mỹ đồng ý, để hai bên kết làm đồng minh, mà tiến trình dân chủ của Việt Nam vẫn không khá lên được, hoặc khá lên không đáng kể, không thực chất. Có thể nói, nhà cầm quyền Việt Nam rất biết khai thác tương quan “ưu tiên chiến lược - địa chính trị” so với ưu tiên nhân quyền, dân chủ của Mỹ cho Việt nam. Phong trào dân chủ Việt Nam đã rất nhiều lần bị mắc kẹt trong mối tương quan này.

Như vậy, có thể nói rằng, có thể đang có một chiến lược kết làm đồng minh với Mỹ, nhưng vẫn giữ được độc quyền lãnh đạo của đảng cộng sản Việt Nam. Đảng cộng sản và nhà cầm quyền Việt Nam có thể thành công trong mưu đồ này. Tuy nhiên, họ chưa hiểu một vấn đề cốt tử của nền kinh tế Việt Nam hiện nay. Ngoài số nợ gấp đôi GDP, và hoàn toàn không có khả năng thanh toán, nền kinh tế Việt Nam hiện nay đang bên bờ sụp đổ, vì không còn nguồn lực và động lực để phát triển. Động lực của nền kinh tế chính là lợi nhuận. Có thể nói, ngoài một số ít các doanh nghiệp may mắn làm ăn với nước ngoài đang tồn tại ngoắc ngoải, tuyệt đại đa số các doanh nghiệp đều không thể làm ra lợi nhuận, do đó không thể tồn tại và phát triển được. Nguồn lực trong dân không thể huy động trong một môi trường và cơ chế như hiện nay, và nhất là lòng tin của người dân không còn. Nền kinh tế Việt Nam chỉ có thể tránh được sụp đổ khi người dân có lòng tin và bỏ vốn đầu tư, làm ăn trở lại, ngoài ra, không có một giải pháp nào khác. Nhưng lòng tin của người dân hiện nay, do đã bị tổn thương quá nhiều, chỉ có thể có được khi nhà cầm quyền Việt Nam cam kết bằng vấn đề cốt tử của chính họ, thực hiện đa nguyên đa đảng, cho một hoặc nhiều đảng khác tồn tại và hoạt động bình thường. Chỉ có như vậy, người dân mới tin tưởng và đầu tư trở lại, nền kinh tế có xung động mới, được vực dậy và phát triển bình thường.

Đây sẽ là thử thách cuối cùng của đảng cộng sản Việt Nam. Nếu họ ý thức được, sự tồn tại của họ, gắn chặt với việc vực dậy, tránh sụp đổ của nền kinh tế bằng cam kết chính trị, cho việc thực thi nền kinh tế thị trường lành mạnh (tức là thực hiện đa nguyên đa đảng để xây dựng kinh tế thị trường). Ngược lại, dù có là đồng minh với Mỹ, dù có làm bạn bè với tất cả các nước trên thế giới, cũng không cứu được sự sụp đổ của nền kinh tế, và kéo theo là sự sụp đổ của chế độ cộng sản Việt Nam./.

Hà Nội, ngày 05/4/2016

Nguyễn Vũ Bình
RFA blog

Nhận hay không nhận?

"...Điều kỳ quặc và kỳ lạ, là những người phủ nhận các hành vi, chứng cứ còn cho rằng đó là chuẩn mực trong việc ứng xử với an ninh, đi phổ biến kinh nghiệm và chê bai những người dám làm, dám nhận. Đất nước chúng ta đã là nạn nhân của quan điểm mục đích biện minh cho phương tiện, hàng ngày, hàng giờ những người đấu tranh chúng ta chửi rủa cộng sản dối trá, lừa đảo vậy mà chúng ta lại vi phạm nguyên tắc đạo đức, cũng nói dối?..."

Các tin khác »

Gần đây trên mạng xã hội Facebooks có một sự việc xảy ra được mọi người đưa ra bàn luận, phân tích sôi nổi và chưa thống nhất được. Đó là sự việc một bài viết của luật sư Võ An Đôn trên facebook cá nhân, có nói rằng, khi đi làm việc với an ninh về trang facebook mang tên luật sư Võ An Đôn, ông đã không nhận trang facebook đó là của mình. Trong bài viết, ông cũng nói rằng lần đầu tiên ông nói dối, để tránh việc bị cơ quan an ninh gây khó dễ, có thể bị thu thẻ luật sư, không còn điều kiện hành nghề giúp đỡ những người bị áp bức, bất công nữa.

Bản thân sự việc của luật sư Võ An Đôn ít người thắc mắc, cũng như nghi ngờ động cơ của ông trong việc không công nhận trang facebook cá nhân của mình trước cơ quan an ninh. Nhưng sự việc một người đấu tranh không nhận trang facebook cá nhân của mình (mang tên mình), mở rộng ra là các bài viết, và các hoạt động của mình khi được cơ quan an ninh triệu tập làm việc lại trở thành một đề tài nóng bỏng, được thảo luận và trao đổi trên diễn đàn facebooks một cách không chính thức.

Có hai quan điểm đối lập nhau liên quan tới vấn đề làm việc với an ninh xung quanh sự việc nêu trên. Quan điểm thứ nhất, không hợp tác, không nhận bất cứ cái gì liên quan tới vấn đề làm việc mà an ninh hỏi tới. Ví dụ, không nhận trang facebooks mang tên mình, không nhận bài viết, không nhận cả hình ảnh (ảnh và hình trong clip)…tóm lại là phủ nhận hết.

Quan điểm này dựa trên lập luận sau: an ninh cộng sản là ma quỷ, không việc gì phải nhận, phải ký, phải nói những việc mình đã làm. Khi nói những việc mình đã làm có nghĩa là đưa chứng cứ để an ninh có thể gây khó dễ, truy cứu trách nhiệm pháp lý, kết án mình dễ dàng. Khi không nhận thì an ninh sẽ không có chứng cứ, khó kết án mình, nếu kết án sẽ vấp phải sự phản ứng nào đó, ví dụ như quốc tế…

Quan điểm thứ hai, một số người cho rằng, khi đã viết bài công khai, đã có trang facebook cá nhân công khai mang tên mình, có hình ảnh của mình thì an ninh hỏi những gì mình đã làm thì mình nhận. Việc công khai tên tuổi, địa chỉ khi viết bài, hoặc thực hiện các hoạt động đấu tranh và thừa nhận những bài viết và hoạt động đấu tranh đó là bản thân đã tin vào những việc mình làm là đúng, là chính nghĩa không có gì phải giấu, không có gì phải chối bỏ và không việc gì phải nói dối.

Lưu ý một điều, ở đây là công nhận những gì mà an ninh đã có chứng cứ về những bài viết mang tên mình, hoặc những hoạt động có hình ảnh cá nhân mình, chứ không phải những cái mà an ninh chưa biết, chưa có mà người đấu tranh tự khai ra.

Việc đánh giá đúng sai, nên hay không nên của hai quan điểm trên là rất khó và phức tạp, nó tùy thuộc vào mức độ tham gia, tính chất những hoạt động của từng người. Tuy nhiên, xu hướng chung của mọi người là tán thành quan điểm thứ nhất. Thậm chí có người còn đi xa hơn, chê bai những người có quan điểm thứ hai, đó là những người thừa nhận những việc mình đã làm vì tin vào việc làm của mình là đúng, là chính nghĩa. Nhiều người còn cho rằng, những người thừa nhận việc làm của mình là ngu, là anh hùng rơm…

Trước hết và trên hết, ngoại trừ trường hợp người đấu tranh tuyệt đối không hợp tác với an ninh, khi an ninh hỏi không trả lời (giữ quyền im lặng), thì những người phủ nhận trang facebook cá nhân mang tên mình, blog của mình, bài viết và hình ảnh của mình đã vi phạm vào nguyên tắc đạo đức – không trung thực- và đây là sự thật. Việc vi phạm nguyên tắc đạo đức, không trung thực, nói dối có thể sử dụng trong một phạm vi nào đó, để tránh một kết cục bất lợi cho người đấu tranh có thể được cảm thông và cũng nên hạn chế sử dụng. Những người phủ nhận các hành vi, chứng cứ của mình cần trả lời hai câu hỏi. Thứ nhất, có gì bảo đảm khi phủ nhận tất cả những việc mình đã làm, họ sẽ không bị truy tố?!? (hầu như không ai trả lời được câu hỏi này). Thứ hai, nếu việc chỉ gây khó khăn, cản trở hoặc sự lúng túng cho an ninh khi họ quyết tâm bắt và kết án bằng được người đấu tranh, có đáng để người đấu tranh vi phạm nguyên tắc đạo đức, thiếu trung thực và dối trá?

Điều kỳ quặc và kỳ lạ, là những người phủ nhận các hành vi, chứng cứ còn cho rằng đó là chuẩn mực trong việc ứng xử với an ninh, đi phổ biến kinh nghiệm và chê bai những người dám làm, dám nhận. Đất nước chúng ta đã là nạn nhân của quan điểm mục đích biện minh cho phương tiện, hàng ngày, hàng giờ những người đấu tranh chúng ta chửi rủa cộng sản dối trá, lừa đảo vậy mà chúng ta lại vi phạm nguyên tắc đạo đức, cũng nói dối?

Vậy nên, hoặc là những người đấu tranh lấy nick giả, ẩn danh hoặc khi làm việc với an ninh sử dụng quyền im lặng. Nên tránh, hoặc rất hạn chế sử dụng việc phủ nhận những việc mình đã làm mà an ninh đưa ra bằng chứng. Khi đã phủ nhận việc mình làm, tuyệt đối không nên tự hào về điều đó vì cuộc đấu tranh của chúng ta không đơn thuần chỉ là thay đổi chế độ cộng sản, mà còn góp phần xây dựng lại những giá trị đạo đức mà cộng sản đã hủy hoại, trong đó có tiêu chí về sự trung thực.

(để tránh những sự tranh cãi không cần thiết, tôi khẳng định, tôi không nói, không khuyên bất kể ai thừa nhận những việc mình đã làm trước an ninh, vẫn còn phương pháp giữ quyền im lặng. Tôi cũng không phê phán những người, trong hoàn cảnh cụ thể nào đó, phủ nhận những việc mình đã làm. Tôi chỉ phê phán những người phủ nhận việc làm của mình, mà cho rằng đó là chuẩn mực, và tự hào về điều đó).

Nguyễn Vũ Bình
Blog RFA

Một số vấn đề về nhận thức trong đấu tranh

"... Người Việt có nhiều phẩm chất tốt đẹp nhưng cũng có nhiều hạn chế trong tính cách. Đó là sự kiêu ngạo và bảo thủ, hướng ngoại và hình thức..."

Các tin khác »

Phong trào dân chủ Việt Nam trải qua các thời kỳ đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, chúng ta thấy phong trào dân chủ Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập. Một nguyên nhân quan trọng, và cũng là biểu hiện của sự bất cập, đó là nhận thức của những người tham gia phong trào dân chủ còn nhiều vấn đề cần phải xem xét và tìm hiểu. Có thể nói, ngoài sự thống nhất về những mục đích rất lớn là dân chủ và nhân quyền thì những gì còn lại là một sự hỗn loạn trong nhận thức. Chúng ta hầu như không thống nhất được với nhau về thực trạng tình hình đất nước, về tình hình phong trào dân chủ, về nguyên nhân của những vấn nạn hiện nay và cuối cùng là về giải pháp để giải quyết các vấn nạn của đất nước. Là một người tham gia vào phong trào dân chủ khá lâu, tiếp xúc với rất nhiều người đấu tranh dân chủ đủ mọi lứa tuổi và thành phần, cá nhân tôi nhận thấy, sự khác biệt, chia rẽ và hỗn loạn trong nhận thức là một thực trạng nhức nhối của phong trào dân chủ Việt Nam.

Nguyên nhân chìm sâu và giải thích được tất cả, cho sự hỗn loạn trong nhận thức của người dân nói chung và những người đấu tranh dân chủ nói riêng là các giá trị xã hội bị đảo lộn, sự thật bị bưng bít và bóp méo. Đó là hậu quả tất yếu của các chế độ cộng sản nói chung và cộng sản Việt Nam nói riêng. Đi vào nguyên nhân trực tiếp hơn, chúng ta thấy, tuyệt đại bộ phận người dân đều phải hấp thụ một nền giáo dục giáo điều và nô lệ, ngược lại với nền giáo dục khai phóng và nhân bản. Chúng ta không được đào tạo, không được học những kiến thức để nhận thức xã hội một cách đúng đắn, chuẩn xác. Trong khi đó, những thông tin và toàn bộ số liệu để tìm hiểu và nghiên cứu cũng không chứa đựng sự thật nào. Đó là hai nguyên nhân cơ bản và trực tiếp nhất dẫn tới sự yếu kém trong nhận thức của người dân, một mục tiêu mà chế độ cộng sản đã thực thi và thành công mỹ mãn.

Sự khác biệt và hỗn loạn trong nhận thức của người Việt Nam chúng ta còn do những trở ngại trong tính cách làm cho trầm trọng. Người Việt có nhiều phẩm chất tốt đẹp nhưng cũng có nhiều hạn chế trong tính cách. Đó là sự kiêu ngạo và bảo thủ, hướng ngoại và hình thức. Kiêu ngạo và bảo thủ khiến cho chúng ta không nhìn nhận được những hạn chế, sai sót và khiếm khuyết để bổ túc kịp thời, sửa chữa những sai lầm trong nhận thức. Hướng ngoại và hình thức thì không thể đi sâu tìm hiểu bản chất sự việc, khó tiếp cận được với dòng chảy của sự thật.

Một trong những vấn đề quan trọng trong nhận thức mà những người đấu tranh dân chủ cần lưu tâm, đó là nhận thức về cách tiếp cận đấu tranh của từng cá nhân. Thông thường, những người đấu tranh chỉ đơn giản tham gia một cách “tự nhiên”, tức là chưa có sự tìm hiểu, nghiên cứu về phong trào dân chủ trước khi tham gia. Để có thể tham gia tích cực, hiệu quả và phù hợp với từng cá nhân, trước khi tham gia vào phong trào dân chủ, chúng ta cần tìm hiểu đầy đủ và toàn diện về phong trào dân chủ. Chúng ta cần biết được, mục đích, mục tiêu của phong trào dân chủ; chúng ta cũng cần biết phong trào dân chủ đã trải qua các giai đoạn, thời kỳ nào, và đặc điểm, đặc trưng của từng thời kỳ, từng giai đoạn. Các đại diện tổ chức và cá nhân nào tiêu biểu cho các giai đoạn, thời kỳ…hiện nay phong trào dân chủ bao gồm những lĩnh vực, khía cạnh đấu tranh nào? Trên cơ sở những nhận thức như vậy, các cá nhân căn cứ vào mục tiêu, mục đích, và năng lực sở trường của mình sẽ tham gia vào lĩnh vực nào, mảng nào, khía cạnh nào của phong trào dân chủ để có thể phát huy hết khả năng sở trường của mình… với các lĩnh vực đấu tranh đó, cần liên lạc, cần kết hợp với những ai, nhóm và tổ chức nào? chỉ có như vậy, sự tham gia của mỗi cá nhân mới thực sự phù hợp và hiệu quả.

Một phương châm cần có, trong quá trình đấu tranh. Đó là nhận thức cần triệt để, ứng xử và hành động tùy theo điều kiện, hoàn cảnh. Nhận thức cần triệt để vì có triệt để mới hiểu rõ được thực trạng và nhất là nguyên nhân của các vấn nạn. Chỉ có hiểu rõ nguyên nhân mới tìm được giải pháp đúng giải quyết các vấn đề.

Tựu trung lại, nhận thức là vấn đề vô cùng quan trọng, có tính chất quyết định. Nhận thức đúng giúp ứng xử và hành động đúng, phù hợp. Ứng xử và hành động đúng, phù hợp mới đem lại hiệu quả trong quá trình hoạt động của mỗi một cá nhân, cũng như từng nhóm và toàn bộ phong trào dân chủ Việt Nam.

Nguyễn Vũ Bình
Blog RFA

Về xu hướng tăng cường công an trong hệ thống lãnh đạo đảng, chính quyền

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và lãnh đạo Bộ CA thăm Học viện An ninh Nhân dân. Các tin khác »

Trong thời gian gần đây, việc luân chuyển cán bộ công an sang lãnh đạo đảng, chính quyền ở các địa phương diễn ra tương đối phổ biến. Điển hình là mới gần đây, giám đốc công an thành phố Hà Nội đã được bầu (cơ cấu) làm chủ tịch thành phố Hà Nội. Những thông tin được tiết lộ từ Hội nghị trung ương 14 (khóa XI) và Đại hội toàn quốc ĐCS Việt Nam lần thứ XII vừa qua, bộ trưởng công an Trần Đại Quang có thể sẽ được cơ cấu làm chủ tịch nước. Các địa phương tỉnh, huyện trong cả nước cũng có tình trạng tương tự. Như vậy, rõ ràng có xu hướng tăng cường cán bộ công an trong hệ thống lãnh đạo đảng và chính quyền.

Trước hết, trong hệ thống cơ cấu quyền lực của các chế độ cộng sản nói chung, và chế độ cộng sản Việt Nam nói riêng, ngành công an có một vị thế đặc biệt. Có thể nói, chế độ cộng sản, chế độ toàn trị xây dựng và vận hành được cơ chế triệt tiêu sự phản kháng của người dân có sự đóng góp rất lớn của ngành công an. Đồng thời, việc duy trì và bảo vệ chế độ cộng sản trước những sóng gió của thời cuộc cũng một tay ngành công an tham mưu và lo liệu. Chính vì vậy, quyền lực của ngành công an, so với tất cả các ngành nghề khác là vượt trội và bao trùm. Việc điều chuyển cán bộ ngành công an sang lãnh đạo đảng và chính quyền từ trước tới nay vẫn thường xảy ra, tuy nhiên tỷ lệ không nhiều và chưa trở thành xu hướng như thời gian gần đây.

Giải thích về xu hướng tăng cường công an trong hệ thống lãnh đạo đảng, chính quyền cũng không có gì khó khăn. Trong xã hội Việt Nam hiện nay, việc cơ cấu cán bộ, luật bất thành văn là vấn đề tiền quyết định rất lớn cho các đương sự. Ngành công an, với quyền lực bao trùm, tiếp xúc và quyết định vận mệnh của rất nhiều tầng lớp, trên nhiều khía cạnh nhất của đời sống người dân đương nhiên thu về nhiều bổng lộc nhất. Vì vậy, trong cuộc đua tiền với các ngành nghề khác, các cán bộ ngành công an hầu như không bao giờ chịu lép vế. Đó là vấn đề “thực lực” của các ứng viên ngành công an. Mặt khác, với mạng lưới an ninh, tình báo, đặc tình rộng khắp và sử dụng lý do nghiệp vụ, các cán bộ ngành công an thường có trong tay những tỳ vết của các ứng cử viên các ngành nghề khác, thậm chí các lãnh đạo cao cấp, các địa phương. Việc sử dụng các tỳ vết của các ứng viên đối thủ để chiếm ưu thế trong các cuộc bầu bán là việc thường xuyên hiện nay.

Tuy nhiên, một lý do quan trọng bao trùm lên tất cả, giải thích cho xu hướng trọng dụng cán bộ công an trong hệ thống lãnh đạo đảng, chính quyền hiện nay đó chính là xu thế tăng cường việc duy trì và bảo vệ chế độ độc tài toàn trị cộng sản trong giai đoạn cuối chu kỳ tồn tại của nó. Có thể nói, việc suy sụp của nền kinh tế và những dồn nén xã hội, cùng với ứng xử nhu nhược của nhà cầm quyền Việt Nam trước sự ngang ngược của Trung Quốc, kết hợp với ảnh hưởng của hệ thống Internet và mạng xã hội, phần lớn người dân đã thức tỉnh, đã thấy được và hiểu ra bản chất thật sự của chế độ toàn trị. Sự phản kháng của người dân đã lan rộng khắp nơi, ở tất cả các địa phương, ngành nghề và các lĩnh vực, đủ các tầng lớp, thành phần và độ tuổi. Việc tham mưu và triển khai chiến lược, kế hoạch đối phó với những sự nổi dậy, phản kháng của người dân đã làm tăng vị thế của ngành công an một cách tự nhiên. Để thống nhất và thuận lợi trong việc triển khai các kế hoạch đối phó, đàn áp dân chúng nhằm duy trì sự độc tài không gì bằng những lãnh đạo đảng, chính quyền đã từng trải qua hoạt động của ngành công an. Chính vì vậy, xu thế tăng cường công an trong hệ thống lãnh đạo đảng, chính quyền là một xu thế tất yếu.

Có nhiều người băn khoăn, thậm chí lo lắng cho việc cán bộ công an chuyển sang lãnh đạo đảng, chính quyền sẽ làm gia tăng sự ngột ngạt, đàn áp người dân hoặc phong trào dân chủ. Tuy nhiên, xã hội Việt Nam hiện nay như một chiếc lò xo đã hết độ nén, như một nồi áp suất sắp nổ tung, nếu có những tác động gia tăng sự dồn nén thì đó là điều đáng mừng chứ không còn là điều đáng lo, bởi vì người dân hiện nay cũng chỉ còn mất xiềng xích nữa mà thôi./.

Hà Nội, ngày 30/01/2016

Nguyễn Vũ Bình
Theo RFA blog

Một vài vấn đề về giáo dục

Học sinh một trường tiểu học ở Hà Nội, ảnh minh họa chụp trước đây. AFP photo Các tin khác »

Sửa đổi liên tục đưa giáo dục VN vào thảm họa

Sự thất bại toàn diện của nền giáo dục Việt Nam đã được nhiều người đề cập và phân tích. Có hai nhận định bao trùm, sự thất bại của nền giáo dục nằm trong sự thất bại chung về tất cả các mặt, các khía cạnh và lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội và đối ngoại của chế độ cộng sản Việt Nam. Đồng thời, sự thất bại của nền giáo dục được soi chiếu trên mọi tiêu chí và mọi khía cạnh. Không những vậy, xét trên bất cứ một triết lý giáo dục nào, nền giáo dục của Việt Nam cũng là một thảm họa. Bài viết này được xem xét dưới một góc nhìn về giáo dục, và đưa ra một vài nguyên nhân cho tình trạng giáo dục ở Việt Nam.

Một nền giáo dục thành công là một nền giáo dục kích hoạt được tính ham học hỏi, tinh thần ham hiểu biết của từng cá nhân và toàn xã hội. Ngược lại, sự thất bại của một nền giáo dục thể hiện ở việc triệt tiêu nhu cầu học hỏi, nhu cầu tự trau dồi kiến thức của mọi cá nhân và xã hội. Dưới góc độ này, Việt Nam là một điển hình cho việc triệt tiêu động lực, nhu cầu hiểu biết và tự trau dồi kiến thức của cá nhân.

Để khách quan và công bằng, có lẽ chúng ta nên chia giáo dục Việt Nam ra hai thời kỳ, trước và sau năm 1985. Thời kỳ trước 1985, khi chưa tiến hành cải cách giáo dục và khi học sinh chưa phải tập trung về các trường đại học để thi tuyển vào đại học. Có thể nói, giáo dục Việt Nam thời kỳ này hoàn toàn chưa có dấu hiệu nào của sự thất bại, dù gặp rất nhiều khó khăn nhưng vẫn trong dòng chảy chung của giáo dục lành mạnh. Mọi chuyện bắt đầu từ cải cách giáo dục, cũng như những sửa đổi liên tục sau này đã đưa giáo dục Việt Nam vào thảm họa.

Tại sao nền giáo dục trước năm 1985 lại tương đối thành công và cải cách giáo dục (và những sửa đổi) lại là thảm họa?

Trước hết và trên hết, thiết kế (và cải cách) chương trình cho một nền giáo dục của một quốc gia là vấn đề vô cùng lớn, khó khăn và phức tạp. Nếu như không có đủ những người có tâm, có tầm và không gian hoạt động thì không thể thực hiện nổi. Chúng ta biết rằng, thiết kế chương trình cho nền giáo dục Việt nam trước đây là những nhân vật vừa uyên bác, vừa có tâm, lại được toàn quyền thực hiện công việc. Đó là những giáo sư nổi tiếng như Hoàng Xuân Hãn, Đào Duy Anh, Đặng Thái Mai, Dương Quảng Hàm, Tạ Quang Bửu...vv...và rất nhiều người tài giỏi ở tất cả các lĩnh vực, ngành nghề và môn học khác nhau. Bản thân mỗi người nói trên đều có trình độ như những nhà bác học, rất giỏi chuyên môn và thông thạo các kiến thức liên ngành. Chính vì vậy, chương trình giáo dục trước năm 1985 được thiết kế dựa trên sự tham khảo đầy đủ các nguyên lý, kiến thức giáo dục và kiến thức chuyên môn, chuyên ngành trên thế giới đồng thời phù hợp với văn hóa và tâm lý của đại chúng Việt Nam.

Phải lấy con người làm trung tâm

Giáo viên dẫn học sinh lớp 1 vào lớp sau buổi lễ khai giảng năm học mới ở một trường tiểu học tại Hà Nội. Ảnh minh họa chụp trước đây.

Cải cách giáo dục, xới tung ra rồi làm lại, gần như thiết kế lại một nền giáo dục, cũng đòi hỏi những con người vừa có tâm, có tầm và không gian hoạt động như vậy. Nhưng chúng ta xem, trong tất cả những nhân vật thực hiện cải cách giáo dục, có ai có kiến thức và trình độ bằng 1/10 những vị giáo sư nêu ở trên? Thêm nữa, những người thực hiện cải cách giáo dục có được toàn quyền thực hiện công việc hay không?

Một nguyên nhân quan trọng nữa, đó là chương trình cải cách giáo dục không đặt học sinh, với tâm sinh lý từng lứa tuổi làm trung tâm, để thiết kế nội dung. Biểu hiện rõ nhất là nội dung chương trình quá nặng, không phù hợp với các lứa tuổi. Điều này rất rõ ràng và là nguyên nhân chính của thảm họa giáo dục Việt Nam. Ngay từ các chương trình của học sinh tiểu học, cụ thể là cấp I, các nội dung chương trình đã quá nặng, học sinh không thể hấp thu hết kiến thức nên đã dẫn tới nảy sinh ra tâm lý chán học, sợ học và học đối phó. Phần lớn học sinh không theo được nội dung của chương trình giáo dục trong khi tất cả các sửa đổi, giảm tải chỉ là hình thức, không thật sự đưa được nội dung học trở lại phù hợp với từng lứa tuổi. Gốc rễ của thảm họa giáo dục chính là việc nội dung chương trình không phù hợp, quá tải đối với học sinh dẫn tới triệt tiêu động lực học, và nhu cầu ham hiểu biết của học sinh.

Một lý do không thể không nhắc tới, đó là bệnh thành tích trong giáo dục đã làm gia tăng và trầm trọng thêm rất nhiều kết quả và chất lượng giáo dục. Việc đánh giá sai kết quả và chất lượng học sinh, cho lên lớp và tặng danh hiệu học sinh khá, giỏi cho những học sinh không đủ tiêu chuẩn càng làm giáo dục sa vào vũng lầy không thể giải quyết nổi.

Rồi đây, khi kết thúc chế độ cộng sản ở Việt Nam, tất cả sẽ được thiết kế lại, không chỉ giáo dục. Nhưng thất bại của giáo dục ngày hôm nay đã chỉ cho chúng ta thấy, tầm quan trọng của giáo dục, cũng như việc thiết kế chương trình giáo dục khó khăn, phức tạp đến mức nào. Và một nguyên lý tuyệt đối không được xa rời, đó là phải lấy con người, lấy học sinh làm trung tâm để thực hiện việc thiết kế nội dung, chương trình của nền giáo dục.

Hà Nội, ngày 25/01/2016

Nhà báo Nguyễn Vũ Bình
Theo RFA blog

Nguyễn Vũ Bình - Róc mía trên đầu sư sãi

"...Lê Long Đĩnh (986-1009) là vị vua cuối cùng của nhà Tiền Lê trong lịch sử Việt Nam. Đối với lịch sử chính thống, Lê Long Đĩnh là đại biểu cho một vị vua hoang dâm, bạo ngược và độc ác..."

Cùng tác giả » Xem tiếp

Ông cũng là biểu tượng của một vị vua tàn ác, đi ngược đạo trời và kết thúc một vương triều trong lịch sử. Sự tích vua Lê Long Đĩnh róc mía trên đầu sư Quách Ngang, sau đó giả vờ trượt tay để dao chém vào đầu nhà sư tóe máu, rồi cười vui khoái trá là hình tượng biểu trưng cho sự tàn bạo, độc ác, trái mệnh trời dẫn tới kết cục tất yếu sụp đổ một vương triều. Bản thân sự việc róc mía trên đầu nhà sư không trực tiếp dẫn tới cái chết của Lê Long Đĩnh, cũng như sự kết thúc của một vương triều trong lịch sử. Tuy nhiên, đó lại là một sự việc biểu trưng, báo hiệu sự kết thúc của một hôn quân vô đạo và một vương triều đi trái lòng người và mệnh trời.

Sự việc hai luật sư Trần Thu Nam và Lê Văn Luân bị hành hung, sau khi đến thăm và làm việc với gia đình nạn nhân Đỗ Đăng Dư (Đỗ Đăng Dư là thiếu niên 17 tuổi bị đánh chết trong trại tạm giam công an Hà Nội) tại thôn Đông Cựu, xã Đông Phương Yên, huyện Chương Mỹ, Hà Nội vào chiều ngày 03/11/2015 có tính chất rất giống với sự kiện róc mía trên đầu sư sãi. Cần phải nhận định ngay rằng, việc hành hung hai luật sư đã có sự chuẩn bị trước và được tổ chức một cách rõ ràng. Số người tham gia hành hung hai luật sư là 8 người, đi trên nhiều chiếc xe máy, chặn ô tô lại để hành hung, những người tham gia hành hung đều bịt mặt chứng tỏ có sự chuẩn bị rất chu đáo. Tài sản bị mất chỉ vẻn vẹn có một chiếc điện thoại của luật sư Lê Luân chứng tỏ không phải đó là một vụ cướp, hành hung người mới là mục đích của vụ việc này.

Bản thân sự việc, với suy luận lo-gic hầu như ai cũng hiểu, đó là việc đánh dằn mặt hai luật sư tham gia vào việc điều tra về cái chết của nạn nhân Đỗ Đăng Dư liên quan tới Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hợp Quốc không phải là điều trực tiếp ảnh hưởng tới trạng thái của xã hội, nhưng tính chất của sự việc thì vô cùng nghiêm trọng. Giống như sự việc róc mía trên đầu sư sãi, nó báo hiệu sự kết thúc của một chế độ, vốn đã tiềm ẩn nhiều mâu thuẫn không thể hóa giải. Chúng ta phân tích sự giống nhau giữa hai sự việc trên để hỗ trợ cho kết luận này.

Trước hết, róc mía trên đầu sư sãi và hành hung hai luật sư là những việc làm bạo ngược, được thực hiện công khai, ngang nhiên giữa ban ngày. Một việc làm bạo ngược, lại được kẻ thống trị thực hiện ngang nhiên, bất chấp dư luận, bất chấp đạo lý chính là gửi đi một thông điệp, kẻ thống trị có thể làm bất cứ việc gì mà không ai có thể làm gì được họ.

Thứ hai, đây là những việc hoàn toàn trái ngược với đạo lý, người và trời đều phẫn nộ. Nói người và trời đều phẫn nộ là cách nói ví von, trời là biểu tượng quảng đại, khoan dung mà còn phẫn nộ, có nghĩa là sự việc quá sức chịu đựng của con người nói chung. Sư sãi, hay Phật giáo, tôn giáo nói chung là nền tảng đạo lý, đạo đức trong các xã hội Phong kiến cũ. Việc đưa một vị sư ra nhạo báng giữa triều đình, giữa chốn đông người bằng hành động ngu xuẩn, độc ác vượt ra ngoài giới hạn đạo lý của con người khiến cho người người đều phẫn nộ. Tương tự như vậy, luật sư là những người bảo vệ pháp luật, bảo vệ công lý là biểu tượng lẽ phải, công lý của xã hội lại bị đánh đập ngang nhiên, công khai đã làm cả xã hội rúng động. Những người nắm vững luật pháp, không hề vi phạm pháp luật, bảo vệ pháp luật và công lý lại bị hành hung thì xã hội đã tới ngày mạt kiếp.

Cuối cùng, hệ quả của hai sự việc trên khiến cho không ai trong xã hội còn cảm thấy an toàn. Trong xã hội Phong kiến, sư sãi là biểu tượng của đạo lý, luân lý và đạo đức còn bị xỉ nhục, xâm hại thân thể, sức khỏe thì còn ai cảm thấy được an toàn? luật sư bảo vệ lẽ phải, công lý nắm luật pháp trong tay còn bị hành hung thì ai là người được an toàn trong xã hội hỗn loạn này? chính từ cảm giác bất an, lòng người sẽ ly tán mất lòng tin hoàn toàn vào hệ thống đang tồn tại. Người ta sẽ nghĩ tới việc tìm kiếm nơi an toàn, hoặc xây dựng một hệ thống an toàn hơn cho bản thân và xã hội. Nếu các sự việc này là biểu trưng, là giọt nước tràn ly thì nó cũng chính là việc xóa bỏ rào cản cuối cùng về tâm lý để người dân hướng về một tương lai mới.

Như mọi người biết, sự cạn kiệt nguồn lực (biểu hiện đại khủng hoảng, đại suy thoái kinh tế), quá trình dồn nén xã hội và sự trở mặt của đồng minh lớn mới là nguyên nhân đích thực kết thúc chu kỳ tồn tại của chế độ cộng sản Việt Nam. Tuy nhiên, có những dấu hiệu cảnh báo trước. Việc hai luật sư bị hành hung chính là chỉ dấu quan trọng, không thể khác được của quá trình sụp đổ tất yếu thể chế độc tài toàn trị tại Việt Nam./.

Hà Nội, ngày 06/11/2015

Nguyễn Vũ Bình
Theo RFA Blog

Phong trào Dân chủ Việt Nam qua các thời kỳ

"...Phong trào dân chủ Việt Nam đã trải qua một thời gian khá dài với các thời kỳ phát triển khác nhau. Kể từ khi Việt Nam thống nhất đất nước đến nay cũng đã 40 năm, người dân Việt Nam rên xiết dưới ách toàn trị, độc quyền lãnh đạo của đảng cộng sản Việt Nam..."

Cùng tác giả » Xem tiếp

Tất cả những hoạt động phản kháng của người dân, từ đơn lẻ, tới kết hợp manh nha, từ hành động bạo lực tới bất bạo động, từ khi có ít người tham gia đến khi số lượng hàng ngàn người, và các tổ chức đã xuất hiện đều nằm trong hoạt động của phong trào dân chủ. Có thể tạm chia phong trào dân chủ Việt Nam thành bốn thời kỳ, có các nội dung, phương thức hoạt động, tính chất và định hướng khác nhau. Nhưng tất cả đều nhằm vào mục tiêu chung cao nhất, đấu tranh để thay đổi chế độ cộng sản Việt nam sang chế độ dân chủ.

Thời kỳ đầu tiên, có thể tính từ năm 1975-1988 là thời kỳ phục quốc của Phong trào dân chủ Việt nam. Gọi là phục quốc bởi vì các hoạt động đều do những người ở miền Nam, những quân-dân-cán-chính của chế độ Việt Nam Cộng Hòa thực hiện nhằm khôi phục lại quốc gia đã mất là chế độ Việt Nam Cộng Hòa. Khôi phục lại quốc gia đã mất cũng có nghĩa là khôi phục lại quyền tự do cho người dân, và thể chế dân chủ cho đất nước. Đặc trưng của giai đoạn phục quốc là phương thức đấu tranh vũ trang, bạo động. Đó là các nhóm quân còn sót lại, các sĩ quan, binh lính và cả các nhân sĩ của chế độ Việt Nam Cộng Hòa, có thể ở trong nước, có thể ở nước ngoài tấn công vào các cơ sở của chế độ cộng sản Việt Nam ở miền Nam. Có một số tổ chức đại diện của giai đoạn này như Mặt trận Thống nhất các lực lượng giải phóng Việt nam do các ông Trần Quốc Túy, Mai Văn Hạnh, Trần Văn Bá đại diện; Mặt Trận Quốc Gia Thống Nhất Giải Phóng Việt Nam đại diện là ông Hoàng Cơ Minh…Những hoạt động đấu tranh này có quy mô nhỏ, tính chất đấu tranh bạo động chống lại một nhà nước có đầy đủ quân đội, khí tài nên ý nghĩa tinh thần, giữ và nuôi dưỡng ngọn lửa đấu tranh là chủ yếu. Tinh thần xả thân vì nước của những đại diện tiêu biểu đã động viên được nhiều lớp người đi sau.

Thời kỳ thứ hai, đó là từ năm 1988-2000. Có thể gọi thời kỳ này là thời kỳ Thức Tỉnh. Lý do lấy năm 1988 làm mốc bởi vì năm đó xuất hiện bài viết “Nắm tay nhau đi dưới tấm biển chỉ đường của trí tuệ” của tiến sĩ Hà Sĩ Phu. Bài viết này là cột mốc đánh dấu sự phản tỉnh, thức tỉnh của tầng lớp trí thức Việt Nam. Đây là giai đoạn các trí thức trong lòng chế độ cộng sản Việt nam đã thức tỉnh và có những tiếng nói phản kháng. Đồng thời, đó cũng là thời kỳ đồng bào miền Nam, người Việt hải ngoại chuyển từ đấu tranh vũ trang, bạo động sang đấu tranh bất bạo động. Có thể gọi thời kỳ này này là thời kỳ thức tỉnh của trí thức Việt nam trong lòng chế độ cộng sản. Đó là những tiếng nói thức tỉnh, đơn lẻ của những trí thức, phần lớn là ở miền Bắc Việt Nam như ông Hoàng Minh Chính, Trần Độ, Hà Sĩ Phu, Lê Hồng Hà, Phạm Quế Dương, nhà văn Dương Thu Hương, Hoàng Tiến, Nguyễn Thanh Giang, vv…Đây là thời kỳ sử dụng phương thức đấu tranh bất bạo động, dùng các bài viết để bày tỏ ý kiến, sự khác biệt và phản kháng của người trí thức. Đây cũng là giai đoạn những người đấu tranh phía Nam, người Việt hải ngoại chính thức từ bỏ con đường đấu tranh vũ trang, bạo động để chuyển sang giai đoạn đấu tranh bất bạo động, giai đoạn đấu tranh chính trị. Thời kỳ hơn chục năm này (từ 1988-2000) là giai đoạn thai nghén cho các hoạt động bùng nổ sau này.

Thời kỳ từ năm 2000-2007. Đây là thời kỳ đấu tranh chính trị của phong trào dân chủ. Lấy mốc năm 2000 bởi vì có lá đơn xin lập đảng Tự do-Dân chủ của nhà báo Nguyễn Vũ Bình vào ngày 02/9/2000. Lá đơn này đánh dấu giai đoạn hoạt động mạnh mẽ, đặt vấn đề tổ chức, và đặc biệt, có sự tham gia của giới trẻ vào phong trào dân chủ. Với phương thức đấu tranh bất bạo động, nhưng chú trọng các hoạt động chính trị, thời kỳ này đã chính thức đặt nền móng cho phong trào dân chủ sau này. Đặc trưng của giai đoạn này là những người tham gia đều có ý thức chính trị, khuynh hướng đấu tranh là kết hợp với nhau trong các tổ chức chính trị, hoặc các tổ chức có khuynh hướng chính trị để làm đối trọng, đối lập với đảng cộng sản và nhà cầm quyền Việt Nam. Có rất nhiều điều thú vị trong giai đoạn này: có sự tham gia của lớp trẻ vào phong trào dân chủ, bắt đầu từ năm 2000 (nhà báo Nguyễn Vũ Bình, bác sĩ Phạm Hồng Sơn, luật sư Lê Chí Quang, anh Nguyễn Khắc Toàn), giai đoạn sau có Luật sư Nguyễn Văn Đài, Lê Thị Công Nhân và nhiều người trẻ khác... có sự bùng nổ về số lượng người tham gia vào phong trào dân chủ (năm 2005-2006); hoạt động bùng nổ và sôi nổi trong cao trào 2006; giai đoạn này chưa có sự kết nối với người dân thường; đây cũng là giai đoạn phong trào dân chủ Việt Nam bị đàn áp khốc liệt nhất, rất nhiều án tù cho rất nhiều người; có sự kết nối và hậu thuẫn mạnh mẽ của người Việt và các tổ chức của người Việt hải ngoại, sự kết hợp trong ngoài rất mạnh mẽ, nhịp nhàng.

Thời kỳ từ năm 2007 đến nay. Đây là thời kỳ đấu tranh toàn diện, tổng hợp của phong trào đấu tranh dân chủ. Thời kỳ này này bắt đầu từ các cuộc cầu nguyện tập thể của người Công giáo Việt Nam, để giữ lại đất đai, cơ sở tôn giáo cũ, đồng thời có các cuộc xuống đường, biểu tình chống Trung Quốc lần đầu tiên (ngày 09/12/2007) ở Hà Nội và sài Gòn. Đây cũng là thời kỳ sử dụng phương thức đấu tranh bất bạo động. Thời kỳ này của phong trào dân chủ Việt nam có sự xuất hiện và kết hợp của phong trào yêu nước (biểu tình chống trung quốc), cũng là giai đoạn có sự kết hợp với các hoạt động của xã hội dân sự. Đây là giai đoạn có các hoạt động tổng hợp của tất cả các hình thức, phương thức, khuynh hướng đấu tranh phong phú, đa dạng của người Việt Nam trong và ngoài nước. Đó là các hoạt động có khuynh hướng chính trị, các hoạt động thể hiện tinh thần yêu nước, các hoạt động của phong trào đòi tự do tôn giáo, các hoạt động của xã hội dân sự. Giai đoạn này có hai đặc trưng quan trọng: thứ nhất, bùng nổ về số lượng người tham gia, có thể nói, có sự bùng nổ người tham gia theo cấp số nhân. Nhờ có sự mở rộng thông tin vô tận của hệ thống Internet toàn cầu, của mạng xã hội Facebook mà số lượng người được khai trí, tham gia đã bùng nổ. Tất cả các tầng lớp, các giai cấp, các tôn giáo, giới tính, các độ tuổi tham gia vào phong trào dân chủ. Đây thực sự là giai đoạn sôi động rất đáng tự hào. Thứ hai, phong trào dân chủ đã cắm rễ vào quần chúng, đã đi vào cuộc sống của người dân bởi các hoạt động xã hội dân sự rất sôi động và hiệu quả. Các hoạt động của xã hội dân sự, các hoạt động cứu trợ dân oan, cứu giúp dân oan, lên tiếng cho dân oan và rất nhiều hoạt động lên tiếng của phong trào dân chủ cho nhân sinh, nhân quyền đã ngày càng thức tỉnh người dân. Đây là xu thế không thể đảo ngược của phong trào dân chủ và ngày càng phát triển. Thành tựu này là vô cùng quan trọng đối với phong trào dân chủ trong suốt những năm qua. Chỉ có đi vào quần chúng, đồng hành cùng nhân dân thì phong trào dân chủ mới có cơ hội và hy vọng cho một sự thay đổi lớn lao trong tương lai./.

Hà Nội, ngày 25/10/2015

Nguyễn Vũ Bình
Blog RFA

Di dân: vấn nạn nhức nhối toàn cầu

Trong mấy tuần gần đây, việc nước Đức của thủ tướng Angela Makel mở cửa biên giới, đồng thời kêu gọi các quốc gia châu Âu mở cửa đón nhận dòng người tỵ nạn từ Syri Cùng tác giả » Xem tiếp

Di dân là việc một số lượng lớn người di cư, chuyển đến một nơi ở mới, để tránh một hoàn cảnh bi đát nào đó ở quê nhà. Thông thường, hoàn cảnh bi đát đó là chiến tranh, dịch bệnh, sự đàn áp hoặc đói nghèo. Những người dân di cư này còn được gọi một tên khác là người tỵ nạn. Hiện nay trên thế giới có những dòng người di cư chính như: từ châu Phi sang châu Âu, từ các nước Trung Đông sang châu Âu, hoặc mức thấp hơn là từ Mê-hi-cô sang Hoa Kỳ...

Trong mấy tuần gần đây, việc nước Đức của thủ tướng Angela Makel mở cửa biên giới, đồng thời kêu gọi các quốc gia châu Âu mở cửa đón nhận dòng người tỵ nạn từ Syri là một nghĩa cử cao đẹp. Một số lượng lớn người nhập cư được châu Âu đón nhận là niềm vui không chỉ đối với những người dân di cư đó, mà còn là của toàn thể cộng đồng quốc tế, người dân khắp nơi trên thế giới. Nước Mỹ cũng chủ động mở cửa đón nhận một số lượng lớn người tỵ nạn Syri. Như vậy, đây là một xu hướng mới trong việc ứng xử với những dòng người tỵ nạn hiện nay.

Việc hội nhập của những người dân di cư vào các xã hội mới thành công hay thất bại ảnh hưởng rất nhiều tới thái độ và ứng xử tiếp theo của các quốc gia thu nhận dòng người di cư này. Bản thân các quốc gia đã tiếp nhận những người tỵ nạn tất nhiên cũng biết những khó khăn, phức tạp và sự hy sinh của người dân nước họ để đón nhận những người di cư. Điều mà họ lo lắng nhất, dễ dẫn tới thái độ kỳ thị và chấm dứt việc tiếp nhận người nhập cư nhất đó là vấn đề an ninh cho người dân bản địa. Nếu như trong số dân di cư, có các lực lượng của An-qaeda, của IS, của Ta-li-ban và nói chung là hồi giáo cực đoan trà trộn vào để xảy ra khủng bố ở các quốc gia dân chủ châu Âu, Mỹ thì coi như xu hướng đón nhận người tỵ nạn sẽ dừng lại, hoặc tối thiểu sẽ bị xem xét nghiêm khắc, gián đoạn.

Để giải quyết vấn đề an ninh cho các quốc gia tiếp nhận người di cư, cần có một giải pháp đột phá. Giải pháp đó mới nghe có thể gây sốc, nhưng khi trình bày đầy đủ, tường tận cách thực hiện, cơ chế giám sát thì mọi người sẽ nhận ra tính tối ưu của giải pháp này, và đó cũng là xu hướng an ninh chung cho tất cả các quốc gia, chứ không chỉ dành riêng cho người tỵ nạn.

Giải pháp đột phá, đó là cần có mã số an ninh điện tử cá nhân cho mỗi người dân di cư, tuy nhiên phải tách bạch cơ quan quản lý mã số điện tử cá nhân và cơ quan quản lý, theo dõi di chuyển của mã số điện tử. Có nghĩa là, có một cơ quan riêng biệt, biết được tên tuổi, địa chỉ của mã số điện tử cá nhân, ngoài ra không ai được biết. Đồng thời có một cơ quan theo dõi sự di chuyển, lịch sử di chuyển của các mã số điện tử. Hai cơ quan này hoàn toàn độc lập, và nên giao cho hai ngành riêng biệt, hành pháp và tư pháp quản lý. Nếu như không có việc gì xảy ra, người dân (di cư) vẫn hoàn toàn tự do, không bị ai theo dõi và cũng không ai biết được họ đang ở đâu (bởi vì cơ quan nắm giữ hồ sơ mã số điện tử nhưng lại không có thông tin sơ đồ di chuyển, lịch sử di chuyển của người dân. Cơ quan có sơ đồ di chuyển, lịch sử di chuyển của mã số, nhưng lại không biết mã số của ai). Nhưng khi có biến động, có khủng bố hoặc những vấn đề nghiêm trọng, tòa án sẽ xem xét để các điều tra được quyền tiếp cận hai cơ quan này để điều tra và dùng làm chứng cứ. Như vậy, hồ sơ mã số điện tử, lịch sử di chuyển của những người trong phạm vi vụ việc mới được khớp nối để phục vụ công tác điều tra. Nếu quản lý tốt, đây là giải pháp cực kỳ tối ưu để điều tra. Điều hay nhất của giải pháp này, không phải việc nó sẽ giúp điều tra ra hung thủ, hoặc tiến trình vụ án, mà là ở chỗ, nếu giải pháp này được thực hiện, sẽ tự động giảm thiểu rất nhiều các vụ việc xảy ra trong tương lai. Bởi vì bất kỳ một kẻ nào, dù ngu dại tới đâu, cũng sẽ biết rằng, việc cố tình phạm tội trong khi mang mã số điện tử trên người chính là việc làm tự sát.

Ban đầu, việc sử dụng mã số điện tử cá nhân chỉ để phục vụ bảo đảm an ninh, ngăn ngừa và điều tra các vụ khủng bố. Nhưng khi xã hội đã quen với việc sử dụng mã số điện tử cá nhân, thì tiến tới tất cả người dân đều nên có mã số điện tử cá nhân và việc ngăn ngừa, điều tra thông qua mã số điện tử cá nhân sẽ mở rộng tới tất cả các loại tội phạm, chứ không chỉ trong chống khủng bố.

Đối với những người tỵ nạn, việc thuyêt phục họ tham gia chương trình mã số điện tử cũng không hề dễ dàng. Nhưng nếu trình bày mục đích, cách thức sử dụng mã số điện tử cá nhân, đồng thời đưa người tỵ nạn vào hai cơ quan độc lập nêu trên để giám sát, chắc chắn họ sẽ đồng ý giải pháp đột phá này.

Trên đây là giải pháp đột phá, dùng để bảo đảm an ninh cho người dân các quốc gia tiếp nhận người di cư. Nhưng vấn đề di dân toàn cầu là vấn đề phức tạp, cần phải được giải quyết tận gốc rễ, với cố gắng của tất cả các quốc gia, cộng đồng quốc tế. Giải quyết gốc rễ vấn đề di dân, cũng là giải quyết gốc rễ các vấn nạn: chiến tranh, độc tài, nghèo đói. Tình trạng di dân vẫn đang diễn ra chỉ chứng tỏ rằng, những cố gắng của cộng đồng quốc tế trong việc giải quyết các vấn nạn gốc rễ chưa đạt hiệu quả, và dường như có vấn đề về lỗi hệ thống. Đó là sự khiếm khuyết của các thể chế dân chủ ở phần lớn các quốc gia, và thiếu những bước đi quan trọng trong vấn đề dân chủ hóa toàn cầu. Người dân được tự do, sung túc trên phạm vi toàn cầu chính là giải pháp duy nhất đúng cho vấn nạn di dân./.

Hà nội, ngày 07/10/2015

Nguyễn Vũ Bình
Theo blog RFA

Xung quanh vụ việc Lương Tâm tivi

Cùng tác giả » Xem tiếp

Sáng ngày 23/9 vừa qua, một nhóm người chủ trương thực hiện chương trình Lương Tâm tivi đã bị bắt đưa tới các trụ sở công an phường nơi gần nhất. Trong đó, có người bị bắt tại nhà, có người bị bắt tại ngõ nhà mình, có người bị bắt trên đường đi. Có một chi tiết hài hước là hầu như tất cả những người bị bắt, cưỡng chế đi làm việc đều được nhận một giấy mời từ cơ quan công an ngay lúc bị bắt, với nội dung làm việc về vấn đề xây dựng, tán phát video clip Lương Tâm tivi.

Quá trình câu lưu và thẩm vấn kéo dài từ khoảng 9h30” sáng cho tới 23-24h đêm. Đi kèm với việc bắt giữ người là việc thu giữ hết đồ đạc, phương tiện làm việc của kênh truyền thông Lương Tâm tivi và thậm chí phương tiện làm việc của cá nhân như laptop, máy tính bảng và điện thoại thông minh. Tại nơi làm việc chính của nhóm, công an đọc lệnh khám nhà và thu toàn bộ phương tiện làm việc của kênh thông tin và một số tài liệu của chủ nhà (anh Nguyễn Vũ Bình).

Xác định mục tiêu của đợt đàn áp nhắm vào Lương Tâm tivi không khó, đầu tiên là thu giữ toàn bộ phương tiện, sau nữa là dùng sức ép để đánh gục ý chí, tinh thần của những người tham gia. Mục tiêu đầu tiên đã thực hiện được đơn giản, vì một cá nhân không thể làm gì được khi một nhóm người (khoảng trên chục người) có mục đích rõ ràng và sẽ thực hiện đến cùng việc thu giữ đồ đạc của người bị bắt. Mục tiêu thứ hai, vẫn đang trong quá trình giằng co với một vài người và kết thúc làm việc với người khác. Mục đích bao trùm trong đợt ra quân, trận đánh đẹp này là dẹp bỏ kênh truyền thông Lương Tâm tivi.

Trước hết, chúng ta cần hiểu về vấn đề pháp luật. Theo các quy định pháp luật, việc làm ra và đăng tải các video clip trên hệ thống Internet toàn cầu khi máy chủ và đường dẫn không nằm trong lãnh thổ Việt nam không thuộc quyền quản lý của nhà nước Việt nam, ví dụ như Youtube, trang web tên miền quốc tế....chính vì vậy mà hiện nay có rất nhiều cá nhân, tổ chức làm các đoạn clip, hoặc quay video đưa lên mạng Internet. Trường hợp các nhóm người đặt tên chương trình như thế nào không thuộc sự điều chỉnh của nhà nước. Và trong thực tế, hàng vạn, chục vạn video clip được đăng tải mỗi ngày trên mạng Internet là một minh chứng.

Vấn đề quan trong thứ hai, nội dung của những vấn đề được Lương Tâm tivi đăng tải. Phải khẳng định rằng, đó là những vấn đề sự thật, đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ ở Việt Nam. Một khi đã là sự thật, không vô văn hóa, không bóp méo, lừa bịp thì tại sao lại trấn áp sự thật?

Đi xa hơn nữa, chúng ta đều biết, nhờ sự đấu tranh kiên trì, bền bỉ của nhân dân nói chung và phong trào dân chủ nói riêng, nhờ hệ thống Internet toàn cầu, xã hội Việt Nam hiện nay đã rất cởi mở về mặt truyền thông. Những bài viết trên Internet bao gồm trang web, blog, facebook, vv...đã rất đa dạng, phong phú. Các video clip của người dân, của phong trào dân chủ đã tràn ngập. Vì xu thế tất yếu, những kênh truyền thông bằng âm thanh, hình ảnh chỉ là tiếp nối đà phát triển của những phương thức truyền thông hiện có, của tình hình đất nước. Chúng ta chỉ cần nhìn lại quãng đường đã qua của sự phát triển truyền thông phi chính thống đều rút ra được kết luận rằng, việc phát triển các kênh truyền thông, trước hết trên hệ thống Internet là tất yếu, thậm chí trong tương lai rất gần. Tại sao còn triệt hạ, ngăn trở một việc chắc chắn sẽ xảy ra trong thời gian tới? đồng thời, những cam kết của Việt nam với quốc tế, nhường lại một phần không gian cho truyền thông phi nhà nước, cũng như việc loại bỏ các điều luật 88, 258 trong bộ luật hình sự cần được chứng tỏ qua những vụ việc như thế này.

Sự phát triển của Việt nam giai đoạn vừa qua không chỉ dừng lại trong lĩnh vực truyền thông, tự do ngôn luận. Các tổ chức xã hội dân sự, các nhóm thiện nguyện, cứu trợ Dân Oan...đã ra đời, tồn tại và hoạt động rất sôi nổi. Việc Việt nam cam kết để công nhân lập công đoàn độc lập ở nhà máy, xí nghiệp, công ty tuy chưa đáp ứng mong mỏi của người dân và sự phát triển của tình hình nhưng cũng đã chứng tỏ nhà cầm quyền Việt nam từng bước chấp nhận những thay đổi, cải cách. Trong xu thế như vậy, việc triệt hạ và ngăn cản một kênh truyền thông non trẻ chắc chắn sẽ bị cộng đồng quốc tế và dư luận phản đối và lên án.

Một vấn đề rất quan trọng nữa, trong việc ứng xử với truyền thông phi nhà nước nói chung và kênh truyền thông Lương Tâm tivi nói riêng đó là nhận định về tình hình sắp tới của đất nước. Nếu những người có trách nhiệm nghĩ rằng, trong tương lai sắp tới đây, nền kinh tế Việt nam vẫn ổn định, phát triển và chế độ vững như bàn thạch thì không còn gì để nói, xin cứ tiếp tục làm những gì, trên cơ sở lòng tin của quý vị. Trường hợp ngược lại, nền kinh tế cần sự hòa nhập, cần cải cách, thậm chí ở bước cao nhất, cải cách chính trị thì việc duy trì hệ thống truyền thông phi nhà nước là một yêu cầu tất yếu trong việc hỗ trợ và thúc đẩy các cải cách về kinh tế và thể chế. Trước đây, việc triệt hạ và cấm cản những tiếng nói tự do hoặc các hình thức kết hợp của người dân và phong trào dân chủ thì phải một thời gian dài mới có tác động ngược trở lại và chấp nhận sự tồn tại của họ. Nhưng hiện nay, những diễn biến có thể diễn ra nhanh hơn rất nhiều, bởi Việt Nam hiện tại, đang trong quá trình thai nghén cho những thay đổi triệt để và toàn diện - một cuộc cách mạng./.

Hà Nội, ngày 27/9/2015

Nguyễn Vũ Bình
Theo RFA Blog

Trách nhiệm của người cầm bút

Cùng tác giả » Xem tiếp

Trong bất cứ xã hội nào, người cầm bút luôn là những người được tôn trọng. Với đặc trưng nghề nghiệp, phản ánh mọi mặt đời sống xã hội, để người dân tham khảo từ đó đưa ra các quyết định phù hợp cho bản thân và gia đình. Ở các xã hội dân chủ, với các định chế tự do ngôn luận và tự do báo chí, việc phản ánh trung thực hiện thực khách quan, sự thật là công việc thường ngày của những người cầm bút. Có thể có lúc này lúc khác, họ phải đối mặt với hiểm nguy, phải cân nhắc sự lợi hại trong việc đưa tin trung thực, hoặc có những quyết định dũng cảm để nói ra sự thật. Tuy nhiên, đó chỉ là những trường hợp cá biệt mà thôi.

Ngược lại, đối với các xã hội độc tài, nhất là độc tài toàn trị cộng sản, những người cầm bút không có may mắn như vậy. Nhưng ở Việt Nam hiện nay, dưới tác động của những thay đổi lớn từ khi hội nhập nền kinh tế, dưới sức ép của quốc tế, với sự đấu tranh kiên trì của những người bất đồng chính kiến và quan trọng nhất với sức lan tỏa của hệ thống Internet toàn cầu, của các mạng xã hội, đặc biệt là mạng xã hội Face books, nhà cầm quyền Việt Nam đã phải từng bước thỏa hiệp và nhường lại một phần không gian cho truyền thông phi chính thống. Chúng ta nhận thấy, các báo, tạp chí thậm chí các kênh thông tin bằng âm thanh, hình ảnh của người dân, của phong trào dân chủ đã xuất hiện và đi vào hoạt động (chủ yếu trên Internet) khá đều đặn, ổn định. Không những vậy, với mạng xã hội face books, mỗi người dân lại trở thành những người thông tin, thậm chí viết bài chủ động với các thể loại vô cùng phong phú, đa dạng. Có thể nói, tự do ngôn luận ở Việt Nam đã có bước thay đổi về chất, mặc dù chưa được hoàn toàn chuyển hóa thành tự do báo chí. Chính vì vậy, vấn đề trách nhiệm của người cầm bút cần được đặt ra. Tất nhiên, chúng ta đều hiểu, những người cầm bút chỉ là hình ảnh tượng trưng, bao gồm những người viết bài và những người đưa thông tin bằng âm thanh, hình ảnh, vv...

Có thể nói, trách nhiệm lớn nhất, quan trọng nhất của người cầm bút là phản ánh sự thật, nói lên sự thật hay còn gọi là phản ánh trung thực hiện thực khách quan. Đây là tiêu chí số một, không cần bàn cãi đối với bất cư người cầm bút có lương tri nào. Tuy nhiên, ở các xã hội cộng sản nói chung, và cộng sản Việt Nam nói riêng, ngoài những vấn đề về sinh hoạt, việc hiểu được sự thật không phải là một việc dễ dàng. Bởi vì, tất cả sự thật đã bị bưng bít, bị bóp méo phục vụ cho việc tuyên truyền. Không những thế, mọi hoạt động của con người, mọi lĩnh vực của đời sống xã hội đều nằm trong sự kiểm soát và nhào nặn của hệ thống tuyên truyền kéo dài gần một thế kỷ. Chính vì vậy, để giải thích được sự vận hành của sự thật, ăn khớp với các diễn biến đang diễn ra là một việc cực kỳ khó khăn. Có thể có những ví dụ sinh động, năm 1997, ở tỉnh Thái Bình, có trên 95% đảng bộ (xã) đạt danh hiệu đảng bộ trong sạch vững mạnh. Nhưng cũng năm đó, trên 70% số xã của tỉnh Thái Bình đã tham gia khiếu kiện tập thể về sự tham nhũng của các quan chức, đảng viên các địa phương. Sự kiện này đã gây chấn động cả nước về quy mô và tính chất phản kháng của người dân đối với nhà cầm quyền địa phương trên khắp địa bàn tỉnh Thái Bình. Một ví dụ khác, mới chỉ cách đây hơn một năm, chúng ta còn hân hoan với các con số về tăng trưởng, về số tiền và dự án đầu tư vào Việt Nam, vv... nhưng đùng một cái, các thông tin được tiết lộ, số nợ công của chính phủ và doanh nghiệp nhà nước đã gấp rưỡi, gấp đôi GDP và hoàn toàn không có khả năng thanh toán. Còn một ví dụ giản dị hơn mà người dân rất hay được chứng kiến. Đó là vấn đề tăng giá xăng dầu, chỉ mới tối hoặc ngày hôm trước, có quan chức lên ti vi khẳng định giá xăng dầu sẽ không tăng, thì ngày hôm sau, giá đã tăng ngất ngưởng.

Tóm lại, người cầm bút muốn phản ánh được sự thật thì cần phải có những hiểu biết, những kiến thức và bản lĩnh để tìm ra, phát hiện sự thật bị vùi lấp, bóp méo để đưa đến cho người dân, bạn đọc. Người dân cần những sự thật như thế, để hiểu được tại sao số phận họ và con em họ lại nghiệt ngã, bế tắc và tăm tối như vậy.

Một trách nhiệm quan trọng không kém của người cầm bút là đứng về phía nhân dân, bảo vệ sự thật. Chúng ta đều biết, đối với xã hội độc tài toàn trị cộng sản, nói lên sự thật, phơi bày sự thật là đối kháng lại với nhà cầm quyền hiện nay. Đồng thời, nói lên sự thật cũng đồng nghĩa với việc đứng về phía người dân, những người bị áp bức. Nhưng bất kỳ ai cũng sẽ gặp phải sự xuyên tạc, chụp mũ và đàn áp của nhà cầm quyền khi nói lên sự thật. Vì vậy, cần phải bảo vệ sự thật mà bản thân họ đã phản ánh, và đó là quá trình gian khổ, không hề dễ dàng. Nhận thức được điều này, mới giúp người cầm bút đi tới cùng đến với sự thật, đến với nhân dân.

Gần đây, có một nhà báo của tờ Thanh Niên điện tử đã bị mất chức do việc viết bài trào phúng trên trang face books cá nhân của mình. Đây là việc xử lý hoàn toàn cảm tính, không theo các quy định pháp luật vì việc chia sẻ trên mạng xã hội face book là việc cá nhân, không liên quan tới đơn vị công tác, tới công việc. Vậy nhưng, trên 700 tờ báo chính thống, và hàng chục vạn nhà báo có thẻ ở Việt nam đã không dám đứng lên bênh vực đồng nghiệp. Điều lạ là những nhà báo nhân dân, phi chính thống và cộng đồng mạng lại vạch ra những sai trái trong việc xử lý nhà báo này. Việc bảo vệ nhà báo này, chính là bảo vệ sự thật, đứng về phía người bị áp bức phi lý, đó cũng là trách nhiệm của người cấm bút.

Trong bối cảnh người dân ít nhiều được cất lên tiếng nói như hiện nay, sự hiểu biết, bản lĩnh và nhất là lập trường dứt khoát đứng về phía người dân sẽ giúp cho người cầm bút tạo lập được vị thế và uy tín trong lòng độc giả. Những người có trách nhiệm với ngòi bút của mình, cũng chính là có trách nhiệm với lương tâm, nhân cách của họ và họ xứng đáng được tôn vinh trong giai đoạn bùng nổ truyền thông phi chính thống hiện nay./.

Hà Nội, ngày 16/9/2015

Nguyễn Vũ Bình
Theo blog RFA

Nguyễn Vũ Bình - Vấn đề bạo lực ở Việt Nam

Vấn đề bạo lực ở Việt Nam

Bạo lực là hành động của một cá nhân hay một nhóm người sử dụng sức mạnh của cơ thể hoặc vũ khí tác động vào một cá nhân hoặc nhóm người khác. Bạo lực có nguồn gốc từ thời sơ khai của nhân loại trong việc tranh giành thức ăn và phụ nữ để duy trì sự tồn tại của giống nòi. Trải qua thời gian, cho tới trước khi con người được tự do, xã hội có dân chủ, bạo lực luôn là phương thức ứng xử cơ bản để giải quyết các xung đột và tranh chấp. Chỉ đến khi con người chấp nhận sự khác nhau và khác biệt của các cá nhân hoặc nhóm người, thì phương thức giải quyết mâu thuẫn mới chuyển từ bạo lực sang đối thoại.

Ở các xã hội châu Á, phương thức ứng xử bạo lực để giải quyết mâu thuẫn và tranh chấp rất nặng nề và dai dẳng. Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ. Chính đặc tính này của người châu Á và Việt Nam đã giúp cho việc du nhập chủ thuyết cộng sản diễn ra thuận lợi và kéo dài sự tồn tại của thực thể cộng sản đến ngày hôm nay. Phương thức ứng xử bạo lực, hay chính sách khủng bố là cốt lõi, trụ cột của các chế độ cộng sản. Trải qua thời gian, cùng với sự thay đổi bối cảnh quốc tế, và nhận thức của người dân, tính chất tàn ác và mật độ sử dụng bạo lực cũng giảm dần. Tuy nhiên, ở Việt Nam, vấn đề bạo lực vẫn là điều nhức nhối, đáng lên án và cần loại bỏ.

Trước hết, có thể nhận thấy bạo lực tràn lan ở khắp nơi, được sử dụng ở hầu hết các thành phần, đối tượng, đáng lo nhất là bạo lực học đường. Hàng ngày, hàng giờ những vụ việc đâm chém, ẩu đả diễn ra khắp mọi miền đất nước. Số người bị chết, bị thương do sử dụng vũ lực, đánh nhau chưa bao giờ thuyên giảm. Nhưng đau đớn nhất là chúng ta phải chứng kiến các cháu học sinh cấp hai liên tiếp đá vào người, vào mặt một bạn học cùng lớp trong một videoclip mới lan truyền trên mạng. Việc sử dụng bạo lực đã ngấm vào các thiếu niên mới 12-15 tuổi là thành tựu nổi bật của thời đại Hồ Chí Minh rực rỡ nhất trong lịch sử. Đối với người dân, việc sử dụng bạo lực là sự kết hợp của văn hóa ứng xử tồn tại sẵn trong tính cách với những bức xúc, dồn nén vì hoàn cảnh khó khăn, vì những trái ngang, tiêu cực tràn lan trong xã hội hiện tại. Nhưng đối với nhà cầm quyền Việt nam, mà đại diện là các cơ quan công quyền, cùng với những người thực thi pháp luật, bạo lực là cách thức trấn áp, là phương pháp làm việc, là thủ đoạn đối phó với những người đấu tranh dân chủ.

Sử dụng bạo lực là phương pháp làm việc chính là quá trình điều tra, thẩm vấn của ngành công an. Đã có nhiều người tử vong khi công an sử dụng việc tra tấn, bức cung trong quá trình thẩm vấn của họ. Không những vậy, việc đánh người còn được sử dụng để trục lợi khi người thân của những bị can, bị cáo phải hối lộ, đút lót để con em mình không còn bị đánh đập, tra tấn.

Một vấn đề rất đáng được quan tâm, đó là việc nhà cầm quyền Việt nam sử dụng bạo lực, vũ lực đối với những người đấu tranh dân chủ, hoạt động nhân quyền và hoạt động dân sự. Theo dõi quá trình ứng xử của ngành an ninh đối với giới bất đồng chính kiến, chúng ta ghi nhận, việc sử dụng vũ lực xuất hiện từ khi có tập trung đông người, biểu tình và khi giới bất đồng chính kiến tập hợp, gặp gỡ. Đã có rất nhiều người bị đánh, có những người bị đánh nhiều lần, có người bị đánh rất dã man như gãy chân, gãy tay, gãy xương…nhà cầm quyền Việt nam đã sử dụng côn đồ, và phần lớn là công an mặc thường phục để thực hiện việc đánh đập, đàn áp người dân và giới bất đồng chính kiến.

Việc sử dụng bạo lực nhắm vào những người đấu tranh chứng tỏ nhà cầm quyền Việt Nam đã không còn chính nghĩa, bất lực hoàn toàn về mặt luật pháp và lý lẽ. Họ đã không thể khuất phục được những người đấu tranh dân chủ bằng phương pháp này. Mặc dù bị người dân phản đối, quốc tế lên án nhưng nhà cầm quyền Việt Nam vẫn chưa từ bỏ việc sử dụng bạo lực. Nhưng chúng ta, những người đấu tranh và phản tỉnh cũng không phải e ngại và lo lắng quá về điều này. Bởi lẽ, trong quy trình tiến tới dân chủ của các chế độ độc tài, Việt Nam đang đi những bước cuối cùng của quy trình đó: Giết – Giam cầm (tù đày) – Đánh đập – Đối thoại./.

Hà Nội, ngày 06/9/2015

Nguyễn Vũ Bình
Blog Nguyễn Vũ Bình (RFA)

Bản chất và hiện tượng

Ảnh minh họa

Trong rất nhiều lập luận của báo chí quốc doanh, và luôn được dàn dư luận viên hùa theo, đó là việc khẳng định, bản chất của nhà nước cộng sản Việt Nam là tốt đẹp, những tiêu cực chỉ là hiện tượng nhất thời và không phải là bản chất của chế độ. Đã từng có, và hiện vẫn đang có nhiều người tin rằng, lý tưởng cộng sản là tốt đẹp, và những nguyên lý, chủ trương đường lối chính sách của đảng cộng sản là hoàn toàn đúng đắn, nhưng do hoàn cảnh, do con người thực hiện sai lệch dẫn tới một vài điều đáng tiếc xảy ra. Có nhiều người lại cho rằng, đảng cộng sản giai đoạn trước đổi mới (1985) giữ được bản chất tốt đẹp, làm được rất nhiều điều đúng đắn và ý nghĩa cho đất nước. Nhưng từ những năm đổi mới trở lại đây, con người và đảng cộng sản mới tha hóa. Những người này cho rằng, sự tha hóa của đảng cộng sản chỉ là vấn đề tham nhũng, và tham nhũng thì chỉ có từ đổi mới tới nay mà thôi.

Trên đây là quan điểm chung của rất nhiều thành phần thành phần, từ cán bộ tuyên truyền, lực lượng báo chí quốc doanh tới các dư luận viên, và cả một phần những người phản tỉnh nửa vời hiện nay.

Khi đi vào đánh giá sự vật, hiện tượng, chúng ta có nhiều phương pháp tiếp cận. Nhưng có một phương pháp đơn giản, dễ hiểu lại được nhiều người công nhận. Đó là việc đánh giá theo tương quan bản chất và hiện tượng. Nếu một con người, một tổ chức có bản chất tốt đẹp, thì chắc chắn sẽ có nhiều biểu hiện tốt đẹp, được thực hiện và thể hiện ra bên ngoài. Có thể có những trường hợp sai biệt ít nhiều, đó là bản chất tốt đẹp nhưng có một vài trường hợp, hoàn cảnh (vì nhiều lý do) đã không thể thực hiện được bản chất tốt đẹp mà kết quả lại ngược lại với mục đích, kết quả không tốt đẹp. Nhưng những trường hợp này, chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong toàn bộ tiến trình vận động của sự vật, hiện tương hay tổ chức nào đó. Ngược lại, nếu tất cả sự thể hiện về mặt kết quả là sai lầm, tổn thất, tổn hại, khốc liệt và khủng khiếp thì không thể kết luận bản chất của sự vật hiện tượng hay tổ chức là tốt đẹp, còn việc thực hiện là sai lầm. Đảng cộng sản Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử lãnh đạo đất nước, đã liên tiếp đưa nhân dân và đất nước vào hết thảm họa này tới thảm họa khác. Và điều này chứng minh về bản chất là vô cùng xấu xa, tàn bạo chứ hoàn toàn không phải bản chất tốt đẹp mà thực hiện sai lầm.

Trước hết, ngay từ những ngày đầu thành lập và đi vào hoạt động, đảng cộng sản đã tiêu diệt rất nhiều những cá nhân, tổ chức không cùng lý tưởng Cộng sản với mình. Điều này chỉ điểm qua vì không còn nhiều tài liệu, và thời điểm cũng đã quá xa so với hiện tại. Nhưng cải cách ruộng đất xảy ra những năm 1953 -1956 thì nhiều người còn sống đã được chứng kiến sự kinh hoàng và tàn bạo. Số người bị giết và tự sát trong cải cách ruộng đất, theo số liệu trong sách Lịch sử kinh tế Việt Nam của tác giả Đặng Phong là hơn 172.000 người. Đồng thời, luân thường đạo lý của người Việt nam đã bị phá hủy hoàn toàn. Tiếp sau cải cách ruộng đất một thời gian, chúng ta được chứng kiến phong trào đánh tư sản ở miền Bắc, đó là sự cướp đoạt trắng trợn tài sản mồ hôi nước mắt của các nhà tư sản còn rất non trẻ ở Việt nam. Đảng Cộng sản VN phát động cuộc cưỡng chiếm miền Nam VN, với các cuộc thảm sát kinh hoàng Tết Mậu Thân ở Huế, Đại Lộ kinh hoàng ở Quảng Trị năm 1972. Sau khi chiếm được miền Nam, nhà cầm quyền đã lừa dối và bắt giam, để từ đó đày đọa gần như tất cả công, binh, cán, chính của chế độ Việt Nam Cộng Hòa. Số người chết trong các trại cải tạo của nhà nước lên tới hàng trăm ngàn người trên tổng số khoảng hơn 1,5 triệu người bị giam cầm và dày đọa. Chúng ta cũng còn chứng kiến hai lần đổi tiền của nhà cầm quyền Việt Nam để cướp bóc số tiền của người dân trên cả đất nước năm 1978 và năm 1985. Tại sao lại nói đổi tiền là thực hiện việc cướp tiền của người dân? Bởi vì người dân bị khống chế bởi hạn mức tiền được đổi do nhà nước quy định. Ví dụ, một gia đình có 5 người, tích lũy được 10 triệu đồng (ví dụ theo thời điểm hiện nay), nhưng quy định mỗi người chỉ được đổi 1 triệu đồng, gia đình này chỉ đổi được 5 triệu đồng và mất 5 triệu đồng còn lại (do không được đổi và không đổi được). Ngoài ra, những quan chức còn cướp của họ bằng cách, dùng quyền lực để đổi tiền vô giới hạn, đổi tiền chui cho người khác để hưởng phần trăm.

Đến giai đoạn gần đây, điều chúng ta được chứng kiến hàng ngày, đó là có hàng đoàn người dân oan lũ lượt đi trên các con phố ở thủ đô Hà Nội để khiếu kiện, kêu oan, lên án nhà cầm quyền Việt Nam. Đó là những con người đau khổ, bị các cấp có thẩm quyền sử dụng thủ đoạn để cưỡng chiếm, cướp đất đai trên khắp cả nước. Nhà cầm quyền Việt Nam đã dựa vào hai chính sách sở hữu toàn dân về đất đai và chính sách phát triển kinh tế, xây dựng khu công nghiệp và khu đô thị để hợp thức hóa việc cướp đất của người dân. Chính điều này đã tạo ra số lượng lớn dân oan trên khắp cả nước. Không những thế, Nhà cầm quyền Việt Nam đã để mất đất đai, và một phần biển Đông rơi vào tay Trung Quốc, nhưng lại đàn áp dã man những người yêu nước lên tiếng tố cáo, phản đối họ.

Như vậy, trong suốt chiều dài cầm quyền, lãnh đạo đất nước, đảng cộng sản và nhà nước Việt Nam đã tạo ra vô số và liên tục những thảm họa cho người dân và đất nước. Nếu nhìn vào những “chiến công hiển hách này” mà vẫn có những người xưng tụng bản chất tốt đẹp của chế độ, công lao vĩ đại của đảng cộng sản, thì không hiểu họ là những con người như thế nào?./.

Hà Nội, ngày 07/8/2015

Nguyễn Vũ Bình
Theo blog RFA

Nguyễn Vũ Bình - Dân chủ là gì?

Xin thú thực với bạn đọc, bản thân tôi cũng phát ốm lên khi nhìn thấy bài viết hoặc tài liệu có tiêu đề dân chủ là gì? hoặc thế nào là dân chủ? Số lượng lớn các bài viết, tài liệu về vấn đề này, cùng với sự mơ hồ, dàn trải của các định nghĩa, khái niệm về dân chủ là những lý do quan trọng dẫn tới cảm giác bội thực của người đọc. Tuy nhiên, vì vấn đề quá quan trọng, trong bối cảnh Việt Nam sắp có những chuyển biến lớn về thể chế, nên chúng ta không thể không tìm hiểu rốt ráo về khái niệm nói riêng và nội dung của dân chủ nói chung.

Khi tôi đi vào tìm hiểu, nghiên cứu lý thuyết, nguyên lý về tự do, về dân chủ, về việc xây dựng thể chế dân chủ, tôi đã vô cùng sửng sốt khi phát hiện ra rằng, không có một định nghĩa chung về dân chủ. Thật kỳ lạ! các sách báo còn chỉ ra rằng, tính đến những năm 60 của thế kỷ XX, có trên 500 định nghĩa, khái niệm về dân chủ!!! Chúng ta biết rằng, định nghĩa, khái niệm của một thuật ngữ chính là để chỉ ra yếu tố cốt lõi nhất của nội hàm khái niệm đó. Vậy mà chúng ta có, tính đến những năm 60 thế kỷ trước, trên 500 định nghĩa, có nghĩa là chưa chỉ ra được yếu tố cốt lõi, của khái niệm, của nền dân chủ. Như vậy, việc chưa tìm ra các yếu tố, nguyên lý cốt lõi và cách thức xây dựng, thực hiện và thực thi các yếu tố đó trong các thể chế dân chủ sau này chính là nguyên nhân dẫn tới các nền dân chủ chỉ dừng lại ở mức dân chủ tuyển cử, không có được nền dân chủ tự do mà người dân hằng mong đợi.

Việc xây dựng các thể chế dân chủ hiện nay trên thế giới còn rất nhiều khiếm khuyết. Đặc trưng của các thể chế dân chủ, của việc xây dựng thể chế dân chủ là sự dàn trải, liệt kê. Chúng ta biết, thể chế dân chủ hiện nay bao gồm rất nhiều định chế như hiến pháp dân chủ, tam quyền phân lập, tản quyền hay cơ chế liên bang... như vậy, bất kỳ nền dân chủ nào cũng bao hàm đầy đủ các định chế đó. Tuy nhiên, vì không xác định được định chế cốt lõi, chi phối tất cả các định chế khác mà phần lớn các nền dân chủ đều dừng lại ở ngưỡng cửa của dân chủ tuyển cử.

Quá trình nghiên cứu và tìm hiểu về khái niệm dân chủ, cá nhân tôi nhận thấy, hầu như các tác giả đều đồng ý với nhau định nghĩa đúng một cách chung nhất: Dân chủ là phương thức tổ chức xã hội bảo đảm cao nhất tự do của con người. Tuy nhiên, tất cả đều dừng lại ở khái niệm tự do, không xác định được rõ ràng khái niệm này. Chính vì bế tắc ở khái niệm tự do mà nhiều người đã không đi tới cùng định nghĩa chung, đúng đắn và được nhiều người công nhận ở trên. Tự do là thuật ngữ phổ biến nhất, quan trọng nhất nhưng hóa ra lại khó định nghĩa nhất theo hướng xây dựng thể chế dân chủ bảo đảm tự do của con người.

Tự do, theo tác giả bài viết này, là một ý niệm. Ý niệm tự do bao hàm các quyền con người và khả năng tự bảo vệ các quyền con người của mỗi một cá nhân. Khi nói rằng, tự do của con người là các quyền con người thì nhiều người hiểu được và đồng ý ngay, nhưng thiếu mất một vế quan trọng, đó là khả năng tự bảo vệ các quyền con người của mỗi một cá nhân. Đây là mấu chốt chính của thuật ngữ, khái niệm về tự do. Như vậy, có thể đi tới khái niệm về dân chủ hàm chứa tự do của con người như sau:

Dân chủ là phương thức tổ chức xã hội bảo đảm cao nhất các quyền con người và khả năng tự bảo vệ các quyền con người của mỗi một cá nhân

Với khái niệm này, chúng ta đã xác định được cốt lõi của dân chủ, nội hàm quan trọng nhất của thể chế dân chủ. Chỉ có từ nội hàm cốt lõi này, mới xác định được đường hướng xây dựng thể chế dân chủ. Đó là việc xây dựng cơ chế nào để bảo đảm khả năng tự bảo vệ các quyền con người của mỗi cá nhân, và ai là chủ thể, là người bảo vệ các quyền con người đó hiệu quả nhất.

Cơ chế để bảo đảm khả năng tự bảo vệ các quyền con người của mỗi một cá nhân chính là tòa án nhân quyền. Đây là một cơ chế hoàn toàn mới được xây dựng để thỏa mãn yêu cầu cho các cá nhân tự bảo vệ các quyền con người của mình. Chủ thể bảo vệ các quyền con người chính là những người bị vi phạm nhân quyền, quyền con người. Chỉ có bản thân các cá nhân mới là người bảo vệ các quyền con người của mình một cách hữu hiệu nhất.

Nhưng để người dân tự bảo vệ các quyền con người của mình, ngoài cơ chế (tòa án nhân quyền) thì nhận thức của người dân về tự do, dân chủ là yếu tố vô cùng quan trọng. Chính vì vậy, việc phổ biến các kiến thức về quyền con người, về tự do, về dân chủ và việc cập nhật các luật lệ liên quan tới quyền con người là yêu cầu bắt buộc đối với mỗi một nền dân chủ./.

Hà Nội, ngày 18/7/2015

Nguyễn Vũ Bình
Theo RFA Blog

Nguyễn Vũ Bình - Lòng tin ở Việt Nam

Lòng tin (trong một số bối cảnh và ngữ cảnh gọi là niềm tin) là sự cảm nhận chắc chắn về một vấn đề gì đó. Vấn đề có thể là một sự việc, về một con người hay về tương lai, vv…Cơ sở của lòng tin là sự thật, là thông tin trung thực. Ở Việt Nam hiện nay, ai cũng biết, nói tới lòng tin là nói tới sự xa xỉ. Sự trung thực xã hội, điều đã bị hủy hoại có chủ ý và hệ thống trong 70 năm qua đã đẩy Việt Nam trở thành nghĩa trang cho lòng tin của con người. Người ta không còn biết tin ai, tin vào cái gì khi mà hàng ngày, hàng giờ những điều được nghe, được tuyên truyền nó ngược hẳn với thực tế cuộc sống mà hàng ngày người dân phải va chạm. Sự thiếu trung thực bắt nguồn từ hệ thống chính trị, thẩm thấu vào hệ thống quản lý và lan tỏa ra toàn xã hội.

Tuy nhiên, lòng tin của con người, như là một chiếc la bàn, và cũng như mỏ neo, neo giữ con người khi lênh đênh trên biển. Nó bắt buộc phải có, phải tồn tại. Chính vì vậy, nó tránh những lĩnh vực nhạy cảm, nguy hiểm và chỉ tồn tại trong các lĩnh vực thông thường của đời sống. Đồng thời, khi mà hệ thống chính trị, chính thống của nhà nước không xây dựng được hệ thống giá trị làm chuẩn mực cho xã hội noi theo, thì mỗi một con người đã phải tự xây dựng cho mình một hệ thống giá trị, và người ta tin vào hệ thống giá trị mà họ tự xây dựng lên.

Một hệ thống giá trị mà mỗi cá nhân tự xây dựng lên, tương ứng với nó là một hệ thống niềm tin vào các giá trị đó, có rất nhiều bất cập. Do mỗi cá nhân, bằng nhận thức và kiến thức của mình, với quá trình hình thành hoàn toàn tự nhiên nên những giá trị mà mỗi cá nhân mang trong người rất thiếu sót và khiếm khuyết. Chính vì vậy, chúng ta mới nhận thấy, ở Việt nam, sự hỗn loạn trong nhận thức, trong niềm tin là rất cao. Hầu như không ai thống nhất được với ai trong bất cứ lĩnh vực nào. Sự mâu thuẫn thường rất gay gắt bởi vì ai cũng có niềm tin vào hệ thống giá trị mà mình tự xây dựng lên. Đây cũng chính là sự diễn giải cho câu: “lòng người ly tán”.

Cái được của một hệ thống giá trị, và niềm tin mỗi người tự tạo ra, đó là họ không đánh mất lòng tin vào bản thân mình. Đây là điều khá quan trọng, cho bản thân sự tồn tại của mỗi người cũng như tương lai của họ. Có người đã nói rằng, mất của cải coi như chưa mất gì, mất danh dự là mới mất một nửa, mất lòng tin là mất tất cả. Mất lòng tin ở đây, có nghĩa là mất lòng tin vào chính bản thân mình.

Nhưng, niềm tin vào tương lai, một yếu tố quan trọng đối với mỗi cá nhân và toàn thể xã hội không có may mắn như lòng tin vào bản thân như vậy. Niềm tin vào tương lai, lại được xây dựng dựa trên những đánh giá vào thực tại, điều mà không cần phải là người có trình độ người ta mới hiểu được. Những khoản nợ khổng lồ, số lượng lớn doanh nghiệp phá sản, việc kiếm tiền vô cùng khó khăn, chênh lệch giàu nghèo…là những điều hàng ngày người dân tiếp xúc. Sự dồn nén, những áp bức, bất công đối với các giai tầng xã hội, đối với các tôn giáo, lực lượng dân oan ngày càng đông đảo, xuất hiện khi những khu đất bị cướp hợp pháp thành khu công nghiệp, thành chung cư không hề có dấu hiệu thuyên giảm và được giải quyết…chính những thực tế này đang như những đám mây đen che lấp niềm tin của người dân vào tương lai đất nước, dân tộc.

Điều may mắn là, con người vẫn còn những niềm tin khác, để giải quyết sự bế tắc niềm tin vào tương lai. Đó là niềm tin vào những quy luật trong lịch sử, trong cuộc sống. Đó là những quy luật như luật Nhân Quả, quy luật về sự diệt vong của các chế độ cộng sản, và biến tướng của nó, cũng như các chế độ độc tài trong lịch sử. Quy luật về sự vật “cùng tắc biến – biến tắc thông” mà người dân đã ít nhiều được chúng kiến trong lịch sử.

Không cần phải là nhà tiên tri, khi nhìn vào các dấu hiệu của nền kinh tế, của xã hội, nhiều người đã dự phóng được tương lai của chế độ cộng sản tại Việt Nam. Tuy rằng, sự dai dẳng trong tồn tại của chế độ, chủ yếu do độc tài thống nhất quản lý và luân chuyển các nguồn lực, cũng sẽ phải đến lúc kết thúc. Hy vọng khi đó, niềm tin của người Việt Nam sẽ được đặt đúng vào một hệ thống giá trị chân chính và bền vững, theo nhịp bước của nhân loại tiến bộ./.

Hà Nội, ngày 24/6/2015

Nguyễn Vũ Bình
Theo RFA blog

Nguyễn Vũ Bình - Tại sao người dân chết trong đồn công an?

Câu trả lời hầu như ai cũng có và hiểu ngay lập tức, người dân bị đánh chết. Nhưng tại sao người dân lại bị đánh chết, và có cách nào để hạn chế và ngăn chặn những cái chết này hay không?

Trước hết, chúng ta cần phải hiểu được, việc tra tấn, đánh người là một khâu, một quy trình trong quá trình thẩm vấn, phá án. Điều này không hề có trong quy định, văn bản pháp lý nào, nhưng lại là quy trình diễn ra ở tất cả mọi nơi. Quy trình này đã tồn tại từ khi nhà nước cộng sản Việt Nam ra đời cho tới nay. Công an đánh người vì có một số chứng cứ, dấu vết đối với bị can, đánh để bị can nhận tội, khai ra quá trình, tình tiết vụ án. Trường hợp bắt quả tang, đánh để khai thác, mở rộng vụ án. Tức là bị can có phạm tội, có làm vụ khác tương tự ở thời điểm khác hay không…tóm lại, tra tấn, đánh người là một khâu, một quy trình trong quá trình thẩm vấn, phá án.

Trong quá trình tra tấn, thẩm vấn này, có những cán bộ điều tra đã quá tay, đánh vào chỗ hiểm, hoặc say đòn quá dẫn tới đánh bị can đến chết. Cũng có trường hợp, bị can bị bệnh tật, hoặc quá yếu không chịu nổi các đòn tra tấn, dẫn tới tử vong.. Có trường hợp cán bộ điều tra uống bia, uống rượu không tỉnh táo lại thực hiện việc tra tấn, thẩm vấn dẫn tới bị can bị đánh chết.

Bởi vì đây là quy trình đã tồn tại rất lâu rồi, và trong thực tế, quy trình tra tấn này cũng giúp công an tìm ra sự thật trong quá trình thẩm vấn, tăng tỷ lệ phá án. Nhưng mặt trái của nó, như mọi người đều biết, là dẫn tới những cái chết của bị can, và gia tăng án oan, sai. Nhưng đối chiếu với các quyền con người, thì việc tra tấn bị can là vi phạm quyền con người, vi phạm pháp luật. Nhưng cơ quan, cán bộ vi phạm, lại là công an, và tình trạng này đã tồn tại rất lâu rồi, mà chưa có ai dám lên tiếng và thay đổi nó. Như vậy, ở nguyên nhân đầu tiên này, muốn hạn chế, hay ngăn chặn sự việc người dân chết trong đồn công an, thì việc quan trọng nhất là phải chấm dứt tình trạng tra tấn, đánh người trong quá trình điều tra, thẩm vấn. Người ta đã có giải pháp rất đơn giản và rõ ràng, đó là ghi âm, ghi hình quá trình thẩm vấn, điều tra và tách cơ quan giam giữ người ra khỏi ngành công an. Nhưng chúng ta đều biết, những đề nghị này đã bị từ chối thẳng thừng ở các cơ quan tố tụng ở Việt Nam. Việc thay đổi này đòi hỏi thay đổi hoàn toàn quy trình điều tra, thẩm vấn của ngành công an, và quan trọng hơn, thay đổi quan niệm về quyền con người của nhà nước cộng sản Việt Nam. Nhưng điều đó chưa thực hiện được trong hoàn cảnh hiện nay. Tức là với nguyên nhân đầu tiên, đánh người, tra tấn là “quy trình công tác” của ngành công an, người dân sẽ vẫn phải chứng kiến những cái chết oan khuất trong đồn công an.

Còn một nguyên nhân quan trọng không kém, ngoài quy trình công tác, đánh người, tra tấn là một quy trình khác dẫn tới người dân có thể bị tử vong trong đồn công an, đó là “đánh ra tiền”. Quy trình này xảy ra như sau. Khi có bất cứ người dân nào, có dấu hiệu phạm tội, hoặc xô xát đưa vào đồn công an. Công an sẽ tìm hiểu lý lịch, thân nhân của người đó, bằng nghiệp vụ, bằng hệ thống công an khu vực, thậm chí đặc tình để nắm được những thông tin quan trọng về người bị bắt. Ngoài những thông tin thông thường ra, người ta đặc biệt chú ý tới nghề nghiệp, mức thu nhập của người bị bắt và thân nhân của họ. Và, công an có thể nắm được chính xác gia đình này có những nguồn thu nhập nào, mức sống và điều kiện kinh tế ra sao. Sau đó, công an sẽ căn cứ vào khả năng kinh tế của gia đình người bị bắt để đưa ra các cách thức giải quyết vấn đề. Trong những cách ứng xử đó, hầu như bao giờ cũng có việc đánh người, để người bị bắt thông tin lại cho gia đình, làm sức ép để gia đình đồng ý với mức giá và cách thức giải quyết vụ việc mà công an đưa ra. Có những trường hợp, họ đánh hàng ngày để người bị bắt làm sức ép với gia đình. Có những trường hợp, công an đưa người nhà chứng kiến cảnh con em mình bị đánh để nhanh chóng nộp tiền cho họ. Chính trong quá trình này, có những người đã bị đánh chết do quá tay, vì bị đánh vào chỗ hiểm…vv…Như vậy, việc đánh người, đánh cho ra tiền này là “quy trình kiếm tiền”, hay “quy trình kiếm sống” của công an. Một quy trình khép kín và tàn bạo.

Với hai quy trình, “quy trình công tác” và “quy trình kiếm sống” hiện nay, rất khó để hạn chế và ngăn chặn vấn nạn “tự tử” của người dân ở đồn công an. Có lẽ người dân Việt Nam phải chờ đến khi người dân có đầy đủ quyền con người, mới hy vọng thoát ra khỏi vấn nạn chết trong đồn công an như hiện nay./.

Hà Nội, ngày 15/6/2015

Nguyễn Vũ Bình
Theo RFA blog

Nguyễn Vũ Bình - Án oan, sai

Ngày 05/6 vừa qua, Quốc hội Việt Nam đã dành trọn một ngày để thảo luận về báo cáo giám sát tình hình oan, sai trong việc áp dụng pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự và việc bồi thường thiệt hại cho người bị oan trong tố tụng hình sự.

Theo báo cáo giám sát của Ủy ban thường vụ Quốc hội, trong ba năm qua, cả nước có 71 trường hợp bị hàm oan, trong đó có 27 trường hợp oan sai thuộc trách nhiệm của Viện Kiểm sát. Theo báo chí lề đảng, những tiếng nói ngày càng can đảm, thông điệp mà cử tri nhận được sau các phiên thảo luận báo cáo giám sát nói chung thường chỉ dừng lại ở mức độ “chúng tôi hiểu vấn đề”. Trong khi cái mà người dân cần ở Quốc hội là thái độ “chúng tôi giải quyết vấn đề”.

Tuy nhiên, cách đặt vấn đề về án oan, sai trong báo cáo giám sát của Quốc hội mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Đó hầu như là những vụ án oan, sai rõ mười mươi và sự vào cuộc của các cơ quan truyền thông, của dư luận. Ví dụ như vụ án oan sai của ông Nguyễn Thanh Chấn, khi thủ phạm thực sự ra đầu thú, thì mới mặc nhiên ông Chấn bị án, tù oan. Vậy còn những vụ án mà thủ phạm thực sự không ra đầu thú, nhưng những chứng cứ vô tội và những chứng cứ ép cung, nhục hình và vô lý như vụ tử tù Nguyễn Văn Chưởng (người ở huyện Kim Thành, Hải Dương, bị công an Hải Phòng bắt, kết án tử hình tội giết người), và vụ Hồ Duy Hải ở Long An thì sao?

Vấn đề án oan ở Việt Nam không thể xem xét đơn giản như vậy được. Án oan ở Việt Nam cần được xem xét dưới góc độ quyền con người và tương quan với pháp luật nhiều nước trên thế giới. Nếu những vụ án như mới xảy ra cho hai ông Mai Đình Tân (47 tuổi) và Nguyễn Văn Ly (43 tuổi) ở huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, mỗi người bị 15 tháng tù giam vì đã bức xúc kêu lên: “công an đánh chết người” trong vụ cháu của hai ông là Tu Ngọc Thạch (15 tuổi) đã bị công an huyện Vạn Ninh, Khánh Hòa đánh chết chính là một vụ án oan. Hoặc như vụ việc cô người mẫu kiêm diễn viên Trần Thị Trang (Trang Trần, Cô Khàn) say rượu xúc phạm công an cũng bị khởi tố thì đó là những vụ việc không thể chấp nhận được, đó là sự tùy tiện trong pháp luật ở Việt Nam hiện nay.

Như vậy, xét theo hệ quy chiếu là quyền con người và so sánh luật pháp tương đương ở các nước, chúng ta cần phải thừa nhận, án oan sai ở Việt Nam là rất lớn, bắt nguồn từ các quá trình: xây dựng luật, điều tra, và tố tụng.

Điều đầu tiên, đó là những quy định, những quy phạm pháp luật trong các tội danh rất mập mờ, không rõ ràng và sáng tỏ (những yêu cầu dứt khoát về luật pháp là rõ ràng, minh bạch và sáng tỏ). Chưa hết, hầu như tội danh nào cũng có khung hình phạt kỳ lạ từ 2 đến 6 năm, nghiêm trọng thì tới chung thân, tử hình. Khung hình phạt như vậy chính là lỗ hổng pháp luật nghiêm trọng để tòa án định đoạt tùy tiện và dẫn tới những án oan, sai.

Quá trình điều tra cũng là quá trình dẫn tới những vụ án oan, sai nghiêm trọng. Việc sử dụng các biện pháp nghiệp vụ điều tra, còn gọi là tra tấn, đánh người là một quy trình quan trọng của quá trình điều tra. “Treo cánh tiên” là thuật ngữ chỉ thao tác tra tấn của ngành công an. Đó là, người bị can bị còng số 8 treo vắt lên trên không, chỉ hai đầu ngón chân cái chạm đất và cán bộ điều tra giữ tư thế của bị can như vậy để tra tấn, đánh đập và hành hạ. Đã có rất nhiều người nói về hành vi này ở các vụ án oan, và như vậy, tra tấn là quy trình chung của quá trình điều tra ở tất cả các địa phương trong cả nước. Chính vì lý do này (áp dụng tra tấn để điều tra) mà ngành công an và các ngành có liên quan khác kiên quyết phản đối “quyền im lặng” cũng như việc ghi âm, ghi hình trong quá trình thẩm vấn bị can.

Tố tụng là một quá trình ở đó các quyền con người, quyền của luật sư bị coi thường và vi phạm nghiêm trọng. Nếu ai đó đã từng chứng kiến các phiên tòa thì sẽ thấy các thẩm phán thể hiện uy quyền, áp chế và vi phạm các quyền của bị can, bị cáo cũng như luật sư bào chữa ra sao. Việc trấn áp trong quá trình tố tụng cũng chính là khía cạnh quan trọng đẩy người dân vào các mức án hoàn toàn phi lý và oan khuất.

Chúng ta đã biết được, hiện nay có một đội ngũ dân oan hùng hậu khắp cả nước. Những người dân oan này, ngoài việc bị mất đất đai, rất nhiều người phản kháng đã bị những án tù đày, oan ức. Hệ thống pháp luật hình sự của Việt Nam, kết hợp với quá trình điều tra và tố tụng, đã tạo ra vô số những người bị tù, án oan sai, oan khuất.

Có một câu hỏi đặt ra, là tại sao nhà cầm quyền cộng sản nói chung, và nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam nói riêng lại cho áp dụng hệ thống pháp luật mập mờ, không rõ ràng, với khung hình phạt rộng lớn cho nhiều tội danh, đồng thời áp dụng các biện pháp tra tấn trong điều tra, áp chế trong tố tụng dẫn tới rất nhiều án oan, sai đối với người dân như vậy? Câu trả lời là, đối với chế độ cộng sản, mục đích là thống trị nhân dân, họ biết là việc thống trị nhân dân sẽ tạo ra sự phản kháng, họ luôn coi nhân dân là kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm nhất. Chính vì vậy, pháp luật cũng như sự vận hành pháp luật là nhằm thể hiện uy quyền và ngăn chặn những sự chống đối, phản kháng. Đối với họ, cư xử với kẻ thù như vậy là đã quá nhân đạo rồi./.

Hà Nội, ngày 06/6/2015

Nguyễn Vũ Bình
Theo RFA Blog